Ad Valvas 1988-1989 - pagina 321

3 FEBRUARI 1989 "Het w a s wel e e n mooie partij, de CDU. Een spelonk v a n Adul­ lam voor alle mogelijke idealis­ ten e n desperado's, die zich in de oude partijen niet meer thuis voelden. Latige lui dus, fantas­ ten en radicalisten, m a a r voor alles non­conformisten." Dit schreef Fedde Schurer over de partij w a a r v a n hij e e n v a n de voormannen w a s . Een m a s ­ s a ­ a a n h a n g heeft die verzame­ ling v a n idealisten en d e s p e r a ­ do's nooit weten te verwerven; landelijk gezien zijn ze nooit bo­ ven d e twee procent uitgeko­ men. Op grond d a a r v a n k a n d e CDU gemakkelijk a f g e d a a n worden als een onbetekenend ver­ schijnsel in d e m a r g e v a n d e politiek. Langeveld laat in zijn 560 bladzijden tellende proef­ schrift Protestants en p rogres­ sief echXei zien dat dit niet hele­ maal terecht is. Allereerst w a s d e a a n h a n g nogal ongelijk verdeeld e n in sommige provincies reikte d e CDU tot tien procent v a n d e stemmen. Regionaal w a s d e partij zeker e e n politieke factor van enige betekenis, vooral om­ dat d e CDU zich opwierp als pleitbezorger v a n onverzorgde ouden v a n d a g e n en v a n hen die door d e economische de­ pressie in d e knel w a r e n ge­ raakt.

Mode De belangrijkste betekenis v a n de CDU schuilt echter in het ra­ dicale ontwapeningsstandpunt dat men innam. Het is niet onge­ bruikelijk te veronderstellen dat het christelijk pacifisme e e n ty­ pisch mode­verschijnsel is ge­ weest v a n het afgelopen decen­ nium. De meer boosaardige commentatoren (te d e n k e n valt a a n socioloog en columnist Bart Tromp) h e b b e n dit verschijnsel geïnterpreteerd als e e n bewus­ te strategie: d e kerken ontdek­ ten e e n 'gat in d e markt' w a a r ­ mee ze het afkalvende hoeveel­ heid kerkbezoekers e e n halt wil­ den toe roepen. Hoe dit ook zij, Langeveld toont in zijn proef­ schrift in ieder geval a a n dat het christelijke antimilitarisme niet zomaar een s p o n t a a n opgeko­

i\D\pI.\pS Proefschrift over het naïeve denken van progressieve christenen

Pacifisme in het hart leidde tot illusies in de politiek De Christelijk­Democratische Unie (CDU), die bestond van 1926 tot 1946, genoot vooral bekendheid als partij met een antimilitaristische gezindheid. Volgens histori­ cus H.J. Langeveld, die deze week aan de VU promo­ veerde op een studie naar deze partij, leidde die ge­ zindheid in internationale vraagstukken tot een nogal naïeve opstelling. men grü is m a a r dat er op dat gebied reeds e e n l a n g e traditie bestaat. Er is e e n belangrijke parallel tussen d e situatie toen e n die v a n nu. Het g a a t om d e v r a a g of er uit d e bijbel rechtstreeks e e n anti­bewapeningsstandpunt valt af te leiden. Zowel in d e jaren dertig als in d e jaren tach­ tig beantwoordde e e n a a n t a l mensen die v r a a g positief. Het ontwapeningsstandpunt is voor hen een absolute norm v a n god­ delijke oorsprong. Dit standpunt v a n d e CDU ge­ tuigt volgens Langeveld v a n een a­politieke houding. De CDU s l a a g d e er zijns inziens niet in om tot e e n a d e q u a t e a n a ­ lyse v a n d e internationale ver­ houdingen te komen. Voor die partij w a s elke vorm v a n b e w a ­ pening in gelijke m a t e slecht, of het nu die v a n fascistische ofwel die v a n burgerlijk­democrati­ sche staten betrof. Hierdoor s l a a g d e d e partij er niet in het specifiek agressieve karakter v a n het fascisme te onderken­

concessies g e d a a n zou worden, zij tevreden gesteld zouden zijn en voortaan rustig zouden blij­ ven. Met d e nadering v a n d e oorlog werd dit principiële anümüita­ ristische standpunt in toene­ m e n d e m a t e onhoudbaar. Aan­ gezien dit standpunt het dra­ g e n d e beginsel w a s v a n d e par­ tij, werd d a a r m e e ook het be­

Koos Neuvel staansrecht v a n d e partij als geheel ondermijnd. Bovendien groeide in d e oorlog het gevoel v a n saamhorigheid e n d e be­ hoefte om aloude scheidslijnen te doorbreken. V a n d a a r dat d e CDU spoedig n a d e oorlog op­ geheven werd e n e e n a a n t a l leidende figuren (onder a n d e r e Fedde Schurer e n dominee Bus­ kes) zich aansloot bij d e nieuw opgerichte PvdA. Moet uit d e ervaringen met het antimilitarisme in d e jaren der­ tig nu e e n belangrijke les wor­ den getrokken voor wat betreft d e houding ten aanzien v a n d e h e d e n d a a g s e bewapening? De

/i:^ ... ,

'•J^ 'h

­s­X' Am­^ '^'. öS^

t;

;#'

Illusie Het w a s zelfs zo dat partijleider Van Houten in d e Kamer pleitte voor herverdeling v a n in­ vloedssferen om a a n d e Duitse en Italiaanse behoefte a a n ter­ ritoriale expansie tegemoet te komen. Van Houten koesterde de illusie dat w a n n e e r a a n Hit­ ler en M ussolini m a a r enkele

J. J. Buskes

F. Schurer

Tests helpen bij betere verdeling van het schaarse goed onderwijs Niet iedereen die goed kan leren komt in Indonesië op een school. Kindertjes van rijke ouders hebben de meeste kans op een plaatsje in de klas. Het land wil iets doen aan misstanden in het onderwijs. Vorige week promoveerde aan de VU N. Bleichrodt op een proef­ schrift over de ontwikkeling van een aantal testbatterij­ en voor het Indonesische onderwijs.

Foto Sidney Vervuurt, AVC

Tia, ZO noemde één v a n d e In­ donesische medewerkers v a n Nico Bleichrodt h a a r dochter. Het w a s e e n vernoeming n a a r een capaciteitentest die door d e Nederlander w a s ontwikkeld voor Indonesische kinderen. Blijkens d e toelichting v a n Bleichrodt op zijn proefschrift re­ ageerden plaatselijke academi­ ci enthousiast over d e door hem ontworpen testbatterijen. De fa­ culteit Psychologie v a n d e Uni­ versitas Padjadjaran te Band­ ung, die s a m e n met d e VU a a n

CDU kon naïviteit ten opzichte v a n het fascisme verweten wor­ den. H e d e n d a a g s e critici b e ­ w e e r d e n hetzelfde v a n het IKV, alleen d a n met betrekking tot het communisme: het IKV zou te weinig verschil m a k e n tussen d e b e w a p e n i n g in het Oosten (gericht op gebiedsuitbreiding) e n d e b e w a p e n i n g in het Wes­ ten (ter verdediging v a n demo­ cratische w a a r d e n ) . Langeveld is echter zeer terug­ houdend in het trekken v a n een eenduidige les uit verwant o g e n d e historische gebeurtenis­ sen. In e e n v a n zijn stellingen zegt hij: 'Het is onjuist om uit het ongelijk v a n d e Nederlandse vredesbeweging in d e jaren 1933­1940 het ongelijk v a n die vredesbeweging in d e jaren tachtig af te leiden. Even onjuist is het echter om uit het gelijk v a n d e huidige vredesbeweging het gelijk v a n d e vredesbeweging in d e jaren dertig af te leiden. In beide gevallen wordt ten on­ rechte afgezien v a n e e n beoor­ deling v a n d e internationaal­ politieke situatie op h a a r eigen merites.'

.•* .

VU­psycholoog geeft hoop a a n a r m e Indonesische leerling

N. Bleichrodt

E

d e tests werkte, werd zelfs drie m a a n d e n gesloten. Studenten e n onderwijskrachten die mee­ werkten a a n d e testontwikke­ ling, w a r e n g e d u r e n d e die tijd bezig met veldwerk voor het project. De Indonesische regering h a d volgens Bleichrodt zelf ge­ v r a a g d om d e vervaardiging van d e psychologische tests. In zijn proefschrift schrijft d e psy­ choloog dat d e capaciteitentests bij kunnen d r a g e n tot e e n recht­ vaardiger verdeling v a n d e be­ schikbare onderwijsmiddelen. Zijn tests moeten a a n l e g e n ta­ lent v a n mensen meten, onge­ acht afkomst of opleiding v a n d e geteste personen. Het zijn nu vooral d e beter gesi­ tueerden in Indonesië die zich van d e beste plaatsjes in d e klas en d e collegebanken verzeke­

ren. Het is voor pientere b a a s j e s uit d e minder ontwikkelde, bui­ tengebieden moeilijk om e e n goede opleiding te volgen. Dit komt door d e abominabele staat waarin het onderwijs in deze ar­ chipelstaat verkeert.

Donaties Er zijn te weinig leerplaatsen voor alle belangstellenden. Dat heeft al tot e e n wildgroei in d e particuliere scholen geleid. In principe is het overheidson­ derwijs gratis. In d e prak­ tijk moeten ouders echter beta­ len om hun kinderen in d e klas te krijgen. Zonder deze donaties kunnen veel scholen a m p e r d e touwtjes a a n elkaar knopen. Het betekent ook dat a r m e ou­ ders hun kinderen voortijdig v a n school moeten halen.

Henk Vlaming D g a m a a s t worden onderwij­ zers slecht betaald. Wie derhal­ ve toch dit beroep kiest, pro­ beert in d e stad a a n werk te komen. Het onderwijsniveau op het platteland is l a a g . Leerlin­ gen uit dit gebied h e b b e n d a a r ­ door e e n achterstand w a n n e e r zij door willen stromen. Elke school is vrij om zelf e x a m e n s s a m e n te stellen. Daardoor valt op grond v a n examenresultaten nauwelijks iets te zeggen over iemands capaciteiten. Universi­ teiten selecteren niet op grond v a n examenresultaten m a a r op basis v a n eigen toelatingstests. Veel kinderen v a n rijke ouders weten zich met behulp v a n geld een plaatsje op een universiteit v a n enige allure te verwerven. Op deze instituten worden rede­ lijk veel plaatsen vergeven op grond v a n het inkomen v a n d e ouders v a n d e studenten. Deze studenten subsidiëren op deze manier het onderwijs voor hun meer getalenteerde en minder vermogende collega's. Scholieren uit het achtergeble­ ven platteland m a k e n minder

kans om e e n toelatingstest voor e e n universiteit met goed ge­ volg af te leggen. Dat wü echter niet zeggen, zo benadrukt Bleichrodt in zijn proefschrift, dat hier g e e n intelligente men­ s e n wonen. Met behulp v a n e e n viertal door hem ontworpen testbatterijen (één voor elke onderwijscatego­ rie, v a n kleuter­ tot univeritair onderwijs) kunnen v a n leerlin­ gen en studenten d e individuele eigenschappen worden g e m e ­ ten. Op basis hiervan kan voor iedere leerling e e n studieadvies worden gegeven.

Experiment Dat heeft p a s zin als d e structuur v a n het onderwijs verbetert. Volgens Bleichrodt heeft d e In­ donesische regering wel d e g e ­ lijk oog voor d e ongelukkige manier w a a r o p d e leerplaatsen worden verdeeld. "Anders h a d ze g e e n opdracht voor het ont­ wikkelen v a n d e testbatterijen gegeven", zegt d e psycholoog desgevraagd. De tests zijn door Bleichrodt op een a a n t a l geselecteerde proef­ personen toegepast. Achterin het proefschrift s t a a n d e bevin­ dingen v a n dit experiment. De personen met d e beste resulta­ ten bij Bleichrodts tests bleken v a a k tot d e beste vijftig procent v a n d e klas in d e vervolgoplei­ ding te behoren. Hoe lager d e testresultaten, hoe minder v a a k ze deel uitmaakten v a n de beste helft v a n de klas.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen