Ad Valvas 1988-1989 - pagina 483

Gisteren promoveerde hij a a n de VU op zijn proefschrift: 'Wat heten g o e d e kinderboeken?'. Hij stelde onder meer op grond v a n bestaand empirisch onderzoek vast dat kinderen niet onmid­ dellijk alles n a d o e n wat h e n in boeken wordt voorgespiegeld. Een meisje wat opgroeid met traditionele meisjesboeken, k a n later best als e e n heel geën­ mancipeerde vrouw in het leven staan. En ouders hoeven niet te vrezen dat d e kwajongensstre­ ken v a n Dik Trom meteen in praktijk worden gebracht. Toch zijn veel 'deskundigen' er altijd v a n uit g e g a a n d a t d e jeugd wel degelijk sterk beïn­ vloed wordt door wat zij leest, aldus De Vries. Doordat er nooit een studie v a n d e beoordeling van kinderliteratuur is gemaakt, bleven zulke misverstanden in de wereld. Om dat te v e r a n d e ­ ren onderzocht De Vries in z'n vrije tijd d e kinderliteratuur v a n 1880 tot 1980. In het dagelijks leven is hij hoofd v a n d e dienst 'boek e n jeugd' v a n het Neder­ lands Bibliotheek e n Lektuur Centrum.

Dr. Anne de Vries: meer wetenschappelijke aandacht nodig

Invloed kinderboek wordt te vaak overschat "Telkens is de discussie één grote spraakverwarring. De mensen bedoelderj. iets anders dan wat ze zeiden en gingen uit van verkeerde veronderstellingen. Bijvoor­ beeld dat je geëmancipeerde kinderen krijgt door in hun leesboekjes vader achter het aanrecht te zetten en moeder uit werken te sturen." Dr. Anne de Vries hoopt stilletjes dat zijn proefschrift een eerste stap is naar het einde van slechte weUes­nietes discussies over de vraag 'Wat zijn goede kinderboeken?'

Rieten rokjes De Vries ontdekte dat er d e af­ gelopen honderd j a a r twee be­ naderingen v a n kinderlitera­ tuur waren: e e n pedagogische en een esthetische. Vertegen­ woordigers v a n d e pedagogi­ sche a a n p a k z a g e n in kinder­ boeken een middel om gods­ dienstige, morele e n politieke normen over te d r a g e n . Zo kon literatuur bijdragen tot e e n be­ tere wereld. Avonturenboeken met geweld w a r e n uit d e n boze, schrijft De Vries. De esthetici l a g e n echter d e n a ­ druk op het boek als kunstwerk óf op d e beleving v a n het kind. Zo was Theo Thijssen (1879­ 1943) een fervent voorstander van het boek als kunstwerk. 'Een kinderboekenschrijver moet e e n schrijver zijn, m a a r wat zijn het toch meestal 'n geestes­plebejers, die kinder­

Dr. Anne de Vries: "Boeken over werkende m oeders, m aken nog geen geëm ancipeerde kinderen." Foto Bram de Hollander

Diana Doornenbal schrijvers!" zei Thijssen eens. Onder d e p e d a g o g e n ontstond omstreeks 1970 e e n nieuwe b e ­ nadering v a n kinderliteratuur. Maatschappelijke bewustwor­ ding, dódr moesten boeken voor zorgen. Bestaande boeken g a v e n volgens h e n echter e e n verouderd beeld v a n d e werke­ lijkheid. Onderwijzeres T. Cox v a n d e Werkgroep Kinder­ en J eugdli­ teratuur (1972) zei destijds in e e n interview: "Eigen initiatief v a n kinderen wordt gestraft, het huwelijk betekent e e n h a p p y end, negers lopen in rieten rok­ jes e n dikke figuren worden b e ­ lachelijk gemaakt, zoals alles wat afwijkt v a n d e norm. Onze kinderen komen echter in con­ tact met mensen die in e e n com­ mune leven, met e e n e c h t p a a r w a a r v a n d e vrouw werkt e n d e m a n het huishouden doet, e n met d e homofiele vrienden v a n hun ouders", citeert De Vries haar. De kersverse doctor deelt zijn vader, d e b e k e n d e Anne d e Vries (1904­1964), schrijver v a n onder meer Hartje e n Reis door de nacht, in bij d e esthetici. In z'n proefschrift citeert hij hem: "Een kind wU zich alleen m a a r verliezen in het boek, het wil worden meegesleurd; w a a r ­ door en w a a r h e e n , d a a r v r a a g t het niet naar! Wij grote m e n s e n zijn v a a k te weinig kind e n te véél p e d a g o o g om te kunnen beoordelen, welk boek het beste

Politicologiestudenten: studie te licht Studenten klagen v a a k steen en b e e n over d e zwaarte v a n het studieprogranmia. Bij d e studenten v a n politicologie aan d e VU ligt dat kennelijk anders. De meeste v a n h e n vinden d e studielast in het eer­ ste jaar juist te licht. Het is steeds weer even ruiken a a n een v a n d e tien vakken. Er­ gens dieper op ingaan, d a a r ­ voor is g e e n gelegenheid, kla­ gen de studenten. Dat blijkt uit e e n enquête die de faculteitsvereniging Mun­ dus gehouden heeft. Ook voor het overige zijn d e onder­ vraagde studenten (70 v a n d e in totaal 200) matig tevreden over het onderwijs. Velen vin­ den dat het onderwijs in d e propaedeuse geen goede voorbereiding vormt op d e rest van de studie. Verder vindt een meerderheid dat er tijdens de colleges te weinig ruimte is om in te g a a n op d e actualiteit. Studenten m e n e n ook dat er teveel a a n d a c h t geschonken wordt a a n z o g e n a a m d e se­ cundaire literatuur: literatuur over politieke theoretici. Boe­ ken v a n oorspronkelijke poli­ tieke e n filosofische denkers zélf s t a a n nauwelijks op d e lijst, luidt d e klacht. Bij de politicologie­opleiding aan d e universiteit v a n Am­ sterdam is het wat dat betreft beter geregeld, vermoedt Mundus­voorzitter Titus Livius. "Ik h e b echter wel d e indruk dat d e primaire literatuur d a a r

Wim Crezee vooral v a n marxistische snit is." Zeker weten doet hij dat nog niet, want d e studenten­ vakbond is v a n plan binnen­ kort e e n vergelijkend onder­ zoek te doen n a a r d e politico­ logie­opleidingen in d e n lan­ de. Voor Livius zijn er, n a a s t alle kritiek, ook wel pluspunten te noteren over zijn opleiding. "Een voordeel is dat je in het eerste j a a r e e n brede politico­ logische basis krijgt. J e hoeft p a s in het tweede j a a r te kie­ zen voor een afstudeerrich­ ting, zoals bestuurskunde." Met deze enquête wil Mundus voorkomen dat d e zorg voor d e kwaliteit v a n het onderwijs bij d e faculteit in het vergeet­ boek raakt. Alle bestuurlijke a a n d a c h t dreigde immers uit te g a a n n a a r het onderzoek. Een half j a a r terug w e r d e n twee onderzoeksprogramma's v a n politicologie door e e n lan­ delijke commissie afgekeurd. Binnenkort zal d e enquête b e ­ sproken worden in d e studie­ richtingscommissie v a n d e fa­ culteit. Het is niet voor d e eerste keer dat Mundus d e studie kritisch onder d e loep neemt. Drie j a a r geleden ptobliceerde d e stu­ dentenvakbond e e n 'zwart­ boek' w a a r i n "misstanden" werden gesignaleerd. Met

n a a m en t o e n a a m w e r d e n do­ centen door d e zeef g e h a a l d . De e e n gaf zijn colleges uit d e losse h a n d en bereidde ze slecht voor, d e a n d e r d e e d "heel denigrerend over met n a m e vrouwen, psychologen e n studenten." En e e n derde zou er een "laffe manier v a n lesgeven" op n a h o u d e n door overmatig veel sheets op het bord te toveren die studenten geacht w e r d e n over te schrij­ ven. Op die manier zou hij voorkomen dat studenten kri­ tisch konden r e a g e r e n . Titus Livius: "Dat zwartboek h a d toen z'n nut. Het h a d e e n schoppende functie. Het w a s geschreven door een a a n t a l mensen v a n Mundus. Bij het uitbrengen v a n het zwartboek zeiden we dat het het gevoe­ len v a n vele studenten ver­ woordde. Waarschijnlijk klop­ te dat wel, m a a r w e h a d d e n dat niet nagetrokken." Met d e nu uitgebrachte e n q u ê ­ te is dat dus wel gebeurd. Nog

Dr. Wim Noom en: 'docent van het jaar Foto: Bram de Hollander

een verschil: Mundus vindt het nu "niet gepast" om d e oorde­ len v a n studenten over d e in­ dividuele docenten a a n d e grote klok te h a n g e n . Wellicht omdat men er zich v a n bewust is dat deze oordelen soms meer zeggen over d e studen­ ten d a n over d e docenten. Zo kreeg politicoloog dr. G.W. Noomen destijds in het zwart­ boek te lezen dat zijn didacti­ sche kwaliteiten "miniem" w a ­ ren; zijn coUeges w a r e n "noch duidelijk, noch boeiend". Bo­ vendien w a s hij "totaal niet motiverend" e n ontbrak het hem a a n "diepgang". Een j a a r later werd dezelfde Noomen gekozen tot "docent v a n het jaar". Het k a n verke­ ren.

Niet alleen in z'n boeken veraf­ schuwde d e schrijver d e p e d a ­ gogische benadering. Ook als mens d e e d hij dat. "Ik herinner me hem als e e n wijze, oudere vriend, m a a r niet als e e n 'op­ voedende' vader", vertelt zoon De Vries. Reis door de nacht, een 4­delig boek over d e erva­ ringen v a n e e n gezin in d e Tweede Wereldoorlog, w a s zijn lievelingsboek. "Het w a s e e n goed verhaal w a a r veel kinde­ ren m e e w e g liepen. Omdat het m'n vader w a s die het boek h a d geschreven, kreeg het v e r h a a l voor mij een extra dimensie. Sommige voorvallen ken ik zo­ wel uit het boek als uit d e fami­ liekring. Ze zijn immers echt ge­ beurd. Zo zijn we op 5 mei 1940 echt verhuisd n a a r Drente. Toch gaf dat ook wel wat verwarring. Ik begon te twijfelen. Wat w a s er nu wel echt gebeurd e n wat niet?."

Sinterklaas In het voetspoor v a n z'n v a d e r pleit De Vries in z'n proefschrift voor meer a a n d a c h t op univer­ siteiten voor kinderliteratuur e n literatuurdidactiek. De Vries: "De jeugdliteratuur staat nu erg ver v a n het b e d v a n d e 'grote' wetenschap. Van zelfs d e b e ­ kendste jeugdboeken zijn m a a r b a r weinig achtergronden be­ kend. Kinderliteratuur moet veel meer g e a n a l y s e e r d worden. Dat is waardevol voor bijvoor­ beeld docenten e n studenten die werkstukken moeten maken. Én voor recensenten, want zij moeten zich veel meer verdie­ pen in d e literaire voorkeur e n d e manier v a n lezen v a n kinde­ ren", vindt De Vries die niet erg over hen te spreken is: "Leken ze rond 1900 met hun verhalen g e e n a n d e r e bedoeling te h e b ­ ben d a n lezers op geschikte sin­ terklaascadeautjes te attende­ ren, ook in 1980 is het peil v a n d e kinderboekenkritiek nog al­ tijd beschamend."

OV­kaart per september van de b a a n De invoering v a n d e o p e n b a a r vervoer­jaarkaart voor alle beursstudenten per september is v a n d e b a a n . De Eerste Ka­ mer heeft het wetsvoorstel dins­ d a g niet wUlen b e h a n d e l e n om­ dat het te controversieel wordt geacht het met e e n demissio­ nair kabinet af te handelen. Of er ooit nog e e n OV­studen­ tenkaart komt, is nu afhankelijk v a n het volgend kabinet. Als dat het wetsvoorstel zou willen h a n d h a v e n , is er echter op zijn minst e e n uitstel nodig v a n e e n jaar. De Nederlandse Spoorwegen ^hebben met e e n schadeclaim v a n drie tot acht miljoen gulden gedreigd w e g e n s d e g e m a a k t e voorbereidingskosten. Het uitstel v a n d e jaarkaart kost het ministerie v a n onderwijs vele mUjoenen guldens. In d e 'OV­studentenkaart BV' ­ e e n joint venture met d e overheid, NS en a n d e r e o p e n b a a r ver­ voersbedrijven, belast met het verstrekken v a n d e kaart ­ is al zes müjoen gulden gestopt. D a a r v a n is een deel voor reke­ ning v a n d e overheid. D a a r n a a s t heeft d e verzelfstan­ digde Groningse vestiging v a n het ministerie, d e Informatise­ ringsbank, e e n verlies v a n twaalf miljoen gulden per m a a n d uitstel.

(Jos Dohm en)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen