Ad Valvas 1988-1989 - pagina 207

FJ:>\FJ^/ps

18 NOVEMBER 1988 Alle faculteiten a a n d e VU krij­ gen jaarlijks e e n budget voor overige lasten e n a p p a r a t u u r toegewezen. De o m v a n g v a n dat budget hangt af v a n die v a n de wetenschappelijke staf e n v a n d e a a r d v a n d e discipline: e e n bèta­faculteit krijgt meer d a n e e n alfa­faculteit. Ook a a n d e alfa­ e n g a m m a ­ faculteiten groeit d e behoefte a a n a p p a r a t u u r in v e r b a n d met d e automatisering. Volgens sommigen is dat ­ n a a s t d e b e ­ zuinigingen ­ zelfs e e n b e l a n g ­ rijke oorzaak v a n d e nood. "Alfa^faculteiten krijgen hier veel meer geld voor a p p a r a t u u r d a n in het buitenland," zegt bij­ voorbeeld prof. dr. H. Timmer­ man, d e c a a n v a n d e scheikun­ de­faculteit. "Die h e b b e n g e ­ woon e e n sterke lobby gehad." Het zijn vooral d e bèta­ e n m e ­ dische faculteiten die d e afgelo­ pen jaren d e grenzen v a n hun budgetten h e b b e n ontdekt. De faculteit biologie heeft d e meest uitgewerkte inventarisatie g e ­ maakt v a n d e behoefte a a n a p ­ paratuur. In juli v a n dit j a a r leg­ d e d e faculteit e e n apparatuur­ plan bij het CoUege v a n Bestuur op tafel w a a r i n om e e n extra b e d r a g werd g e v r a a g d v a n bij­ n a tweeëneenhalf mUjoen gvl ­ den, verspreid over zes jaar. De faculteit wil in deze periode ruim vijfeneenhalf miljoen gulden uit eigen middelen a a n a p p a r a t u u r besteden. Met het b e d r a g v a n acht mil­ joen dat op deze manier be­ schikbaar zou moeten komen, k a n d e apparatuurbehoefte v a n de faculteit bij l a n g e n a n o g niet gedekt worden, schrijft d e facul­ teit in d e begeleidende brief. Om volledig uit d e zorgen te ko­ men, zou d e faculteit twintig mil­ joen gulden nodig h e b b e n . Zo­ veel geld is met g e e n mogelijk­ heid bij elkaar te s c h r a p e n e n d a a r o m heeft d e faculteit h a a r verlanglijstje a a n g e p a s t a a n wat h a a l b a a r leek.

Oplappen Ook d e tweeëneenhalf miljoen die d e faculteit uit d e centrale middelen v a n d e VU nodig heeft om h a a r plan te realiseren, zou echter wel e e n s te veel g e ­ v r a a g d kunnen zijn. De midde­ len die d e VU te verdelen heeft, zijn namelijk m a a r zeer beperkt. Er is e e n centraal apparatuur­ budget v a n vier ton; d e zoge­ n a a m d e vrije reserve, die regel­ matig voor d e aanschaf v a n a p ­ paratuur wordt gebruikt, bevat op dit moment 1,2 miljoen. Het universitaire onderzoeksfonds wordt alleen gebruikt voor a p ­

Tekorten beïnvloeden de richting van het onderzoek

Apparatuur v a n faculteiten is vaak sterk verouderd Jarenlang is er bezuinigd op de aanschaf van appara­ tuur. Dat beleid begint zich nu te wreken. Bèta­ en medische faculteiten in het hele land hebben noodsig­ nalen uitgezonden en langzamerhand begint het het erop te lijken dat deze signalen opgemerkt worden. Het probleem is daarmee echter nog niet opgelost, want daarvoor is veel geld nodig. En de behoefte a a n appa­ ratuur is ­ ook a a n de VU ­ vele malen groter dan er betaald kan worden.

Tekening Monica d e Wit

paratuur w a a r m e e derde­geld­ stroomonderzoek k a n worden binnengehaald. En biologie is niet d e enige fa­ culteit die e e n b e r o e p op deze s c h a a r s e middelen doet. Alle faculteiten in d e bèta­ e n medi­ sche hoek k a m p e n met tekorten op hun apparatuurbudget. De één (aardwetenschappen) denkt vier a vijf müjoen nodig te hebben, d e a n d e r (natuurkun­ de) k a n eigenlijk niet met min­ der d a n é é n miljoen extra toe. Vooral d e b a s i s a p p a r a t u u r is a a n het verouderen. Veel facul­ teiten besteden wèl geld om d e nieuwste ontwikkelingen o p het gebied v a n d e onderzoeksap­ paratuur bij te houden, m a a r houden m'et voldoende over om ook d e b a s i s a p p a r a t u u r te kun­ nen vervangen. D a a r o m wordt deze a p p a r a t u u r tot in het on­ eindige opgelapt, tegen onder­ houdskosten die bedrijfsecono­

misch gezien al l a n g niet meer verantwoord zijn. De faculteit a a r d w e t e n s c h a p ­ pen heeft zelfs v a n e e n bedrijf e e n 'microprobe' g e k r e g e n die al volledig afgeschreven is. De faculteit hoopt er nog e e n j a a r of vier m e e te kunnen doen. H a a r eigen 'microprobe' w a s dubbel zo oud als die v a n het bedrijf.

Stoel Dit soort situaties vormt e e n z w a a r d v a n Damocles d a t veel faculteiten boven het hoofd hangt. "Als er niets g e d a a n wordt, d a n functioneert over e e n p a a r j a a r onze b a s i s a p p a ­ ratuur niet meer e n die zou d a n niet meer op te l a p p e n zijn," zegt dr. W.E. Renkema, beheerder v a n d e faculteit a a r d w e t e n ­ s c h a p p e n bijvoorbeeld. "Dat zou rampzalig zijn." En prof. dr. W. Ferwerda, voor­

Ten dele geheimhouden van beoordeling onderzoek krijgt fiat minister Minister Deetman is tevreden met de toezegging van de universiteiten dat beoordelingsresultaten van voor­ waardelijk gefinancierd onderzoek gedeeltelijk open­ baar worden gemaakt. Dat zegt de bewindsman in een rapport over de voortgang van het vf­ beleid, dat hij vorige week a a n de Kamer heeft gezonden. Deetman legt zich erbij neer d a t sommige g e g e v e n s over d e on­ derzoeksbeoordeling geheim blijven, zo blijkt uit zijn rapport. In eerste instantie h a d d e b e ­ windsman echter a a n g e d r o n ­ g e n o p volledige o p e n b a a r h e i d v a n d e uitkomsten v a n vf­be­ oordelingen. Tot voor kort wü­ den d e universiteiten echter vol­ strekte geheimhouding betrach­ ten.

Onder druk v a n d e bewinds­ m a n h e b b e n d e universiteiten een gesprek over d e o p e n b a a r ­ heid gevoerd met d e instanties die d e beoordelingen uitvoeren. Dat zijn d e Koninklijke N eder­ landse Akademie v a n Weten­ s c h a p p e n (KN AW) e n d e N eder­ landse organisatie voor Weten­ schappelijk Onderzoek (N WO). Afgesproken werd d a t m e n Deetman gedeeltelijk tegemoet

Jos Dohmen wü komen. In het vervolg zal in d e verslagen v a n vf­beoordelin­ g e n ook e e n toelichting worden g e g e v e n op d e resultaten. Ach­ tergrondinformatie die alleen v a n b e l a n g wordt geacht voor d e betrokken onderzoekers e n hun universiteitsbestuur blijft echter geheim. Deetman zegt dit te kunnen bülijken. In 1987 zijn door d e KN AW e n NWO 343 vf­programma's b e ­ oordeeld, w a a r v a n 328 positief. Deetman wü dat deze oordelen e e n reëel effect h e b b e n o p het door d e universiteiten e n facul­

Hanne Obbink zitter v a n d e begrotingscommis­ sie v a n d e medische faculteit, waarschuwt: "Er ontstaan grote problemen als aUe a p p a r a t u u r tegelijk verouderd zou blijken te zijn, als je als het w a r e zelfs door je stoel zou zakken. Dat gebeurt n o g niet dit jaar, m a a r het k a n binnen vijf j a a r het g e ­ val zijn." De gevolgen laten zich r a d e n . A a n d e scheikunde­faculteit, bijvoorbeeld, g a a t binnenkort professor MacLean met emeri­ taat. Een a a n t a l jaren g e l e d e n heeft d e faculteit besloten d a t zijn onderzoek ­ op het gebied v a n d e kernspinresonantie ­ d a a r n a niet doorgaat. Bij deze beslissing heeft d e faculteit, zegt d e c a a n Timmerman,. zich sterk laten leiden door financiële overwegingen. "De voor Ma­ cLeans onderzoek vereiste a p ­ paratuur is veel te duur, d a t loopt in d e miljoenen. De tent g a a t niet dicht door het tekort a a n apparatuur, m a a r d e rich­ ting v a n ons onderzoek wordt er wel door beïnvloed." Mr. J.G. van der Zee, b e h e e r d e r v a n d e faculteit biologie, illus­ treert het b e l a n g v a n g o e d e a p ­ paratuur met e e n omgekeerd geval. "We h e b b e n net gisteren e e n 'DN A­sequence analysis system' besteld. D a a r m e e zijn we é é n v a n d e eersten in d e Benelux. Dat geeft ons e e n voor­ sprong, want nu kunnen w e d e ­ zelfde resultaten veel sneller verkrijgen. Dat is v a n essentieel b e l a n g voor d e positie v a n d e onderzoeksgroep; die k a n bij­ voorbeeld veel makkelijker zijn onderzoeksresultaten gepubli­ ceerd krijgen e n derde­geld­ stroomonderzoek aantrekken."

Pijlen

m

alleen projectgebonden a p p a ­ ratuur gefinancierd worden e n wordt het probleem v a n d e b a ­ sisapparatuur niet opgelost. De Boer heeft echter meer pijlen o p zijn boog. Allereerst verwijst De Boer n a p r d e resultaten v a n e e n werk­ groep die onderzocht heeft h o e d e kosten v a n d e universitaire huisvesting gedrukt kunnen worden ten gunste v a n d e a p ­ paratuurbudgetten. Met i n g a n g v a n 1988 kunnen d e universitei­ ten zelf profiteren v a n bezuini­ gingen op d e huisvestingskos­ ten. De Boer schat dat d a t voor d e VU op e e n termijn v a n vier d vijf j a a r ongeveer e e n miljoen gulden voor a p p a r a t u u r k a n op­ leveren. Ook op kortere termijn komt er geld vrij. De N ota Verdelings­ voorstellen voor 1989 die De Boers dienst op dit moment a a n het opstellen is, zal e e n extra ruimte voor a p p a r a t u u r bieden v a n n o g e e n s e e n miljoen ­ "ik houd w a t slagen om d e arm, hoor, want d e nota is n o g niet klaar." Tenslotte heeft ook het ministe­ rie v a n Onderwijs het probleem onderkend. Een deel v a n d e driehonderd miljoen die het mi­ nisterie a a n 'vernieuwingsgel­ den' ter beschikking heeft g e ­ steld, zal a a n a p p a r a t u u r b e ­ steed worden, echter vooral a a n e r g dure a p p a r a t u u r e n d a t is nu juist w a a r het knelpunt m'et zit. A a n d e N ederlandse organisa­ tie voor Wetenschappelijk On­ derzoek N WO heeft d e minister ruim vijftig müjoen toegewezen. Hij heeft daarbij precies a a n g e ­ g e v e n hoeveel geld er per disci­ pline verdeeld m a g worden. Een kwart v a n d e vijftig müjoen moet bijvoorbeeld n a a r schei­ kunde, tien procent n a a r biolo­ gie. De reactie v a n Van der Zee (van biologie) zegt g e n o e g over d e v r a a g of d a a r m e e het probleem opgelost is. "Vijf müjoen gulden a a n N WO­geld voor biologie, dat betekent gemiddeld vijf ton per faculteit. D a a r k a n je mis­ schien twee a p p a r a t e n v a n ko­ pen."

Op centraal niveau a a n d e VU erkent m e n d e problemen. 'Uit­ zichtsloos' zou drs. U.J. de Boer v a n d e dienst Financieel Econo­ mische Zaken d e situatie niet willen noemen, "hoewel het per­ spectief niet riant is." Hij wijst op d e mogelijkheden die d e twee­ d e e n d e r d e geldstroom bieden. D a a r m e e k a n echter d o o r g a a n s

"Ach, met e e n zekere creativiteit k a n het ook met minder d a n ei­ genlijk wenselijk is," is d e berus­ tende conclusie v a n dr. J.J. Vas­ mel, beheerder v a n d e natuur­ kundefaculteit. "We moeten onze a r m o e d e m a a r niet te breed uitmeten, want klagen k a n uitgelegd worden als e e n teken d a t die creativiteit ont­ breekt."

teiten gevoerde onderzoekbe­ leid. Hij concludeert in zijn r a p ­ port a a n d e Kamer d a t d e in­ voering v a n het vf­stelsel e e n proces is v a n l' earning by doing'. De voorwaardelijke fi­ nanciering heeft volgens d e b e ­ windsman verbeteringen in on­ derzoek e n onderzoekbeleid te­ weeggebracht. De belangrijkste verbetering is n a a r zijn mening het gegroeid bewustzijn d a t d e universiteiten d e a a n onderzoek bestede middelen moeten ver­ antwoorden. Deetman b e r a a d t zich n o g op aanvullende m a a t r e g e l e n ter versterking v a n het universitai­

re onderzoekbeleid. Hij denkt daarbij a a n extra stimulansen voor vernieuwingen middels een z o g e n a a m d 'missiebudget'. Ook streeft d e b e w i n d s m a n n a a r verhoging v a n het budget v a n N WO. In d e onderwijsbe­ groting voor 1989 is al e e n b e ­ perkte overheveling v a n 5 mü­ joen gulden uit d e universitaire budgetten n a a r N WO voorge­ steld. Deetman studeert n o g op d e mogelijkheid om e e n a a n t a l v a n d e nu nog centraal door het departement b e h e e r d e fondsen ook a a n N WO over te d r a g e n . De universiteiten eisen deze fondsen overigens ook op.

Verkeersregeling op campus anders Het verkeer o p d e c a m p u s wordt eenrichtingsverkeer. De verandering wordt met ver­ keersborden a a n g e g e v e n . Au­ tomobüisten die totnutoe o p het Uüenplein, d e binnenplaats tus­ sen d e medische faculteit e n het

W. N.­gebouw, parkeren, zul­ len dat niet meer kunnen doen omdat dit wordt afgesloten. De ruimte is bestemd voor d e uni­ versitaire bedrijfsauto's, aldus d e afdeling Terreinbeheer.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen