Ad Valvas 1988-1989 - pagina 152

K

PD\pJ^/p£

21 OKTOBER 1988

Strijd om de vijfde faculteit Deze m a a n d vieren d e economische faculteit e n d e faculteits­ vereniging VESVU het 40­jarig b e s t a a n . De gereformeerde ach­ terban v a n d e VU h a d in 1948 veel liever e e n medische faculteit gehad, m a a r d e economen w o n n e n d e strijd om d e vijfde faculteit. Z w a a r w e g e n d argument: e e n economische opleiding hoefde niet zo veel te kosten. In het Vrije Universiteitsblad, d e voorloper v a n Ad Valvas, staat in het oktobernummer 1948 het volgende bericht: "In e e n v a n d e collegezalen in het Laborato­ rium a a n d e De Lairessestraat gaf op M a a n d a g 4 oktober Prof.Dr. Z.W. Sneller, die als d e ­ c a a n der economische faculteit optreedt, zijn eerste college (...) Voorts werd het woord gevoerd door de Rector Magnificus, die wees op het gewicht v a n dit ogenblik in het leven onzer Uni­ versiteit". Zo werd 40 j a a r geleden in het universiteitsblad melding g e ­ maakt v a n het eerste college v a n d e p a s opgerichte economi­ sche faculteit. Vóór 1948 werd er wel economie onderwezen, m a a r slechts als bijvak binnen d e juridische faculteit. 'Staats­ huishoudkunde' n o e m d e foun­ ding father Pihraham. Kuyper d e economie, die n a a r zijn mening als wetenschap ook m a a r e e n bescheiden t a a k h a d . Toch w a s al geruime tijd vóór 1948 gepleit voor d e oprichting v a n e e n zelfstandige faculteit, al w a r e n d e argumenten nogal wisselend v a n a a r d . Zo w a s er een overweging die te m a k e n h a d met het karakter v a n d e VU als bijzondere universiteit, dat wil zeggen e e n universiteit die uit particulier initiatief w a s ont­ s t a a n en die niet door d e rijkso­ verheid financieel werd onder­ steund. In 1905 kreeg d e VU als gevolg v a n de Hoger Onderwijswet van het kabinet­Kuyper d e fel­ b e g e e r d e 'effectus civilis'. Het betekende e e n officiële erken­ ning v a n d e VU door d e over­ heid: a a n d e VU b e h a a l d e titels konden in d e maatschappij te gelde worden gemaakt. Er stond echter e e n eis v a n d e re­ gering tegenover: d e VU werd verplicht er binnen 25 j a a r e e n vierde faculteit e n binnen 50

Nico Verbeek j a a r e e n vijfde faculteit bij te hebben. In 1905 telde d e VU slechts drie faculteiten: die v a n theologie ui­ teraard, e e n juridische faculteit en e e n faculteit v a n letteren wijsgebeerte. Vóór 1930 moest er e e n vierde bijkomen e n d e keuze viel op wis­ en natuurkun­ de. Eigenlijk w a s d e gerefor­ meerde achterban veel meer gecharmeerd v a n e e n medi­ sche faculteit, want die zou voor d e 'profilering' veel aantrekke­ lijker zijn. Maar d e medische fa­ culteit zou te veel g a a n kosten e n dat geld konden zelfs d e s p a a r z a m e 'kleine luyden' in d e crisisjaren '30 niet opbrengen. De gedachte a a n e e n medische faculteit werd echter niet losge­

laten, want vóór 1955 moest er een vijfde faculteit bijkomen. De strijd ging nu tegen de econo­ men die ook al enige jaren a m ­ bities koesterden om kleine zelf­ standigen te worden. Ook nu gaf d e meest prozaïsche aller redenen de doorslag: het geld. De economen zelf zouden hun a a r d verloochenen als ze dit niet juist e e n zeer legitiem mo­ tief vonden. Van prof.dr. F. d e Roos, ook econoom, is d e op­ merking: "Men heeft dit v a a k verzwegen, m a a r ik h e b het al­ tijd e e n achtenswaardig argu­ ment gevonden om iets uit kos­ tenoverwegingen wel of niet te doen." Maar het prijskaartje w a s niet het enige criterium voor e e n eventuele oprichting. In het zo­ genaamde 'Ontwerp­rapport

De jonge professor Jelle Zijlstra werd van de Rotterdamse Hoge­ school gehaald en stuurde de economie aan de VU in moderne richting.

40 jaar eco inzake d e economische faculteit' v a n het college v a n Curatoren uit 1939, werd d e wenselijkheid v a n e e n economische faculteit bevestigd. Als argument staat in dit rapport te lezen: "De roep om een zelfstandige economische faculteit staat in n a u w v e r b a n d met d e n d r a n g n a a r meer inten­ sieve wetenschappelijke beoe­ fening der economie e n d e g e ­ stegen behoefte v a n het m a a t ­ schappelijk leven a a n theore­ tisch geschoolde krachten." Vrij vertaald zou je kunnen zeggen dat het b e l a n g v a n d e economie als wetenschap is toegenomen en dat werkgevers behoefte kregen a a n m e n s e n met e e n economie­opleiding. In 1942 viel d e beslissing: "Cu­ ratoren h e b b e n bij schrijven v a n 3 Februari bericht, d a t zij zich kunnen vereenigen met d e richtlijnen, a a n g a a n d e d e in­ richting en d e n opzet v a n e e n Economische faculteit." Maar in v e r b a n d met d e oorlogstoe­ stand kon dit besluit voorlopig niet ten uitvoer worden ge­ bracht. Na d e Tweede Wereldoorlog staat niets d e oprichting nog in d e w e g e n op 4 oktober 1948 vindt d e eerste vergadering v a n d e economische faculteit plaats, a a n d e Koningslaan te Amster­ dam. Aanwezig zijn op deze eerste vergadering: prof. Snel­ ler, prof. Van Muiswinkel, prof. Okma en prof. Zijlstra. Rector­magnificus prof.dr. P.A. Diepenhorst staat in zijn recto­ rale rede in 1948 uitgebreid stil bij d e oprichting v a n d e nieuwe faculteit. Tevens laat hij zijn licht schijnen op het vraagstuk hoe christelijke economen hun vak moeten beoefenen: "Tegen­ over d e opvatting die d e weten­ schap der economie bouwt op, uit het welvaartstekort geboren natuurkracht v a n het econo­ misch motief, e n dit motief iso­ leert v a n ethische factoren, heeft zij te stellen h a a r weten­ schapsbeoefening die ook d e economische overleggingen bindt a a n Gods woord." Of deze visie g e m e e n g o e d werd op d e nieuwe faculteit is elders op deze pagina's te lezen.

Markante )ii • 4 oktober 1948 Eerste ven m i s c h e Sociale wetenschc tie: 3 h o o g l e r a r e n , 2 lectori

dei ltd«

• 20 december 1957 D e ee ndui p r o m o v e e r t a a n d e facultei ateri Knol. i 955­i 956 ­ V a n a f n u he it ge e c o n o m i s c h e w e t e n s c h a p ; Ie w zelfstandig g e w o r d e n . • 1957 ­ Het b e g i n v a n de :1e hi a c c o u n t a n t . Tot 1986 blijft e, d< n i e u w e bij: d e o p l e i d i n g tot nED D a t a Processing) • 20 oktober 1965 ­ Z.K.H. ? woi e e n v a n d e drie eredoctorat inom j a a r uitdeelt. Prins Bernha ered d i e n s b e m o e i e n i s m e t bevc itbre n a t i o n a l e h a n d e l , d i e d e S nine voor d e w e l v a a r t in na­ooi end. • 1 januari 1987­ D e faculti ibrei G e s p r o k e n w o r d t sindsdia ultei w e t e n s c h a p p e n e n econon Z). • 1988 ­ Het a a n t a l studei dels" w a a r v a n 600 e e r s t e j a a r s zi tzijn b e z i g m e t h u n post­docton leidi t e g e n w o o r d i g 18 'kroondo(Mveric p e r s o n e e l e n 17 technisch ve s kort g e l e d e n 15 buitengevf ndei noemd.

'Tergend, m a a r door de jaren heen' De les v a n d e 'vrije markt con­ currentie' h e b b e n d e econo­ mie­studenten v a n d e VU in iedere geval goed ter harte genomen. Twee faculteitsver­ enigingen dingen namelijk om de gunst v a n d e studentenpo­ pulatie: d e VESVU en d e VUSO­ek. In leeftijd verschil­ len ze echter nogal v a n elkaar: d e VESVU is zo oud als d e fa­ culteit zelf, dus 40 jaar, terwijl de VUSO­ek p a s in 1981 werd opgericht. Al op d e eerste vergadering v a n d e economische faculteit in 1948 kwam d e mogelijke op­ richting v a n e e n vereniging voor economie­studenten ter sprake. Het voorstel hiertoe kwam v a n e e n student, dhr. Longman (de latere minister en huidige ABN­topman) e n werd terstond door d e a a n w e ­ zigen overgenomen. De 'Eco­ nomische Faculteitsverening a a n de VU' w a s e e n feit en volgens artikel 3 der statuten stelt d e vereniging zich ten doel 'het behartigen v a n d e studiebelangen in d e ruimste zin v a n het woord'.

De eerste jaren v a n h a a r be­ s t a a n verliepen in grote voor­ spoed, m a a r halverwege d e jaren '50 raakte d e vereniging in verval. "Onze faculteitsver­ eniging schijnt niet veel a a n ­ trekkelijks te h e b b e n voor de studerenden a a n onze facul­ teit. 40% is lid e n betaalt jaar­ lijks d e contributie. En v a n deze 40% zijn er nog, die dit aUeen benutten om met excur­ sies m e e te g a a n . O p bestuurs­ verkiezings­vergaderingen zijn e e n handvol mensen a a n ­ wezig", schrijven insiders. De 'lauwheid der leden' veran­ derde a a n het einde v a n d e jaren '60 in revolutionaire acti­ viteit en wat dit betreft w a s d e n a a m s v e r a n d e r i n g in 1968 (vanaf nu VESVU) d e voorbo­ d e v a n e e n nieuw tijdperk. De VESVU werd v a n e e n 'ver­ edeld reisbureau' (vanwege h a a r veelvuldige trips n a a r het buitenland) e e n politieke debating club. In d e geest v a n d e jaren '60 w e r d e n radikale veranderingen geëist en bin­ nen d e VESVU werd d e PEP opgericht, d a t staat voor Pro­

Nico Verbeek gressieve Ekonomen Partij. De traditionele economie werd als typisch kapitalistisch ver­ schijnsel a f g e d a a n en er werd geroepen om politieke econo­ mie. De verhouding tussen stu­ denten e n hoogleraren w a s niet echt optimaal: generatie­ verschil e n barricades zorgen voor e e n scheiding der g e e s ­ ten. In het fakulteitsblad Econo­ misch Bulletin verschijnt eind 1977/begin 1978 e e n vijfdelig feuUleton over d e geschiede­ nis v a n d e VESVU, geschre­ ven door R. Gerritse e n H. Ver­ bruggen. Onder d e titel Ter­ gend, maar door de jaren heen'­worden h a r d e noten g e ­ kradkt over d e vereniging. Als d e geschiedschrijvers in 1972 zijn beland, schrijven ze: "Vier­ entwintig j a a r heeft d e fakul­ teit zich inmiddels voort weten te slepen. Vijfentwintig bestu­ ren heeft zij versleten, cirka zestig lezingen zijn over h a a r heen gekomen en hemels­

breed heeft deze Neckermann v a n d e fakulteit al minstens 35.000 kilometers afgelegd." Dit soort opstandige geluiden wordt echter n a verloop v a n tijd steeds minder gehoord e n d e VESVU komt weer in poli­ tiek rustiger v a a r w a t e r te­ recht. De jaren '80 zijn d e ja­ ren v a n d e no nonsense a a n ­ pak; (linkse) politiek is 'uit'. In 1981 wordt VUSO­ek opge­ richt, e e n tweede fakulteitsver­ eniging, die d e inmiddels toch ook al gematigde VESVU nog als te progressief beoordeelt. Tegenwoordig staat bij beide clubs d e praktische belangen­ behartiging v a n d e studenten voorop en beconcurreren ze elkaar op d e kwaliteit v a n d e collegedictaten. De VESVU houdt zich d a a r ­ n a a s t ook nog bezig met on­ derwijszaken en is acüef in het organiseren van 'buiten­ schoolse' activiteiten. De festi­ viteiten in het kader v a n 40 j a a r economische faculteit zijn voor e e n belangrijk deel door de VESVU'ers georgani­ seerd.

De faculteitsvereniging VK irdej in ook de maatschappelijk orde kwamen. In de begiB gediscussieerd over de Gi Grc

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen