Ad Valvas 1988-1989 - pagina 419

/UD\pL\iPS

7 APRIL 1989 Het w a r e n d e noodkreten v a n aio's die het college v a n bestuur in de loop v a n vorig j a a r d e d e n besluiten een regeling te m a k e n waarbij d e kosten v a n d e pro­ motie beperkt zouden worden. Aangezien deze kosten vooral bestaan uit d e drukkosten v a n het proefschrift, w a s het logisch dat d e a a n d a c h t d a a r n a a r uit­ ging. Bij d e dienst financieel­ economische zaken rijpte het idee meteen e e n a a n t a l zaken te combineren. Zo w a s d e reorganisatie v a n d e centrale huisdrukkerij v a n het hoofdgebouw aanleiding deze interne dienst bij d e regeling te betrekken. Ook werd besloten het vergoedingensysteem, dat er voor zorgt dat d e promoven­ dus e e n subsidie krijgt voor d e exemplaren die a a n d e univer­ siteit moeten worden afgestaan (afhankelijk v a n d e faculteit uit­ eenlopend v a n 60 tot 120 exem­ plaren), in d e nieuwe regeling mee te nemen. Het w a s bekend dat het rijksinkoopbureau met ingang v a n 1 januari v a n dit jaar zijn dienstverlening bij d e berekening v a n d e vergoeding voor dissertaties zou beëindi­ gen. Dit noopte d e universiteit tot het ontwerpen v a n e e n nieu­ we vergoedingsregeling die zij eenvoudig zelf zou kunnen uit­ voeren. Daarnaast bieden d e ontwikke­ lingen op het gebied v a n d e tekstverwerking promovendi d e mogelijkheid hun proefschrift 'camera­klaar' a a n te leveren. Grafische programma's (voor het m a k e n v a n d i a g r a m m e n e n grafieken), desk­top­publishing (voor d e o p m a a k v a n pagina's) en laserprinters (voor e e n mooi resultaat op papier) m a k e n het in principe mogelijk bij d e druk­ ker materiaal a a n te leveren dat niet al te veel bewerkingen meer nodig heeft om d e gedrukt te kunnen worden. De gereorganiseerde centrale huisdrukkerij heeft met d e a a n ­ schaf v a n nieuwe a p p a r a t u u r op deze ontwikkelingen inge­ speeld. Het nieuwe hoofd v a n De beroering rond d e koude kernfusie is op d e VU vanzelf­ sprekend niet onopgemerkt ge­ passeerd. Dinsdag b e g o n n e n VU­fysici onder leiding v a n pro f. dr. R.P. Griessen e e n nieuwe proef. Al te veel hoop op e e n wonder zei onderzoeker dr. R. Wijngaarden niet te hebben. Toch probeert hij wat legio n a ­ tuurkundigen in d e hele wereld proberen. Zouden fysici a a n d e VU slagen w a a r zoveel a n d e r e n falen? Daags voor het nieuwe experi­ ment verborg Wijngaarden zijn scepsis nauwelijks. "Maar het is niet uitgesloten dat er toch e e n effect plaats zal vinden. Dat hoeft d a n g e e n kernfusie te zijn. Als dat zo is d a n is dat voor ons I ook interessant. Wij zijn d e uni­ versiteit in Nederland met d e meeste ervaring op het gebied van het palladium­waterstof systeem. Wij werken er onder andere in v e r b a n d met het on­ derzoek n a a r supergeleiding mee. Het zou gek zijn als je als onderzoeksgroep nu niks zou doen." Bij het ter perse g a a n v a n Ad Valvas w a s nog g e e n resultaat bekend. Tussen het begin e n het einde v a n d e proef zitten e e n paar d a g e n . De proef geschied­ de op basis v a n nieuwe g e g e ­ vens die Wijngaarden verkreeg na telefonisch contact met d e Britse electrochemicus Martin Fleiscbmann. S a m e n met zijn collega Pons z a g deze als eerste een reactie bij e e n proef bij ka­ mertemperatuur met palladium en zwaar water, die mogelijk op kernfusie duidde. Kernfusie is e e n schone vorm van energiewinning die echter alleen bij extreem h o g e tempe­

College v a n bestuur g a a t in op noodkreten aio's

Drukken proefschriften wordt goedkoper Voor promovendi gloort er weer wat licht a a n de eind van de tunnel. Veel mensen waren bang dat het drvik­ ken van een proefschrift voor de laag ingeschaalde assistenten in opleiding (aio's) een onoverkomelijk struikelblok zouden vormen. Een nieuwe regeling biedt de keuze voor een goedkoop alternatief. Een proef­ schrift van circa 180 bladzijden hoeft de promovendus zelf voortaan nog maar 1300 gulden te kosten, een besparing van ruwweg de helft.

Gert van Maanen Degenaars: "Het gebeurt bij­ voorbeeld nog wel e e n s dat d e teksten scheef uitgeprint zijn. Dat moeten wij d a n weer g a a n uitlijnen e n dat is natuurlijk zon­ d e v a n d e tijd e n kost d e klant geld. Het is natuurlijk ook m a a r computerwerk e n goed doorle­ zen v a n d e uiteindelijke versie is d a n ook geboden." D e g e n a a r s weet n o g niet hoe groot d e verwachte toeloop v a n promovendi zal uitpakken (er verschijnen jaarlijks ongeveer 120 proefschriften a a n d e VU, waarin d e huisdrukkerij tot nu toe e e n bescheiden a a n d e e l had). "Uiteraard zijn proefschrif­ ten niet het enige produkt dat we leveren, dus r a d e n w e d e promovendi a a n ruim v a n te vo­ ren contact met ons op te ne­ men", zegt hij. "Die m e n s e n h e b ­ b e n j a r e n l a n g a a n zo'n proef­ schrift gewerkt e n wUlen d a n ook dat zo'n boekwerk er mooi uitziet. Het zijn dus kritische klanten die e e n goed produkt willen. Ik denk d a t wij dat kun­ nen leveren è n tegen e e n bela­ chelijk l a g e prijs".

Hoofd van de Centrale Huisdrukkerij, R. Degenaars, bij de nieuwe apparatuur: "We kunnen een go ed pro dukt leveren, tegen een belachelijk lage prijs". Foto Peter Wolters, AVC/VU deze dienst, R. Degenaars, is bezig e e n handleiding te schrij­ ven om d e communicatie tussen d e huisdnikkerij e n d e promo­ vendi goed te laten verlopen. De nieuwe regeling (die formeel v a n start zal g a a n als deze handleiding n a a r d e faculteiten

verstuurd wordt, m a a r infor­ meel reeds functioneert), levert voor d e promovendus financieel d e grootste besparing op als het materiaal ook op d e juiste m a ­ nier wordt a a n g e l e v e r d . Een handleiding is daarbij g e e n overbodige luxe.

Voor e e n gemiddeld proefschrift (184 pagina's e n oplage v a n 250) dat bij d e huisdrukkerij g e ­ drukt wordt, is d e eigen bijdra­ g e v a n d e promovendus onder d e nieuwe regeling ongeveer 1300 gulden. De coördinator v a n het AIO­ overleg a a n d e VU, d e bioloog Paul van der Aar, is d a n ook

Fysici blijven sceptisch over kans van slagen

VU experimenteert ook met koude kernfusie Ook aan de VU wordt onderzocht of ko ude kernfusie mogelijk is. Dinsdag startten natuurkundigen a a n de VU opnieuw een proef. De betrokken wetenschappers twijfelen echter a a n het succes ervan. Het is overigens niet aUeen de koude kernfusie die de wetenschappers interesseert. raturen plaatsvindt. Weten­ schappers over d e hele wereld, inclusief die bij d e VU, houden d e a d e m in e n wachten af of kernfusie werkelijk bij e e n d r a ­ gelijker temperatuur kan plaatsvinden. Het enige hoop­ g e v e n d e resultaat werd door d e Amerikaanse plasmafysicus Steven oJ nes geboekt. Hij m a a k t e vorige week bekend ook kernfusie te h e b b e n gezien bij e e n electrolyse v a n z w a a r water. Hij gebruikte a n d e r ma­ teriaal bij zijn methode. Over dit experiment circuleert nu al e e n wetenschappelijk artikel onder Nederlandse fysici. J ones bood het wetenschappehjke tijschrift Nature e e n publicatie a a n . De experimenten zijn eigenlijk zo eenvoudig dat ze herinnerin­ gen a a n e e n scheikundeles op d e middelbare school oproe­ pen. De instrumenten n e m e n nauwelijks e e n tafel in beslag. Fleischmarm h a d e e n palladi­ imi­electrode in LiOD (een stof afkomstig v a n e e n reactie tus­

sen lithium e n z w a a r water) g e ­ plaatst. Telefonisch contact met Fleisc­ hmarm leerde Wijngaarden d e

Dr. R. Wijngaarden

bezig met een

Henk Vlaming juiste concentratie LiOD die d e hoogleraar h a d gebruikt. Overi­ gens w a s Fleischmarm niet ze­ ker of er wel neutronen bij zijn reactie w a r e n vrijgekomen. Wel h a d hij bij zijn experimenten een hoge temperatuur gemeten. Dat hoeft op zich n o g g e e n kern­ fusie te betekenen.

o pr o ef pstelling. Foto Peter Wolters. AVCAOT

E

niet ontevreden: "Voorheen kostte zoiets toch altijd wel zo'n drieduizend gulden. Dat is met het salaris v a n e e n AIO moeilijk op te brengen". Aio's begirmen hun oiiderzoek (en opleiding) met e e n salaris v a n ongeveer 1200 gulden netto per m a a n d , dat is in het vierde (promotie­ )jaar opgelopen tot zo'n 2100 gvilden. In d e vergoedingsregeling zijn d e nodige veranderingen a a n ­ gebracht. Bij d e berekening v a n d e subsidie wordt u i t g e g a a n v a n d e drukkosten v a n het a a n ­ tal exemplaren dat bij d e pedel wordt ingeleverd. Daarbij gel­ d e n d e (lage) tarieven v a n d e centrale huisdrukkerij als richt­ lijn. Met e e n formule k a n d e vergoe­ ding relatief eenvoudig b e r e ­ kend worden. Kiest d e promo­ vendus voor e e n duurdere (ex­ t e m gedrukte) uitvoering, d a n valt deze vergoeding enigszins ongunstiger uit ten opzichte v a n d e o u d e regeling. D a a r staat te­ genover dort bij d e nieuw in te voeren berekeningswijze, niet meer alleen wordt u i t g e g a a n v a n d e overdrukkosten, m a a r ook d e vaste kosten worden meegenomen. Geld verdienen a a n d e vergoedingsregeling is op papier niet mogelijk; als het d e promovendus op é é n of a n ­ dere wijze lukt om d e drukkos­ ten lager te h o u d e n d a n d e ver­ goeding, d a n wordt d e vergoe­ ding tot dit b e d r a g verlaagd. De nieuwe regeling g a a t er min of meer vanuit d a t faculteiten bereid zullen zijn faciliteiten voor tekstverwerking a a n te bieden. Op sommige facultei­ ten, met n a m e biologie e n rech­ ten, b e s t a a t reeds ervaring e n apparatuur op dit gebied. Wel­ ke faciliteiten d e faculteiten d e promovendi g a a n bieden blijft overigens hun eigen verant­ woordelijkheid. In d e nieuwe re­ geling wordt er slechts op g e w e ­ zen dat 'van het verstrekken v a n faciliteiten e e n zekere wer­ ving uit zal g a a n ' .

Wijngaarden wijst erop dat Fleischmarm gebruik m a a k t e v a n calorimetrie, die warmte meet. Dat is echter e e n meetme­ thode waarbij veel mis k a n g a a n . Fleischrtiann schijnt ech­ ter e e n deskundige op het g e ­ bied v a n w a r m t e w a a m e m i n g te zijn. Hij is er echter n o g niet in g e s l a a g d om zijn geruchtma­ kende experiment met succes te herhalen. Een onverklaard verschijnsel, zo lijken d e w a a r n e m i n g e n te zullen worden genoemd in d e wetenschapsannalen. Voorlo­ pig althans zeker. Ook Wijn­ g a a r d e n weet niet wat zich bij d e experimenten heeft afge­ speeld. "We zullen hiermee nog wel e e n tijdje doorgaan", zegt hij. "Maar ik k a n niet zeggen hoelang. Dat hangt v a n d e ontwikkelingen af. Misschien komt er wel iemand met e e n plausibele verklaring voor d e reacties. Maar ook al is dat niet zo, d a n is het moeilijk om te zeggen dat koude kernfu­ sie niet mogelijk is. Het is heel moeilijk om a a n te tonen dat iets onmogelijk is." "Het doet mij denken a a n e e n gebeurtenis jaren geleden. Er w a r e n toen berichten dat koper­ chloride supergeleidend zou worden bij 100 g r a d e n Keivin. Dat w a s e e n consternatie v a n een p a a r m a a n d e n . Ik h e b er ook a a n m e e g e d a a n , m a a r d e eindconclusie luidde dat het niets w a s . Nu is supergeleiding met hogere temperaturen toch mogelijk. Bij e e n terugblik denk je wel eens dat supergeleiding bij koperchloride misschien toch is voorgekomen bij e e n b e p a a l ­ d e verontreiniging v a n het m a ­ teriaal."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen