Ad Valvas 1988-1989 - pagina 299

PD\PIS/PS

20 JANUARI 1989

Snelle groei genetisch plantenonderzoek De VU­biochemicus dr. J acques Hilie bezocht eind vorig j a a r het tweede internationale congres over plantengenetica in Israël. In het o n d e r s t a a n d e doet hij ver­ slag v a n zijn ervaringen.

BUITENLANDS DAGBOEK Je mag zonder overdrijving zeggen dat het onderzoek n a a r nieuwe erfelijke ei­ genschappen voor planten d e laatste jaren een stormachtige ontwikkeling heeft doorgemaakt. Belangrijke ontdek­ kingen, begin van d e jaren tachtig ge­ daan en vervolgens verder ontwikkeld, zorgden ervoor dat het sinds enige tijd mogelijk is nieuwe erfelijke eigen­ schappen m planten in te bouwen. En de ontwikkelingen g a a n snel door... Met veel interesse vloog ik d a a r o m in de staart van het vorig j a a r n a a r Israel, waar m J eruzalem het tweede interna­ tionale congres over planten­moleculai­ re biologie zou worden gehouden. Het eerste congres w a s drie j a a r eerder m Savannah (Georgia) in d e Verenigde Staten. De beslissing m 1985 om het volgende congres in Israel te organiseren bleek anno 1988 door de g e s p a n n e n situatie in het land controversieel te zijn gewor­ den. Dat bleek uit het a a n t a l deelne­ mers dat kwam opdagen: 900 nu tegen 1500 toen in S a v a n n a h . Op Schiphol was de psychologische benadering v a n

Jacques Hille de passagiers door het personeel v a n El Al, w a a r wij mee vlogen, wel irritant, vergeleken met het d o o r g a a n s gewone bagage­onderzoek bij a n d e r e maat­ schappijen. Natuurlijk, de noodzaak van een grondig onderzoek met het oog op een veilige vliegreis w a s begrijpe­ lijk, m a a r toch... In Tel Aviv aangekomen, wachtend op de bus voor vervoer n a a r het hotel, wordt bij de bushalte een controle ge­ houden of elk stuk b a g a g e wel bij een passagier behoort. Op m a a n d a g m o r ­ gen, de eerste ochtendsessie v a n het congres, wordt b r a n d a l a r m g e g e v e n m het congrescentrum en dient iedereen het gebouw zo spoedig mogelijk te ver­ laten. Gelukkig is het slechts een klein brandje in het verwarmingssysteem en kan het congres binnen een uur weer hervat worden. Op dinsdag wordt vervolgens d e Pales­ tijnse staat uitgeroepen. Het J eruzalem­ se straatbeeld wordt in deze periode voor een belangrijk deel b e p a a l d door de aanwezigheid van militairen. Alles bij elkaar creëert dit een wat g e s p a n ­ nen sfeer, niet zozeer tijdens het con­ gres zelf als wel er omheen. De locale congresorganisatie lijkt het geheel wat onderschat te hebben. Bij d e welkomstreceptie voor 900 personen is bijvoorbeeld slechts é é n verdeelpunt beschikbaar. De helft v a n de zalen, in gebruik tijdens lezingen, is geïmprovi­ seerd, er zijn problemen door geluids­ overlast en het ontbreekt a a n mogelijk­ heden voor regeling v a n d e lichtsterkte. Dit soort problemen werd gelukkig in d e

loop van het congres voldoende opge­ lost. A a n g e n a a m w a s dat dit congres m één groot gebouw georganiseerd kon wor­ den: het "National Convention Center (Binyanei Ha'uma)". Dit in tegenstelling tot het eerste congres waarbij d e lezin­ gen verspreid w a r e n over een a a n t a l hotels die vrij ver v a n elkaar af lagen. Het eerste congres h a d vooral in het teken van de transformatietechnieken

Foto Miche! Claus, AVC­VU

gestaan: ontwikkelingen v a n d e recom­ binant DNA­technologie en technieken om plantecellen opnieuw tot planten te kweken werden gecombineerd en leid­ den in die tijd tot succesvolle manipula­ tie. Dit nieuwe onderzoeksgebied werd internationaal snel opgepikt. Veel on­ derzoeksgroepen stemden hun beleid af op d e nieuwe ontwikkelingen en wis­ ten de benodigde faciliteiten, zoals spe­ ciale plantenkassen, te realiseren. Het huidige plant­genetische onderzoek is nu vrijwel o n d e n k b a a r zonder toepas­ sing van genetische manipulatietech­ nieken. Ten tijde van dit tweede congres werd de nieuwe technologie internationaal al routinematig toegepast. Een essentieel

E

deel v a n de technologie­ontwikkeling bmnen dit vakgebied was een feit en d e vraagstellingen w a r e n meer verscho­ ven n a a r de erfelijke eigenschappen zelf en spitsten zich onder a n d e r e toe op de v r a a g w a a r en w a n n e e r b e p a a l d e eigenschappen actief zijn. Ook het bedrijfsleven zag het b e l a n g van deze ontwikkelingen in, zowel in­ ternationaal als in Nederland. Een a a n ­ tal planten­biotechnologische bedrij­ ven werd opgericht in Nederland en richtte zich op verbetering v a n g e w a s ­ sen met behulp van de nieuwe technie­ ken. Dit leidde het afgelopen jaar tot de eerste Nederlandse veldproeven met door genetische manipulatie­technie­ ken virus­resistent g e m a a k t e a a r d a p ­ pelplanten (uitgevoerd door het Leidse bedrijf Mogen). Ook de afdeling Genetica v a n de VU is betrokken bij de commercialisering van de nieuwe technologien: een deel v a n de afdeling participeert in een nieuw biotechnologisch bedrijf, Florigene, dat de introductie v a n nieuwe bloemkleu­ ren en bloemkleur patronen in sierplan­ ten tot doel heeft {Zie Ad Valv as 13 januari j.l.]. Door de diversiteit v a n onderwerpen werd op het congres in J eruzalem een goed overzicht geboden v a n de samen­ h a n g tussen verschillende sub­discipli­ nes binnen de planten­moleculaire bio­ logie, zoals moleculaire, cellulaire en klassieke planten­genetica, plant­pa­ thogeen interacties en differentiatie processen (van cel tot plant, van bloem tot zaad). Uit de lezingen, presentaties en discus­ sies kwam duidelijk d e symbiose n a a r voren tussen fundamenteel en toepas­ singsgericht onderzoek verricht door universiteiten, onderzoeksinstituten en bedrijfsleven. Gezien de resultaten van diverse uitgevoerde veldproeven m a g verwacht worden dat op niet al te l a n g e termijn de eerste producten v a n d e plantenbiotechnologie gereed zijn om op de markt te kunnen verschijnen.

Geschiedenis buiten de wetenschap ^Cjct^c^%i^te9t Samenstellinq.

Koos Neuvel

Zegt een m a n a g e r tegen e e n filosoof: "Don't just sit there, do something"; zegt d e filosoof: "Don't just do something, sit there!". Deze karakterisering v a n d e ont­ moeting tussen m a n a g e r en filosoof komt voor in het allereerste nummer v a n FILOSOFIE EN BEDRIJ F, e e n tijdschrift dat uitgegeven wordt door d e gelijknamige werkgroep die sinds kort a a n d e filosofische faculteit van de VU bestaat. De filosoof en d e m a n a g e r lijken in zo'n karakerisering diametraal tegengestelde werel­ den te belichamen: de wereld v a n d e zakelijke doelge­ richtheid versus de wereld v a n het beschouwelijke scepticisme. Een klein mirakel lijkt zich echter te voltrekken: filosofie en m a n a g e m e n t zoeken toenadering tot elkaar, ook al gebeurt dat soms aarzelend. In een v a n de artikelen wordt die wederzijdse huiver toegelicht. De filosofen zijn vooral b a n g dat ze hun integriteit verhezen door zich afhankelijk te maken v a n commerciële opdracht­ gevers. D a a r n a a s t zou d e filosofische n u a n c e wel eens verloren kunnen g a a n in d e eis v a n praktische toepas­ baarheid. Managers a a n d e a n d e r e kant denken door filosofen onderuit g e h a a l d te worden w a n n e e r die a a n ­ tonen dat b e p a a l d e beslissingen niet onvermijdelijk zijn m a a r in wezen op drijfzand berusten. Niettemin is er bij een aanzienlijke groep m a n a g e r s d e laatste jaren belangstelling ontstaan voor filosofie, ook al gaat die belangstelling veelal uit n a a r e e n vorm v a n filosofie die door veel academisch geschoolden niet erg serieus wordt genomen: het holisme e n het New Age­ denken. H. Boers en A.W. v a n der Heijden schrijven hierover: "Het New Age­denken, met accenten op intuï­ tie, creativiteit, verbeelding en gevoel wordt als e e n bevrijding ervaren d a a r men d e vertrouwde b e n a d e ­ ringen als een

woord op die v r a a g te krijgen ondervroeg sociologe Ali d e Regt 42 studenten en 9 ouders of ouderparen. De resultaten v a n dit onderzoek zijn te lezen in het AM­ STERDAMS SOCIOLOGISCH TIJ DSCHRIFT. De finan­ ciële afhankelijkheid v a n d e ouders die bij het huidige stelsel van studiefinanciering onvermijdelijk is, wordt door slechts weinig studenten als een knellend pro­ bleem ervaren. De meesten vinden die afhankelijkheid een vanzelfsprekende zaak. Ze voelen d o o r g a a n s wel verplichtingen ten opzichte v a n hun ouders m a a r dat heeft niet zoveel te m a k e n met het idee dat m e n iets terug moet doen omdat men nu e e n m a a l die poen vangt. Alleen d e jongeren die een slechte relatie met hun ouders hebben, ervaren de financiële afhankelijk­ heid wel als een drukkende last. Toch is die afhankelijkheid niet helemaal onproblema­ tisch. De Regt: "Het idee dat financiële bindingen e e n corrumperende invloed h e b b e n op intieme relaties, vertroebelend en bezoedelend werken, h a d niet zozeer tot gevolg dat studenten ijverden voor financiële onaf­ hankelijkheid, m a a r dat ouders en kinderen hun gelde­ lijke verhouding zo min mogelijk b e s p r a k e n e n d e zwijgzaamheid die in het gezin altijd rond geld h a d g e h a n g e n lieten voortbestaan."

Zelfs Lou de J ong heeft al eens verklaard dat zijn geschiedschrijving over het Nederlandse koninkrijk in de Tweede Wereldoorlog niet 'het' definitieve verhaal is, m a a r een persoonlijke visie op d e gebeurtenissen. W a a r moet het n a a r toe w a n n e e r zelfs d e meest voor­ a a n s t a a n d e geschiedschrijver v a n het land d e objecti­ viteit van zijn werk ontkent? W a a r het n a a r toe moet.

suggereert het tijdschrift SKRIPT, is een erkenning dat geschiedschrijving en literaire verbeelding veel met elkaar te maken h e b b e n en dat er ook buiten d e bed­ ding van de geschiedwetenschap zinnige historische kennis kan worden overgedragen. Dit uitgangspunt resulteerde in een themanummer ter gelegenheid v a n het tienjarig b e s t a a n van het blad, geheten 'een bron v a n verbeelding: geschiedenis buiten d e wetenschap'. In het nummer a a n d a c h t voor historici als Huizinga en Presser die het literaire en subjectieve element nooit geschuwd hebben. Toch vond d e literator Menno ter Braak, getuige een van de artikelen, dat Huizinga hierin niet ver g e n o e g ging. Huizinga zag de historicus als een zorgvuldig beschrijver v a n het verleden wiens eigen persoon be­ scheiden op de achtergrond blijft. Ter Braak vond d a a r e n t e g e n dat d e persoonlijkheid v a n d e historicus duidelijk over het voetlicht moest treden. Verder s t a a n er in het themanummer veel artikelen over buitenwetenschappelijke geschiedschrijving zo­ als een interview met Wil Wyatt die voor d e BBC historische documentaires maakt. Over de problemen w a a r hij mee te k a m p e n heeft zegt Wyatt: "De moeilijkheid met televisie is, dat je al je informatie moet comprimeren binnen vastgestelde zendtijd. J e moet als producent e e n methode nastreven waarbij je eerlijk en integer met het bronnenmateriaal omspringt, m a a r tegelijkertijd ook e e n visueel, intellec­ tueel en journalistiek interessant programma maakt."B Filosofie in Bedrijf ­ Facuiteit der Wijsbegeerte VU, postbus 7161 1007 MC Amsterdam; Amsterdams Sociologisch Tijdscfirift ­ postbus 5352, 1007 AJ Amsterdam; Skript, historisch tijdschrift ­ Historisch Seminari­ um, Spuistraat 134, kamer 104a, 1012 VB Amsterdam.

gevangenis is g a a n beleven. We bespeuren er e e n neiging in om van het gedisciplineerde d e n k r a a m in een ongeregelde vrijheid te stappen. Men lijkt elke rationaliteit overboord te willen zetten omdat men is vastgelopen in één vorm v a n rationaliteit." Voor d e filosofen is er dus nog heel wat werk a a n d e winkel om dat soort misverstanden recht te zetten. "Don't just sit there, do something!" Wat voor vormen v a n afhankelijkheid b e s t a a n er tus­ sen studerende jongeren en hun ouders? Om een ant­

Menno fer Braak

Johan

Huizinga

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen