Ad Valvas 1988-1989 - pagina 390

PD\fSJ^BS

10 MAART 1989

Neerlandici niet enthousiast over voorstellen Werkgroep

'Vlamingen zijn drijvende kracht achter spellingshervorming' De spelling van de Nederlandse taal moet veranderd worden. Dat vindt de Werkgroep ad hoc Spelling die vorige week enige plannen op dat gebied lanceerde. De reacties op dat plan zijn tot dusverre echter niet buitengewoon enthousiast. Ook de neerlandici op de VU die zich beroepshalve met de spelling bezighouden staan niet te jubelen van vreugde. Er valt een sterke vermoeidheid te bespeuren in de reacties op de voorstellen tot spellingsher­ vorming. 'Het is weer zo ver', luidde de veelzeggende ope­ ningszin van een redactioneel commentaar in NRC Handels­ blad. De discussie over deze zaak heeft het karakter van een herhalingsoefening. De argu­ menten pro en contra zijn be­ kend, de slagenwisselingen hebben veel van hun opwin­ dende karakter verloren. Het belangrijkste verschil met vroeger lijkt in de krachtsver­ houding tussen voor­ en tegen­ standers te liggen. De enthou­ siaste spellingshervormers moeten momenteel echt met een lantaamtje gezocht worden. Laat onze Nederlandse taal nu alsjeblieft met rust, is het in bre­ de kring levende gevoel. En voorzover er nog voorstan­ ders zijn, zouden hun motieven ook nog een onzuiver karakter bezitten. Zo suggereerde in het televisieprogramma Het Capi­ tool de aan de VU werkzame psycholoog Dr. Leo Prick dat de hedendaagse onderwijzers een persoonlijk belang bij de spel­ lingshervorming hebben. Zelf zouden zij zijn opgegroeid in een tijd met een grote spellings­ tolerantie; alles kon en alles mocht. Derhalve zijn ze nu niet |meer in staat om fatsoenlijk een zin te ontleden, laat staan het aan hun leerlingen te onderwij­ zen. Het advies van Prick: laten de onderwijzers zich eerst maar eens gaan bijscholen. Ook andere spellingsdeskundi­ gen op de VU hebben weinig op met de hervormingsplaimen. "De roep om spellingshervor­ ming komt om de zoveel jaar terug, je kunt er de klok op gelijk zetten", zegt drs. Rob Doeve, do­

Koos Neuvel men toch nog vrij veel fouten worden gemaakt, wijt Doeve voor een groot deel aan slordig­ heid, aan vergissingen en aan de invloed van dialecten. Facto­ ren dus die ook bij andere spel­ lingssystemen invloed zullen blijven hebben.

Aanpassing

Dr. Leo Pri ck: Onderwijzer van nu heeft zelf belang bi j si mpeler spelling. FotoAVC/VU cent schriftelijke taalbeheer­ sing. "Welke ideeën spelen daarbij een rol? M en vindt de spelling te moeilijk en wU die door een aantal eenvoudige kunstgrepen vereenvoudigen. Men deiikt terug aan de rode strepen in de eigen dictee's en dat is inderdaad geen prettige herinnering." Rob Doeve denkt evenwel dat het vereenvoudigen van de spelling, in het bijzonder van de werkwoordsvormen, een fictie is. "Er is geen zinvolle vereen­ voudiging mogelijk. Het sys­ teem dat we nu hebben is goed te begrijpen, daar zouden ze af moeten blijven. Er bestaat geen systeem dat wezenlijk gemak­ kelijker te leren valt". Dat er met die werkwoordvor­

Het argimient van Harry Mu­ lisch en andere literatoren dat door een vernieuwde spelling alle literatuur van vóór de her­ vorming plotseling ouderwets zal aandoen, spreekt Rob Doe­ ve minder aan. Volgens hem is de Max Havelaar ook in een ouderwetse spelling nog altijd prima te lezen. Het weinig goede dat in de plannen van de Werkgroep ad hoc Spelling zit, is volgens neer­ landicus dr. Arie Verflagen, dat de voorkeurspelling afgeschaft wordt. Voortaan zal er nog maar één spellingswijze wor­ den toegestaan, als de Werk­ groep haar zin krijgt. Alleen heeft de Werkgroep bij die stan­ daardisering, vindt Arie Verha­ gen, precies de verkeerde keuze gemaakt. M en stelt namelijk voor om 'kuituur' te schrijven en niet 'cultuur'. Deze laatste spel­ • lingswijze wordt in Nederland echter verreweg het meeste ge­ hanteerd en Verhagen vindt dat als je de taal gaat standaardi­ seren je het beste kunt aanslui­ ten bij de gangbare woordbeel­ den. Verhagen: "SpeUing berust op afspraak, maar het is niet hele­ maal zo dat het niet uitmaakt welke afspraak je hanteert. Men slaat nu door naar de ver­ keerde kant. In de jaren zeven­ tig werd er nog veel 'kuituur' gespeld; toen zou dat een zinvol voorstel geweest zijn. M aar de maatschappelijke ontwikkeling van de laatste jaren is om 'cul­ tuur' te schrijven." Arie Verhagen denkt dat het vooral de Vlamingen zijn die de drijvende krachten achter de

Groots internationaal symposium over kankeronderzoek

Speurtocht naar medicijnen wordt fabrieksmatig 'Nieuwe medicijnen bij kankertherapie'. Onder deze hoopvolle titel werd deze week een groots sympo­ sium gehouden aan de Vrije Universiteit. Een nieuw wondermiddel moeten we echter voorlopig uit ons hoofd zetten. Het toverwoord is nu eerder 'screenen'. Zo'n duizend Amerikaanse en Europese onderzoekers op het gebied van kanker, kwamen deze week bijeen onder voorzit­ terschap van oncoloog en VU­ hoogleraar dr. HM. Pi nedo. Het was het zesde gezamelijke sym­ posium van het Nationale Kan­ ker Instituut van de Verenigde Staten (NCI) en de Europese Or­ ganisatie voor Onderzoek en Behandeling van Kanker (EORTC). Een goede aanleiding eens even stil te staan bij de ontwikkelingen op het gebied van deze ziekte, die in de publi­ citeit voorbijgestreefd dreigt te worden door aids.

m^imm

Een belangrijk ontwikkeling is de 'screening', het testen van een groot aantal mogelijke groei­remmende of ­vernieti­ gende stoffen op kankerweefs­ els. Op beide continenten wordt dit op bijna fabrieksmatige wij­ ze aangepakt. Het NCI heeft hier bij gekozen voor een pro­ gramma waarbij gekweekt menselijk tumorweefsel wordt behandeld met mogelijke medi­ cijnen. Het is de bedoeling dat zo jaarlijks duizenden nieuwe stoffen worden getest. In Europa hebben tien instituten zich verenigd voor een verge­ lijkbaar doel. Zij gebruiken ech­

Gert van M aanen ter zogenaamde 'vaste tumo­ ren', die vanuit een kankerpa­ tiënt worden getransplanteerd in 'naakte muizen'. Deze haarlo­ ze dieren zijn zodanig gekweekt dat ze de tumoren niet afstoten en de gezwellen behouden dan ook de kermierken van de pa­ tiënt. De dieren worden behan­ deld met verschillende stoffen, hetgeen een zeer realistische analyse van de voor­ en nade­ len van de middelen op de kan­ kergroei mogelijk maakt. Op­ vallend hierbij is dat veel van de beproefde stoffen afkomstig zijn uit mariene organismen. Volgens dr. B.A. Cfiabner di i ec­ teur van het NCI mogelijk te ver­ klaren uit het feit dat vooral vastzittende zeedieren, zoals

spellingshervormingen zijn. "Achter spellingshervormingen zitten vrijwel altijd taalpolitieke motivaties. In Tsjechoslowakije bijvoorbeeld heeft men de spel­ ling wel eens veranderd om de taal minder op het Duits te laten lijken. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat er ook in dit geval taalpolitieke redenen meespelen. M en wil de Neder­ landse taal op een minder Fran­ se wijze spellen."

Formalistisch Het zou trouwens niet de eerste keer zijn in deze eeuw dat er spellingshervormingen doorge­ voerd worden. In 1934 en in 1947 is de Nederlandse taal ook al van aangezicht veranderd. Dit in tegenstelling tot talen als Engels en Frans die al eeuwen lang hetzelfde geschreven wor­ den. Drs. J. Klop, docent Taalkunde en kenner van de Nederlandse taalgeschiedenis, wijt die her­

Dr. Arie Verflagen: Wei ni g goe­ de i n de voorstellen i s dat voor­ keurspelling zou moeten ver­ dwijnen. Foto Michel Claus, AVC/VU sponzen, in een erg vijandige omgeving leven en de aan­ maak van ingewikkelde af­ weerstoffen de enige kans biedt om belagers uit de buurt te hou­ den. Verder worden ook veel medicijnen uitgeprobeerd die hun nut bewezen hebben in de bestrijding van andere ziekten. ,Een veelbelovend voorbeeld van zo'n kruisbestuivings­pro­ dukt is het medicijn, suramin. Het middel heeft reeds zijn spo­ ren verdient in de bestrijding van bepaalde wormparasieten maar blijkt ook de groeifacto­ ren, die gezwelvorming bevor­ deren, te blokkeren. Bij beide screenings­methoden staat voorop dat er gezocht wordt naar stoffen die zeer spe­ cifiek op een bepaald vorm van kanker inwerken. Het nadeel van veel middelen die nu ge­ bruikt worden in de chemothe­ rapie is immers dat ze ook een nadelige invloed uitoefenen op andere lichaamscellen. Ze be­ schadigen bijvoorbeeld been­ mergcellen. Dit beenmerg is belangrijk voor het menselijk immuunsysteem en er is een groeiend besef on­ der kankeronderzoekers dat

vormingsdrift aan een verschui­ vende norm: "Voorheen werd de geschreven taal als heilig be­ schouwd. Die suprematie wordt vanaf ongeveer 1870 in twijfel getrokken." "Men ziet het schrift sinds die tijd als een afgeleide van het spre­ ken, het gesproken woord moet centraal staan. Het beschaafd gesproken Nederlands wordt daarbij als norm gehanteerd. Maar wat is beschaafd? Gebrui­ kelijk was dat de spellingsher­ vormers hun eigen uitspraak tot norm verhieven." De spellings­ deskundigen op de VU beklem­ tonen daarentegen eensgezind dat de schriftelijke taal een ei­ gen code kent met een auto­ noom karakter en dat het onzin is om de geschreven taal hele­ maal te laten afhangen van de gesproken taal. Klop ziet de spellingshervor­ ming evenmin erg zitten. Toch is hij niet per definitie tegen ver­ andering. Hij heeft een voorstel waar de Werkgroep ad hoc SpeUing in het geheel niet over spreekt. Het onderscheid tussen au en ou, of tussen ij en ei , mag wat hem betreft ongedaan wor­ den gemaakt. Klop: "Dat onderscheid berust op een historisch verschU. Vroe­ ger werd er blaauw geschreven en dat woord had een andere, langere klank dan een woord met OU erin. Dat reële klankver­ schil is helemaal verdwenen. Dat is een papieren regel ge­ worden, je moet het er gewoon instampen, het moet zich vast­ zetten in je geheugen. Ik heb er zelf ook nog wel eens moeite mee. Als er toch iets moet veran­ deren, zou ik zeggen: doe dat dan maar. De rest zou ik onver­ anderd willen laten." Niettemin wordt Klop met dat soort relatief bescheiden voor­ stellen soms al buitengewoon progressief gevonden. "De tijd is niet erg gunstig voor speUings­ wijziging. Ook de studenten, van wie je zou kunnen verwach­ ten dat ze minder hechten aan traditie, zijn formalistischer ge­ worden. Ze kijken me vreemd aan wanneer ik zeg dat het ver­ schil tussen au en ou wel mag verdwijnen. Hoe kun je daar nu zo over denken, vragen ze." Waar zal het debat over de spellingshervorming uiteinde­ lijk op uitlopen? Het antwoord van Rob Doeve i^ kernachtig: "Ik denk dat er niets zal veran­ deren. Zo dadelijk blijkt dat het plan geld gaat kosten en dan keert het zich snel tegen de her­ vormers." H

juist het niet goed functioneren van dit systeem ervoor zorgt dat kankercellen niet in een vroeg stadium vernietigd worden. Zo heeft een Amerikaanse on­ derzoeksgroep ontdekt dat witte bloedcellen van kankerpatiën­ ten, die een tijdlang gekweekt werden in aanwezigheid van de stof interleukine­2, verande­ ren in zogenaamde "killer ceDs". Als deze cellen weer worden in­ gespoten bij de patiënt, 'vallen' zij de tumor aan. De vooruitzich­ ten van behandelingsmethodes als deze zijn hoopvol. De Britse onderzoeker prof J.F. Smyth meent dat er bij het pu­ bliek heel sterk de gedachte leeft dat er een geneesmiddel tegen kanker ontdekt moet wor­ den. Voor ziekten als hart­ en vaatziekten zijn die verwachtin­ gen minder hoog gespannen. De nieuwe medicijnen op het gebied van kanker zijn dan ook vaak gewoon middelen die het functioneren van de kankerpa­ tiënt verbeteren. Het zijn dan misschien geen geneesmidde­ len in de letterlijke zin van het woord, maar voor de betrokke­ nen niet minder belangrijk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen