Ad Valvas 1988-1989 - pagina 421

/yDAïOiYpS

7 APRIL 1989 "Ik denk niet dat er een kloof zit tussen academische ziekenhui­ zen en universiteiten", zegt Ma­ nia Vos, voorlichtster van de Vereniging van Samenwerken­ de Universiteiten (VSNU). "Ik denk dat er een prima samen­ werking tussen die twee kan zijn." Wie in de mooie, blauwe ogen van de voorlichtster kijkt, denkt dat de zon altijd schijnt, maar zorgeloosheid lijkt voorbarig. Haar sussende woorden ten spijt, heerst er grote onrust in de geneeskundefaculteit van de VU. V^ie zijn oor aan het pand aan de Van der Boechorststraat te luisteren legt, hoort geluiden die variëren van hoop dat alles op z'n pootjes terecht zal komen tot zorg over afbraak van het wetenschappelijk onderzoek in het academische ziekenhuis. Het gaat om de verzelfstandi­ ging van de academische zie­ kenhuizen, die in 1990 een feit wordt. Jarenlang waren acade­ mische ziekenhuizen een soort aanhangsel van universiteiten. Patiëntenzorg was een verleng­ de van onderwijs en onderzoek. De verantwoordelijkheid voor academische ziekenhuizen ver­ huist straks van het onderwijs­ ministerie naar dat van 'WJC Daarmee komen deze instellin­ gen in de gezondheidszorg. Het enige wat dan nog aan een onderwijsverleden herinnert, is de zorg die de ziekenhuizen hebben voor de aldaar geves­ tigde klinische vakgroepen, zo­ als histologie, anatomie en fy­ siologie, onderdelen van de fa­ culteit der geneeskunde.

Bron van angst Het hiervoor bestemde 'acade­ miseringsgeld', voor de VU zo'n zestig miljoen gulden per jaar, komt straks nog steeds bij minis­ ter Deetman vandaan, maar wordt beheerd door de zieken­ huizen. Dat toekomstbeeld is voor velen birmen de genees­ kundefaculteit van de VU een bron van angst. Men vreest dat het academisch ziekenhuis alle energie aan patiëntenzorg zal besteden. Omdat WVC de academische ziekenhuizen gelijk wil stellen met gewone hospitalen, zullen ze met de centen moeten woe­ keren. Een academisch zieken­ huis schijnt duurdere patiënten aan te trekken dan een ander hospitaal. Wetenschappers vre­ zen dat het ziekenhuis onder­ wijs en onderzoek binnen haar poorten af zal knijpen. "Een ziekenhuis probeert dure zorg te drukken en goedkope zorg te bevorderen", legt een professor uit, die nadrukkelijk anoniem wil blijven. "Het liefst doet ze routineldussen. Voor de prijs van een hartoperatie voer je honderden blinde­darmope­ raties uit." De hoogleraar bespeurt de nei­ ging bij het ziekenhuis om min­ der geld uit te willen trekken voor wetenschappelijke arbeid. Wetenschappelijk onderzoek in het ziekenhuis maakt het moge­ lijk om moeilijke en dus dure patiënten te behandelen. De probleemgevallen worden per ambulance naar een acade­ misch ziekenhuis gebracht. Vanuit bedrijfseconomisch standpunt zit zo'n ziekenhuis daar niet op te wachten, zo luidt de strekking van de analyse van de verontruste anonieme hoogleraar. "Kwaliteitszorg gaat op de hel­ ling en dat wordt verkocht als efficiency. Als vakgroep X een goede vakgroep is, dan hoort die meer middelen te krijgen en vakgroep Y wat minder. Ik kan van Y twee koppen naar X brengen. Maar als Y geld in het laadje brengt, haalt het zieken­ huis vervolgens twee mensen van het ondersteunend perso­ .

Kwaliteitszorg in gevaar door verzelfstandiging ziekenhuis?

Geneeskunde bang voor twist met ziekenhuis Medewerkers van de geneeskundefaculteit verwach­ ten na 1990 grote spanningen tussen het academisch ziekenhuis en hun faculteit. Het ziekenhuis verhuist uit het onderwijs naar de gezondheidszorg. Sommigen vrezen dat onderwijs en onderzoek van de klinische vakgroepen zullen worden afgeknepen. O nderhande­ lingen over de middelen zvdlen met het mes op tafel worden gevoerd. "Maar de problemen blijven beheers­ baar", denkt de decaan, prof.dr. N.F.Th . Arts. neel bij X weg en zet ze bij Y. Ik ben er als de dood voor om de macht over het wetenschappe­ lijk onderzoek in handen van de ziekenhuisdirectie te leggen."

'Bijzondere' lobby De bijzondere uiuversiteiten schijnen veel moeite te hebben gedaan om de wet onder tafel te houden. Een aantal jaren gele­ den was het wetsvoorstel om de academische ziekenhuizen te verzelfstandigen ook al eens gepresenteerd. De anoiueme professor weet te vertellen dat de VU­Vereniging en de stich­

elkaar financieel in evenwicht houdt. "De scheidslijn ligt op de Van der Boechorststraat", vertelt prof.dr. A.A. Knoop, ex­bestuur­ der van de faculteit der genees­ kunde. "Alles wat aan de ene kant gebeurde betaalde de VU en alles wat a a n de andere kant gebeurde betaalde het zieken­ huis."

Henk Vlaming gegeven. "Ik ben ervan over­ tuigd dat de minister duidelijke randvoorwaarden zal stellen, zodat hij de academiseringsgel­ den in het ziekenhuis kan stu­ ren", zegt Knoop. "Zo kan hij controleren of het geld wordt gebruikt waarvoor het is be­ stemd. Zo gcrüw hij dit geld in een model heeft, kan hij erop beziainigen. Dan raakt hij niet de gezondheidszorg, maar het onderwijs." "Zolang ruet duidelijk is welk geld uit een ziekenhius voor het onderwijs is bestemd, wordt elke bezuiniging bij een acade­ nusch ziekenhuis als een korting op de gezondheidszorg gezien. Ik denk dat de modellering van de academiseringsgelden een eerste aanzet tot nieuwe bezui­ nigingen zijn. De universiteiten krijgen de zwarte piet toebe­ deeld." Het hangt ervan af hoe gede­ tailleerd de minister het acade­

E

miseringsgeld straks zal toewij­ zen. Zodra hij iedere gulden vastpint op een injectiespiut of een reageerbuis, is er niet veel ruimte om oorlog over het geld te voeren. "Als men echter open eindjes in dot verdeelmodel laat, krijg je strijd tussen de VU en het ziekenhuis", voorspelt Knoop. "Het ziekenhuis kan mo­ tieven aandragen waarom zij recht op het geld meent te heb­ ben. Bij krimpende middelen kijkt iedereen naar de eigen portemonnaie. Daar is niets kwaads aan." Van oudsher is de relatie tussen AZVU en VU goed. "Veel univer­ siteiten en academische zieken­ huizen kurmen er een voorbeeld aan nemen", zegt Knoop. O ok nu is er regelmatig overleg tus­ sen beide orgaiusaties. Maar, zo stelt Knoop, zelfs de beste vrienden kunnen tegenover el­ kaar komen te staan. Hoe meer ruimte het ziekenhuis heeft, des te moeilijker wordt het voor de universiteit om te eisen dat een bepaald bedrag op een door haar gewenste plek wordt aan­ gewend.

'Niet bagatelliseren'

"Als ik zou zeggen dat ik niet bezorgd was, dan zou ik als be­ Onduidelijk stuurder niet goed bezig zijn", Door deze regeling werd nooit zegt de decaan van de faculteit dmdelijk hoeveel geld er pre­ der geneeskunde, prof. dr. cies voor wetenschappelijk on­ N.F.Th. Arts. Hij onderkent de derwijs en onderzoek in het onrust binnen zijn faculteit en academisch zieknhuis werd uit­ wil de dreigingen niet bagatelli­ seren. "Pas als de vakgroepen niet zeggen dot ze bezorgd zijn zou ik me pas zorgen maken", zegt hij. "Maar ik wil met klem be­ strijden dot de problemen niet beheersbaar zijn. Als bestuur moeten we ervoor zorg dragen dat we krijgen waar we recht op hebben. Dat kan via overleg tussen het ziekenhuis en de uni­ versiteit. Je hebt het voor een groot deel zelf in de hand." Maar het pad zal voor de facul­ teit niet over rozen gaan. De on­ derhandelingen zullen niet een­ voudig worden en Arts ver­ wacht dat de noodzaak van scherp besturen in de toekomst groter zal worden. In plaats van ad hoc­beleid moet er bij de fa­ culteit een lange­termijn­strate­ gie worden uitgestippeld. "Het bestuur van een ziekenhuis be­ staat uit professioneel geselec­ teerde mensen. Onze faculteits­ raad bestaat uit gekozen men­ sen. We moeten straks een soort keurkorps krijgen van hooglera­ ren en anderen die zich van ganser harte en met grote ken­ rus voor de faculteit inzetten. Daarvoor moeten ze onder an­ Sinds de jaren zestig zorgde de 'Doetsregel' ­ de Van der Boech orststraat als sch eidslijn ­ voor dere in de gelegenheid worden financieel evenwich t..Links op de voorgrond de geneeskundefaculteit, vanaf de campus­afrit gezien, gesteld om managementcursus­

rechts h et ziekenh uis. Foto Peter Wolters, AVC/VXJ sen te gaan volgen."

ting van de Nijmeegse universi­ teit het plan via de CDA­con­ nection met succes van tafel lobbieden. P.J. Kruysse, secretaris van de VU­Vereniging, weet niet zeker meer of dat zo is. "Er is wel eens overleg geweest", zegt hij. "Maar eerlijk gezegd ben ik ver­ geten wat er daarna is gebeurd. Mijn eerste opwelling nu is dat de invloed van de Vereniging niet aan bod is geweest. Maar zeker weten doe ik het niet." Nu is het fantoom weer terug en ditmaal definitief. Jarenlang hebben het AZVU (Academisch Ziekenhuis van de VU) en de VU een soort genüe­ man's agreement in acht geno­ men. Sinds de jaren zestig was er de Doetsregel. genoemd naar ir. CA. Doets, een vroege­ re bestuurder. Dat betekende dat de universiteit kosten van centrale ondersteunende dien­ sten voor het ziekenhuis betaal­ de, terwijl het ziekenhuis de on­ dersteuning van de klinische vakgroepen voor zijn rekening nam. Men ging ervan uit dat dit

HBO­cursussen wiskunde en informatica in de maak De faculteit wiskunde en infor­ matica is de vijfde faculteit aan de VU die afgestudeerden uit het hoger beroepsonderwijs tweejarige doctoraalprogram­ ma's gaat aanbieden. De faculteit herbergt ook nu cd afgestudeerden uit het HBO. De toelating van deze studenten werd op ad­hoc­basis geregeld. De verminderde instroom van 'gewone' studenten (voor het ko­ mend jaar slechts 69, voor dit jaar nog 129 aaruneldingen) bracht de faculteit op het idee om de toelatingsprocedure te sfroomlijnen. De faculteit richt zich met name op afgestudeerden van de lera­ renopleiding wisktinde en van het hoger informatica­onder­ wijs. Hen wil de faculteit garan­

deren dat zij in twee jaar hun doctoraal kurmen halen. Daar­ aan voorafgaand zullen sommi­ gen misschien hiaten in de pro­ pedeuse moeten opvullen, zodat voor hen het totale programma iets langer dan twee jaar wordt. Van iedereen die aan het twee­ jarige programma wil begirmen (op dit moment zijn er enige tientallen aarmieldingen) zal in­ dividueel worden onderzocht of hij of zij zo'n aanvulling nodig heeft. De faculteiten die zich al eerder op de markt van HBO ­afgestu­ deerden begaven zijn sociaal­ culturele wetenschappen, psy­ chologische en pedagogische wetenschappen, bewegingswe­ tenschappen en scheikunde. (Hanne Obbink)

Steun USF voor milieu blijft Milieuvraagstukken blijft voor­ lopig verzekerd van bijdragen uit het Universitair Stimule­ ringsfonds. Dit fonds is be­ doeld voor financiële steun aan (inter)facultaire initiatieven die de profilering) van de VU ten goede komen. De stimule­ ringsgebieden moeten een dui­ delijk wetenschappelijk en bij voorkeur ook een duidelijk maatschappelijk belang heb­ ben. Het college van bestuur had voorgesteld om Milieu­ vraagstukken met ingang van 1991 niet meer via dit fonds te steunen, maar de universiteits­ raad besliste op 28 maart anders. De raad vond het voor­ barig om nu al te beslissen over het staken van de steun, gezien de politieke ontwikkelingen op milieugebied van de laatste maanden.

(Frank van Kolfsch ooten)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen