Ad Valvas 1988-1989 - pagina 87

PJ:>\FJ^/p

23 SEPTEMBER 1988 Minister Deetman zei dit in e e n toelichting op d e dinsdag ge­ presenteerde O nderwijsbegro­ ting 1989. De al eerder bekend g e m a a k t e bezuinigingen op stu­ diefinanciering leveren volgens d e bewindsman p a s in het mid­ den v a n d e jaren negentig hun maximale opbrengst. Dat bete­ kent dat hij in d e eerstvolgende jaren een tekort op zijn begro­ ting houdt v a n rond d e 300 mü­ joen gulden, later afnemend n a a r nul. De voorgenomen privatisering v a n het leningendeel v a n d e studiefinanciering e n d e moge­ lijkheid om b e s t a a n d e studie­ schulden versneld af te lossen, betekenen echter in d e toekomst weer e e n inkomstenderving voor d e Staat. Die latere inkom­ stenderving ligt in dezelfde orde van grootte als het tekort op kor­ te termijn, aldus Deetman. Het kabinet moest d a a r o m besluiten tot e e n structurele verhoging v a n d e onderwijsbegroting met 300 miljoen. In een afzonderlijke brief heeft minister Deetman d e Tweede Kamer dinsdag geïnformeerd over d e bezuinigingen die hij op het stelsel v a n studiefinancie­ ring wil a a n b r e n g e n . Daarvoor zal d e bewindsman drie voor­ stellen doen tot wetswijziging. Het eerste v a n deze wetsvoor­ stellen heeft inmiddels d e Twee­ d e Kamer bereikt. Hiermee wü Deetman d e reiskostentege­ moetkoming schrappen uit d e studiefinanciering en ook e e n verlaging doorvoeren v a n d e basisbeurs. Bovendien wil hij d e basisbeurs voor uitwonende leerlingen in het voortgezet on­ derwijs verlagen tot het niveau v a n d e thuiswonende. Daarte­ genover staat dat alle studenten recht op een O V­jaarkaart krij­ gen. De vervoerskaart wordt e e n grote bron v a n inkomsten voor de minister. Uitgaande v a n e e n invoering ervan h a l v e r w e g e het volgend jaar, kost hem die kaart 185 müjoen gulden. De bijbeho­ rende korting op d e basisbeur­ zen en het afschaffen v a n d e reiskostenvergoeding voor stu­ derenden leveren over dezelfde periode 309 müjoen gulden op. Volgens plan wordt d e basis­ beurs voor uitwonenden per 1 juli verlaagd tot 543 gulden, voor thuiswonenden tot 225 gul­ den. In het eerste voUe j a a r dat met d e O V­jaarkaart gerekend wordt, 1990, kost deze 370 mil­ joen gulden en levert hij 644 mü­ joen op.

Leeftijdsgrens In een tweede wetsvoorstel wü Deetman d e maximale leeftijds­ In 1989 zal d e rijksoverheid ruim 4,4 müjard gulden uitgeven a a n onderzoek. Dat is iets minder d a n een procent v a n het bruto nationaal produkt. O ngeveer 1,6 müjard v a n dit b e d r a g g a a t n a a r d e universiteiten. Het Ne­ derlandse bedrijfsleven zal vol­ gend j a a r n a a r schatting 6,2 müjard gulden a a n research besteden, ofwel 1,34 procent v a n het bruto nationaal produkt. In d e wereld neemt Nederland tegenwoordig de negende plaats in wat betreft uitgaven voor onderzoek. De totale Ne­ derlandse researchinspannin­ gen blijven enigszins achter bij die in a n d e r e landen, ook al wordt er d e laatste jaren vooral door het bedrijfsleven meer geld a a n onderzoek e n ontwik­ keling uitgegeven. O mdat ech­ ter d e helft v a n d e overheidsuit­ g a v e n voor speur­ e n ontwikke­ lingswerk n a a r het fundamen­ teel onderzoek gaat, verkeert Nederland op dit terrein weer in e e n relatief gunstige positie. De inspanningen op het terrein v a n het fundamenteel onder­

Deetman wil topbeurs beperken tot vier jaar Het kabinet heeft ongeveer driehonderd mil­ joen gulden toegevoegd a a n de onderwijsbe­ groting, die ten laste komen van het financie­ ringstekort. De toevoeging is nodig omdat de bezuinigingen die minister Deetman op de stu­ diefinanciering wil aanbrengen toch nog onvol­ doende geld opleveren.

Jos Dohmen aanvuUende beurs te h a n d h a ­ ven voor studerenden uit d e laagste inkomensgroepen. Deze topbeurs wordt echter nog m a a r maximaal vier j a a r lang verleend. Hiermee hoopt d e be­ windsman tegemoet te komen a a n d e wens v a n d e Tweede Kamer tot behoud v a n e e n a a n ­ vuUende beurs 'in enigerlei vorm', zoals dat is uitgedrukt in een motie v a n d e CDA'er Lan­ sink. Van d e privatisering v a n het le­ ningendeel verwacht Deetman een jaarlijkse besparing v a n rond d e 475 müjoen gulden. Daarbij is rekening g e h o u d e n met uitgaven voor aanvxülende beurzen. In 1989 zou d e b e s p a ­ ring ongeveer 214 müjoen g a a n bedragen, omdat ook dit wets­ voorstel op zijn vroegst op 1 juli k a n i n g a a n . In e e n p a s s a g e over d e bankleningen schrijft d e minister dat "rekening is gehou­ d e n met het recht op e e n a a n ­ vuUende beurs tot maximaal vier jaar". Bram Bos, woordvoerder v a n d e Studentenraad a a n d e VU, heeft

Minister Deetman:

beuTzenleningen

grens voor studiefinanciering verlagen v a n 30 n a a r 27 jaar. Deze mogelijkheid is h e m door d e regeringsfracties in d e Twee­ d e Kamer aangereikt. Deze maatregel zou e e n bezuiniging opleveren v a n 37 müjoen gul­ den in 1990, oplopend tot 126 müjoen in 1993. Voor d e huidige beursstudenten boven d e 26 j a a r wü Deetman overigens e e n 'zorgvuldige' overgangsrege­ ling opnemen. Het derde wetsvoorstel zal d e privatisering v a n het leningen­ deel v a n d e studiefinanciering bevatten, alsmede e e n nieuwe regeling voor d e aanvullende beurzen. O ver d e privatisering v a n d e leningen wordt nog overleg gevoerd met banken. Deetman schrijft d e Kamer dat inmiddels vier b a n k e n e e n of­ ferte h e b b e n uitgebracht. De bedoeling is dat d e Staat deze

onderbrengen

H

een pessimistische interpretatie. Hij verwacht dat d e overheid niet langer d a n vier j a a r g a r a n t zal s t a a n voor d e lening (de af­ koop v a n het sociaal risico). Het SRVU­bestuurslid ziet hierin een eerste stap n a a r e e n toekomsti­ g e 'vierjaren­maatregel', w a a r ­ door studenten vier j a a r met e e n beurs kunnen studeren en d a a r n a zelf voor financiering moeten zorgen.

Controle Los v a n d e voorgenomen wets­ wijzigingen wü d e minister e e n verscherpte controle op d e stu­ diefinanciering doorvoeren, w a a r v a n hij e e n jaarlijkse op­ brengst verwacht v a n 25 mü­ joen gulden. Tenslotte zal ook in 1989 d e 'kor­ tingsactie' worden voortgezet ten behoeve v a n afgestudeer­ d e n die hun studieschulden in­ eens wülen en kunnen aflossen. Het kortingspercentage is in cij­ fers uitgedrukt vier m a a l het a a n t a l jaren waarover d e aflos­ sing nog gespreid kon worden, plus vier. Afgestudeerden die nog moeten beginnen met d e aflossing, en d a a r tien j a a r over mogen doen, krijgen dus e e n korting v a n 44 procent. Nog in 1988 verwacht d e minister d e terugbetaling v a n studieschul­ d e n tot een b e d r a g v a n 263 mü­ joen. In 1989 zou dat oplopen tot ruim 550 müjoen. Het ministerie g a a t nog adverteren met d e kortingsregeling, w a a r n a b e ­ langstellenden e e n overzicht krijgen v a n hun resterende schuld e n looptijd.

bijtanken.

barücen e e n compensatie geeft voor studieschulden die niet hoeven worden afgelost w e ­ gens onvoldoende d r a a g k r a c h t v a n d e afgestudeerde. De com­ pensatie voor dit zogenoemde 'sociaal risico' ligt tussen d e 20 en 45 müjoen gulden per jaar, zo bleek ordangs uit e e n rappor­ t a g e v a n d e commissie­Rinnooy Kan. Zowel d e offertes v a n d e b a n ­ ken als d e geschatte o m v a n g v a n het sociaal risico g e v e n Deetman g o e d e hoop op e e n overeenkomst, zo schrijft hij d e Kamer. Daarbij zal d e huidige aflossingsregeling voor studie­ leningen ­ ook voor d e student met weigerachtige ouders ­ overeind blijven. O ok wordt vastgelegd dat in d e nieuwe si­ tuatie e e n studielening niet m a g worden geweigerd op grond v a n d e studierichting die ie­ m a n d heeft gekozen. Verder belooft Deetman om e e n

Universiteiten zwijgen over ander bestuur De universiteiten vinden d a t mi­ nister Deetman op korte termijn moet a a n g e v e n of hij d e univer­ sitaire bestuurstructuur zal g a a n wijzigen. Zolang d e bewinds­ m a n zich niet hierover heeft uit­ gesproken, hoeft hij niet te reke­ nen op eigen voorstellen v a n d e Vereniging v a n Samenwerken­ d e Nederlandse Universiteiten (VSNU). Deze gedragslijn zijn d e univer­ siteitsbesturen unaniem over­ eengekomen. De verschillende universiteitsraden h e b b e n d e suggestie v a n d e h a n d gewezen om m e e te werken a a n e e n her­ ziening v a n d e structuur. Minis­ ter Deetman zal, aldus d e uni­ versiteitsbesturen, als eerste een inhoudelijke reactie moeten geven op het in mei rapport v a n

d e Adviesraad Hoger O nder­ wijs, w a a r i n op drastische wijzi­ gingen in d e structuur wordt a a n g e d r o n g e n (de r a d e n zou­ den tot adviesorganen moeten worden gereduceerd e n coUege v a n bestuur en faculteitsbestu­ ren zouden d e dienst moeten g a a n uitmaken). N a a r aanlei­ ding v a n dat rapport l a a i d e d e discussie over e e n eventuele a n d e r e bestuursstructuur op. De universiteitsbesturen laten in een brief a a n d e minister weten dat zij niet voor e e n s t a n d a a r d ­ structuur voor alle universiteiten voelen bij e e n eventuele wets­ wijziging. Voor locale invulling moet ruimte blijven, zeggen^ zijn.

(Jos Dohmen)

Wetenschapsbudget '89: onderzoek fundamenteler en internationaler Het fundamentele onderzoek verdient verdere versterking, al verkeert het in Nederland in een relatief gunstige situatie. Het uitgavenniveau op het dit terrein ligt hoog in vergelijking met an­ dere landen. Dat staat in het Wetenschapsbud­ get 1989, dat dinsdag tegelijk met de onderwijs­ begroting door minister Deetman is uitgebracht. zoek komen in toenemende mate terecht bij d e z o g e n a a m d e tweede e n derde geldstroom. Het a a n d e e l v a n d e universitei­ ten, betaald uit d e eerste geld­ stroom, zakt sterk als gevolg v a n d e bezuinigingsoperaties. In 1980 h a d d e n d e universitei­ ten hierin nog e e n a a n d e e l v a n 46 procent, thans is dat 38 pro­ cent. Het overige onderzoek stijgt, vooral het onderzoek on­

der supervisie v a n d e t w e e d e geldstroom organisatie NWO .

Verkeer In het Wetenschapsbudget s t a a n voor 1989 onderzoeksin­ spanrungen op het gebied v a n d e fysieke infrastructuur cen­ traal. Er doen belangrijke ver­ schuivingen voor in d e trans­ portstromen in en buiten Euro­I­ pa, zo constateert Deetman,1,

Jos Dohmen m a a r d e klassieke wetenschap­ p e n als bouwkunde, w e g ­ e n waterbouwkunde e n transport­ werktuigbouw v e r a n d e r e n niet mee. Wü Nederland het ver­ keersknooppunt blijven dat het altijd is geweest, d a n is op deze terreinen meer fundamenteel onderzoek nodig. Op dit onderzoeksterrein, m a a r ook op aUe a n d e r e , neemt Deet­ m a n zich voor om bij d e start v a n e e n p r o g r a m m a te bezien of het in internationaal v e r b a n d k a n worden geplaatst. A a n in­ ternationalisering v a n het on­ derzoek wordt h o g e prioriteit gegeven. Het Wetenschapsbudget 1989 moet volgens Deetman worden

beschouwd als e e n overgangs­ dokument. Deze zomer is e e n discussienota verschenen over het wetenschapsbeleid, die la­ ter moet uitmonden in e e n defi­ nitieve nota. Het Wetenschaps­ budget krijgt d a n e e n a n d e r e opzet. De bedoeling is dat het straks in brede lijnen, over sec­ torgrenzen heen, richüijnen zal a a n g e v e n voor het onderzoek. D a a r m e e moet het d e basis worden v a n een 'dialoog' tussen d e regering e n d e onderzoeks­ wereld e n tussen regering en parlement. Het is d a n te verge­ lijken met het vorig j a a r uitge­ brachte Hoger O nderwijs e n Onderzoek Plan (HO O P), dat een basis vormt voor d e dialoog tussen d e minister e n d e univer­ siteiten en hogescholen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen