Ad Valvas 1988-1989 - pagina 48

:

fJ)\pS^/F£

Voormalige directeur­generaal hoger onderwijs ­ nu weer hoogle­ raar bestuurskunde ­ Roel In 't Veld:

'Ik ben de enige die nu maar eens een aantal jaren niks moet zeggen' Lucide, intelligent, vilein. Om Roeland Jaap in 't 7e7d (1942) kon sinds m a a r t 1982 n i e m a n d heen. Als directeur­generaal hoger onderwijs en V7etenschappelijk onderzoek niet ­ en n a d i e n evenmin als gedelegeerd bestuurder in Gronin­ gen. In d e e n e functie s a n e e r d e hij zo ongeveer alles wat ter universiteit mis w a s ; in d e a n d e r e b a a n stelde hij even orde op zaken bij d e dienst studiefinanciering. Zo'n vier j a a r eerder d a n hij bij d e start voor­ spelde, stapt hij ook weer op. Want toen hij in mei 1982 door PvdA­minister Van K e m e n a d e werd benoemd, dacht hij e e n j a a r of tien te blij­ ven. Het zijn er m a a r zes geworden, onder e e n CDA­minister ­ niet onder partijgenoot Van Ke­ m e n a d e . En In 't Veld is nu weer hoogleraar b e ­ stuurskunde; ditmaal in Rotterdam. Wie oud g e n o e g is om zich zijn voorgangers te herinneren, weet dat é é n der meer kleurrijke Directuer­Generaals is opgestapt. Kremlinolo­ gen echter voorspellen dat In 't Veld zijn vinger nog niet uit d e p a p g e h a a l d heeft, ook al is hij nu g e e n d e p a r t e m e n t s a m b t e n a a r meer. "Ach kom, Roel heeft voorlopig nog lang niet genoeg van de smaak van macht. Zij n vertrek is ge­ woon een kwestie van reculer pour mieux sau­ ter", zegt é é n v a n die vele "Roel­watchers", die merkwaardig genoeg, altijd anoniem willen blijven. Een portret. Als d e voorzitter v a n d e s a m e n ­ werkende universiteiten, ir. P. v a n der Schans, in Zoetermeer op zijn vaste plaats in het verga­ dercarré zit v a n d e Overlegka­ mer Hoger Onderwi j s e n het knopje v a n zijn microfoon in­ drukt, kun je er vergif op inne­ men dat zijn minutenlange re­ l a a s ongeveer zo g a a t : "De uni­ versiteiten h e b b e n x procent minder geld, om y procent meer studenten op te leiden. Wij vin­ d e n het dus wel welletjes zo, met die bezuinigingen. Als u zo doorgaat tast u d e kwaliteit a a n die u zegt te willen bevorderen." Tijdens dat vaste nummer pleegt d e minister, drs. W.J, Deetman, nog iets verder voor­ over te buigen, e n iets te her­ schikken a a n zijn papieren. Daar heb j e hem ook weer, lijkt Deetman heimelijk te denken. Links v a n Deetman zat tot voor enige m a a n d e n In 't Veld. Die zat kaarsrecht of leunde ­ h a n ­ den in d e nek ­ achterover, e n keek in het rond. En als Van der Schans' betoog d e b e k e n d e dramatische wending n a m ("ve­ len zijn reeds gedemotiveerd; het rustige klimaat dient voor alles hersteld te worden"), d a n kreeg In 't Veld juist op dat mo­ ment e e n brede grijns op het gezicht. Of neem de bijeenkomsten v a n d e Studentenkamer, het perio­ dieke overleg tussen studenten en minister. Deetman is er nooit op betrapt voor die vergaderin­ gen tijd te hebben, m a a r d e di­ recteur­generaal (DG) leek met g r a a g t e in dat gat te springen.

om er d e studenten onderuitzit­ tend e n met losgetrokken strop­ d a s te woord te staan. Verge­ leek d e landelijke studenten­ vakbond LSVB Deetmans beleid met gangsterprakti j ken, dan verhief In 't Veld d e stem en sprak streng dat ze eens moes­ ten ophouden met zulke kinde­ rachtigheden. W a r e n d e stu­ denten boos ­ bijvoorbeeld in d e tijd dat OW over d e studiefi­ nanciering nog b e w e e r d e dat er niets aan de hand was, m a a r duizenden g e e n cent meer op d e giro h a d d e n ­ d a n verbeter­ d e In 't Veld ze e v e n e n zei: "Maar dat is g e e n aantasting v a n d e inkomenspositie; daar tornen w e niet a a n . Het g a a t slechts om e e n tijdelijke a a n t a s ­ ting v a n d e liquiditeitspositie." Of d e relatieve faam v a n d e voormalige directeur­generaal stoelt op inhoudelijke verdien­ sten, op zijn opmerkelijk vermo­ g e n om met enige subtiliteit te pesten, of zelfs op zijn vaardig­ heid om simpele dingen inge­ wikkeld, zo niet sjiek te formule­ ren (hij spreekt bijvoorbeeld v a n een grotere hellingshoek, w a n n e e r hij wü zeggen dat iets toeneemt) ­ het is typisch e e n v r a a g die nog niet beantwoord k a n worden. Het eindresultaat v a n In 't Velds werk is nog niet in volle o m v a n g zichtbaar. Wel staat vast dat zijn stijl v a n ope­ reren heftige reacties opwekt: zijn fans vertonen e e n bijna reli­ gieuze toewijding ­ terwijl zijn antagonisten niet zelden p a a r s aanlopen.

Bert Bakker Esther H a g e m a n Tussen fans e n tegenstanders bevindt zich nog e e n curieuze meng­categorie: d e lieden die weliswaar b e w e r e n grote moei­ te te h e b b e n met wat In 't Veld zegt en hoe hij dat zegt, m a a r die in één a d e m pronken met hun persoonlijke b a n d met d e DG. Dat is even a n d e r e koek d a n wat zijn opvolger, dr. ir. B. Okkerse, oproept. De eerste functionaris die met slecht ver­ hulde trots vertelt met Okkerse te dineren, of hard te lopen te­ gen Boudewij n, moet nog op­ staan.

Zalig "Het is toch zalig, dat hoogle­ r a a r s c h a p ? M orgen g a ik lekker n a a r e e n congres, zonder iets a n d e r s a a n mijn hoofd te h e b ­ ben", zegt In 't Veld op d e v r a a g w a a r o m hij zijn invloedrijke po­ sitie heeft ingeruüd voor e e n leerstoel bestuurskunde op d e Erasmus­universiteit. Zijn werk­ k a m e r oogt minder riant d a n die in Zoetermeer; het katoenen ta­ pijt heeft p l a a t s g e m a a k t voor li­ noleum. Vroeger k w a m e e n se­ cretaresse koffie brengen, nu h a a l t hij zelf thee. Over zijn drijfveren om w e g te g a a n bij het ministerie v a n OW blijkt hij niets te willen zeggen, e n ook zijn verhouding tot Deetman moet onbesproken blijven. Zijn vertrek w a s w a t v e r b a z e n d voor wie In 't Veld bezig zag: hij leek er wel plezier in te h e b b e n d e Nederlandse intelligentsia n a a r zijn h a n d te

'Mijn radicale variant is iedereen alles laten lenen' zetten. M a a r dat ziet hij zeU a n ­ ders. "Plezier? Er moet toch ook v a a k e e n b e z w a a r d g e m o e d zicht­ b a a r geweest zijn. Bezwaard over mijn eigen falen e n feilen. Er zijn terreinen w a a r o p ik vol­ strekt b e n tekortgeschoten q u a overtuigingskracht. De hervor­ ming v a n het departement, die ik voor o g e n had, is er niet geko­ men. Ik zou d e uitvoerende diensten willen verzelfstandi­ g e n tot self­supporting e e n h e ­ den, zodat het departement zich op beleidsontwikkeling k a n te­ rugtrekken. Het departement k a n d a n ook veel kleiner wor­ den."

Eufemisme Zelf omschrijft hij zijn rol als DG als "het g e n e r e r e n v a n idee­ tjes", e n "het op d e raUs zetten v a n door Deetman uitgeselec­

'Er zij n terreinen waarop ik volstrekt tekort ben gescho­ ten' Foto Bram de Hollander

teerde ideetjes". Dat lijkt e e n eu­ femisme, w a n t e e n sterke DG als In 't Veld is v a n centrale betekenis voor het beleid. Dat blijkt e v e n later, w a n n e e r hij zijn v o o r n a a m s t e verdienste formuleert. "Voor zover je v a n succes kunt spreken is het gelukt om, zowel op het niveau v a n d e nationale overheid als binnen het univer­ sitair m a n a g e m e n t , af te stap­ p e n v a n d e verdelende recht­ vaardigheid. Er worden tegen­ woordig meer besluiten geno­ m e n die verschil m a k e n op b a ­ sis v a n kwaliteit. Dgt is terecht, w a n t verdelende rechtvaardig­ heid is niet rechtvaardig. Het is zelfs heel onrechtvaardig je­ g e n s m e n s e n die veel presteren e n goed hun best doen. De uni­ versiteiten h e b b e n ook spijt als h a r e n o p h u n hoofd d a t ze d e TVC­bezuinigingen uiteindelijk toch weer ponds­pondsgewijs h e b b e n verdeeld. D a a r lijken ze nou toch v a n af te zijn. In d e p l a n n e n v a n d e medische facul­ teiten v a n Rotterdam e n Leiden wordt nu veel m e e r geld voor vernieuwingen uitgetrokken d a n in d e TVC e n SKG (twee bezuinigingsoperaties die onder het 'bewind' v a n In 't Veld tot stand kwamen, red.)." Dat hij die omslag in het d e n k e n er beter doorheen h a d gekre­ g e n als hij niet t o p a m b t e n a a r geweest w a s , m a a r e e n politie­ ke functie als staatssecretaris zou h e b b e n g e h a d , bestrijdt hij: "Je hebt d a t destijds gezien bij Van K e m e n a d e e n Klein. Die twee h a d d e n e e n extreem goe­ d e verstandhouding, e n toch z a g je d e botsinkjes v a n twee kapiteins op é é n schip: in zijn t w e e d e termijn heeft Van Keme­ n a d e g e e n staatssecretaris voor

het hoger onderwijs genomen. Er is nog e e n a n d e r argument: ik vind dat het hoger onderwijs door een­ minister moet worden g e d a a n . Ook d e g e d a c h t e d a t Deetman het hoger onderwijs­ beleid a a n e e n a n d e r zou wUlen overlaten, is volstrekt ülusoir."

Deetman De e v e n onjuiste als hardnekki­ g e fabel dat Deetman het hoger onderwijsbeleid d e facto a a n zijn DG overliet (LSVB­voorzitter Van Poelgeest: "Deetman zit er uitsluitend om het protestants­ christelijke onderwijs te b e ­ schermen") veegt hij v a n tafel. "De minister is heel goed in het selecteren v a n dingen. Hij doet precies w a t e e n politieke be­ sluitvormer volgens mij moet doen; door selectie v a n a a n g e ­ d r a g e n ideeën, richting geven." "Een goed voorbeeld is d e HOAK­filosofie (Hoger Onder­ wijs Autonomie e n Kwaliteit; d e g e d a c h t e d a t het ministerie min­ der e n d e universiteiten méér bestuurlijke bevoegdheden moeten krijgen, red.). Het heeft veel strijd gekost om die er in d e top v a n het departement door te krijgen, e n ook bij d e minister heeft dat p a s in e e n b e p a a l d stadium e e n willig oor gevon­ den. Eerst moesten h e m d e con­ crete voordelen duidelijk zijn." "Natuurlijk moest ook d e tijd rijp worden voor deregulering. De tijden v e r a n d e r e n e n d e men­ sen v e r a n d e r e n m e e . Je ziet dat ook a a n het contractonderzoek. In 1982 e n 1983 w a r e n serieuze mensen, heel hoog op het d e ­ partement, fel gekant tegen het idee dat universiteiten d e eigen inkomsten mochten behouden. Men z a g niet dat je e e n gewei­

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen