Ad Valvas 1988-1989 - pagina 344

EI

10 FEBRUARI 1989

i^WiV7\S _."?«-. ^^>->A>:,.---J''i.KA.-tan ifri! W l ^

"Er zijn mensen die je a a n s p r e ­ ken met 'zuster', want die den­ ken dat ze e e n verpleegster a a n d e lijn krijgen als ze ons bellen. Soms zijn ze al een heel eind op w e g om uit te leggen wat voor ziekteverloop ze h e b b e n g e h a d . De ziektes v a n v a d e r e n broers worden ook nog breed uitgeme­ ten. Je moet d a n o p e e n voor­ zichtige manier proberen duide­ lijk te maken dat wij ze alleen m a a r kunnen doorverbinden". Edith Munnikendam is één v a n d e telefonisten die het telefoon­ verkeer tussen d e universiteit, het ziekenhuis e n d e buitenwe­ reld al zo'n acht j a a r in g o e d e b a n e n leiden. Die dubbelfunctie v a n d e tele­ fooncentrale, zowel ingescha­ keld voor d e VU als het VU­zie­ kenhuis, is uniek in Nederland. Uit overwegingen v a n efficiën­ tie misschien te billijken, m a a r volgens Munnikendam wel e e n situatie die veel verwarring zaait. "Het begint eigenlijk al met d e manier w a a r o p je d e telefoon moet beantwoorden, moet je 'Vrije Universiteit' of 'VU ziekenhuis' zeggen? We h e b b e n m a a r gekozen voor het neutra­ lere 'VU', m a a r je hebt d a n altijd mensen die zeggen: 'Goh, ik dacht dat ik het ziekenhuis ge­ beld had'. En als m e n s e n vra­ gen of ze doorverbonden kun­ nen worden met 'personeelsza­ ken', d a n moet je altijd v r a g e n om welke personeelszaken het gaat. Veel mensen die opbellen h e b b e n g e e n idee hoe groot het hier eigenlijk is, ze v r a g e n d a n om de portier, m a a r elke afde­ ling of gebouw heeft hier e e n portier", aldus Munnikendam. De telefonisten spreken wel veel met mensen, m a a r zien ze bijna nooit. Munnikendam: "Dat is ei­ genlijk heel raar. Soms belt er iemand in paniek op, omdat hij pillen heeft ingenomen of omdat er een ongeluk is gebeurd voor d e deur. Die mensen sta je d a n

Wat is belancfrijker: privacy be­ schermen door d e deuren v a n d e rechtbank te sluiten voor pu­ bliek óf d e deuren juist te ope­ nen zodat het werk v a n d e rech­ ter gecontroleerd wordt? "Als ik moet voorkomen, m a g iedereen er bij zijn. Voor mijn part komt d e koningin. Iedereen m a g 't weten," roept d e een. "Nou, ik hou het liever privé, 'k zou m e doodschamen", vindt e e n an­ der. Een derde windt er hele­ m a a l g e e n doekjes om nu het thema openheid wordt a a n g e ­ roerd: "Iedereen m a g weten dat ik d e grootste gangster v a n Eu­ ropa ben!" Letterlijk achter slot e n grendel proberen leden v a n d e 'Bijbner­ BajesBezoekersgroep' e e n dis­ cussie over openheid te ontlok­ ken. Al ruim tien j a a r g a a n vrij­ willigers v a n d e Bezoekers­ groep trouw iedere w o e n s d a g hun weg n a a r 'De Weg', het huis van bewaring in één v a n d e torens v a n d e Bijlmerbajes. Met een groep v a n twaalf Suri­ n a a m s e , AntUliaanse e n Aru­ b a a n s e gedetineerden wordt d a n g e p r a a t over steeds weer een a n d e r onderwerp. Bijvoor­ beeld over d e regels in d e ge­ vangenis, d e g a n g v a n zaken bij d e rechtbank of over nieuws uit Suriname. Het thema v a n vanavond 'openheid' heeft irmiiddels plaatsgemaakt voor gemopper op bewaarders: "Ik ben hier e e n nummer en heb g e e n privacy, zélfs niet als ik onder d e douche sta!" Over d e rechters e n advo­ caten zijn 'de jongens', zoals d e vrijwilligers d e groep gedeti­ n e e r d e n noemen, ook niet te spreken: "Het is bewezen dat

.­r<^^s<tef"* >.t t.,'^ms

ji^*

.­r­.­»Maagti

^.Sa^aSJSteMWBBB

WERKIU

'k Ben soms nieuwsgierig naar het gezicht achter de stem' Gert van Maanen Medewerkers hoeven volgens h a a r niet b a n g te zijn dat com­ plete gesprekken afgeluisterd worden. "Als iemand n a a r het buitenland wil bellen d a n moe­ ten w e v r a g e n of het 'dienst' of 'privé' is. Soms hoor je d a n nog net dat het gesprek begint met 'Hello dad'. G a a t het om e e n gesprek v a n vijf giilden d a n kun je d a a r misschien nog vrede m e e hebben, m a a r a n d e r s krij­ g e n ze gewoon d e rekening. Een schoorunaker die n a a r Ma­ rokko wil bellen moet ook ge­ woon betalen, dus docenten moeten dat zeker. Maar echt controleren kun je het natuurlijk niet, daarvoor is er e e n te con­ stante stroom v a n aanvragen", aldus Munnikendam. Edith

Munnikendam: "Ik ben zelï ook een opvliegend yt pe". Foto Bram d e Hollander

heel a n d e r s te woord d a n je zou doen als ze voor je zouden staan." "Ik b e n natuurlijk ook wel e e n s nieuwsgierig n a a r het gezicht dat bij een b e p a a l d e stem hoort. Sommige stemmen krijg je heel v a a k te horen e n d a a r zijn soms hele prettige bij. Maar ik h e b wel gemerkt dat het niets zegt over hoe ze eruit zien. Dat valt eigenlijk alleen m a a r tegen." De mensen die v a n binnen het gebouw n a a r d e centrale bellen doen dit niet volstrekt anoniem;

hun toestelnummer verschijnt op e e n schermpje voor d e tele­ fonist. "De hijgers zijn d a n ook alleen mensen die v a n buiten bellen, m a a r d a a r h e b ik met mijn stem niet zoveel last van', zegt Munnikendam die h a a r ei­ g e n stem als nadmkkelijk be­ schrijft. "We h e b b e n wel eens iemand g e h a d die v a n binnen met zo'n 06­sexlijn wilde bellen, m a a r dat doen w e dus niet. Mis­ schien w a s het wel e e n patiënt die het erg nodig had", vertelt ze vertederd.

De 108 inkomende lijnen krijgen per d a g zo'n 1200 gesprekken te verwerken; v a n d e 116 uitgaan­ d e lijnen zal dit ongeveer in de­ zelfde orde liggen. Een vast te­ rugkerend probleem is d e be­ reikbaarheid v a n personen. De medewerkers v a n d e centrale beschikken weliswaar over bij­ gewerkte telefoonlijsten m a a r toch komt het n o g v a a k voor d a t veranderingen v a n nummers niet worden doorgegeven. Ook nummers die constant in ge­ sprek zijn veroorzaken irritaties bij d e bellers; zij koelen hun woede d a n op d e telefonisten. "Daar kan ik wel inkomen, ik

'Zelfs onder d e douche h e b ik geen privacy!' blanken voor dezelfde overtre­ dingen minder zware e n l a n g e straffen krijgen d a n zwarten. En a a n je a d v o c a a t h e b je ook niets, die houdt toch z'n mond. Ik vertel ook nooit alles a a n d e a d ­ vocaat." Het petekind v a n d e VU, zo noe­ men sommigen d e Bezoekers­ groep. Het studentenpastoraat verzorgt immers al jaren d e a d ­ ministratie en levert op z'n tijd nieuwe vrijwilligers. AUemaal met d e bedoeling om e e n soort brugfunctie te vervullen tussen d e buitenwereld en d e gevan­ genis. Eén v a n d e leden geeft uitleg: "Het vrijwillige karakter v a n onze groep is zo belangrijk om­ dat zij ons hierdoor niet zien als e e n verlengstuk v a n m a a t ­ schappelijk werk of justitie." Het bijeen brengen v a n overtreders biedt d e mogelijkheid v a n con­ trole door justitie, m a a r ook ge­ legenheid om met elkaar v a n gedachten te wisselen over d e kansen die d e samenleving biedt. Steeds proberen wij d e menselijke kant v a n het gedeti­ neerd zijn n a a r voren te bren­ gen, staat in e e n folder v a p d e Bezoekersgroep. Naast het voeren v a n gesprek­ ken is d e w o e n s d a g a v o n d er voor d e jongens ook om gewoon wat stoom af te blazen, om e e n uurtje te ontspannen, vertelt e e n vrijwilliger. Dat gold in ieder ge­

val voor d e laatste bijeenkomst. Er wordt gekletst, gelachen en druk g e d a a n . Sommigen zitten wat afwachtend te luisteren. Op de achtergrond klinkt gezoem v a n e e n tondeuse. Eén v a n d e jongens maakt namelijk ge­ bruik v a n het gespreksuurtje om z'n h a a r te laten millimeteren. Op het moment dat d e sfeer vu­ riger wordt, s t a p p e n d e jongens over op hun moedertaal, het Sranan, e n meteen b e w e g e n d e tongen zich geölieder. Hebben d e jongens nou nog wat a a n jullie bezoeken?, v r a a g ik a a n een v a n d e vrijwilligers. "Vol­ gens mij wel. Als w e e e n keer

De

BijlmerBajes. -x!M:-»_i-*..s«a«!

Diana Doornenbal niet komen, wordt er tenminste meteen n a a r ons g e v r a a g d . Vooral n a a r d e meisjes!" In het boekje wat elk nieuw lid krijgt, staat d e mening v a n e e n gedetineerde over d e bezoe­ kersgroep: 'Op woensdag­ a v o n d worden er dingen g e ­ d a a n w a a r d e meesten v a n ons 'buiten' g e e n tijd voor hebben. Bijvoorbeeld discussiëren. Het is heel leerrijk. We begrijpen el­ k a a r beter en kunnen onze pro­ blemen ter sprake brengen. Ook hoop ik dat d e eenheid on­

b e n zelf ook zo'n opvliegend type, je probeert ze te kalmeren en met iemand a n d e r s door te verbinden", zegt Munnikendam. O v e r d a g is d e telefooncentrale, gelegen n a a s t d e portiersloge v a n d e medische faculteit, be­ m a n d door zeven of acht men­ sen. Rinkelende telefoons ont­ breken, want bij e e n telefoon­ a a n v r a a g licht er slechts een lampje op. "Dat zou ook niet te doen zijn, want w e zitten hier op eikaars lip. Dat heeft zijn voor­ en z'n nadelen. Je leert elkaar goed kennen en kunt veel lol hebben, m a a r je krijgt in zo'n kleine ruimte ook wel e e n s irri­ taties. Af e n toe moet je er een half uurtje uit, dat regelen we onderling. De centrale moet na­ tuurlijk bezet blijven, wij kunnen nooit eens met z'n allen taart g a a n eten als er iemand jarig is, dat is zeker e e n nadeel. Dat geldt ook voor d e feestdagen, je kunt nooit met d e hele groep v a n dertien iets gezeUigs g a a n doen." "Ik vind ook dat w e slecht be­ taald worden, we h e b b e n alle­ m a a l e e n middelbare opleiding. Frans, Duits e n Engels moet je toch wel e e n beetje spreken, m a a r we worden er niet naar betaald", aldus Munnikendam. Alle telefoongesprekken naar het buitenland moeten via de centrale a a n g e v r a a g d worden. Die verbindingen met exotische oorden leveren natuurlijk d e no­ dige taalproblemen op. Munni­ kendam: "Ik b e n zelf wel eens een p a a r minuten bezig ge­ weest e e n snelsprekende Finse te onderbreken, die v a n geen ophouden leek te weten. Uitein­ delijk bleek dat ik e e n automati­ sche telefoonbeantwoorder aan d e lijn had. Er zijn ook n o g wel eens mensen die 's ochtends al willen bellen n a a r Amerika. Ik v r a a g d a n altijd m a a r : "Weet u wel hoe laat het d a a r is?". a

der d e Surinamers weer terug­ komt door d e Bezoekersgroep, want die is zoek.' Dat bij d e jongens in 'De Weg' d e eenheid zoek is, d a a r lijkt het niet op. Als echte kameraden genieten ze v a n koffie, sigaret­ ten e n e e n chocolaatje. De één in trainingspak, d e a n d e r met spiegelbril, e e n derde met pet, s a m e n vormen ze e e n kleurrijk geheel. Bijna allemaal zitten ze in d e bajes v a n w e g e gebruik of handel in drugs. Uit recent onderzoek blijkt dat sociale motieven, het 'erbij ho­ ren' bij Surinamers d e overhand h e b b e n bij drugsgebruik. Maar ook economische oorzaken moeten niet onder stoelen of b a n k e n gestoken worden: "Als ik vrij ben, g a ik werk zoeken, m a a r dat lukt waarschijnlijk toch niet. Zo kom je snel weer in d e criminele wereld. Dat risico neem je. Je kunt toch niet de hele d a g sporten?" Over openheid h e b b e n we het ondertussen allang niet meer. Via rechters e n drugsgebruik komen we uit op hét onderwerp: vrouwen, sex en Aids. Een van d e vrijwilligers steekt e e n waar­ schuwende vinger op. "God heeft gezegd 'bij é é n m a n hoort m a a r é é n vrouw.' Tegenwoor­ dig is niet iedereen meer zo mo­ nogaam, je hebt zelfs groeps­ sex. De wetenschap heeft echter bewezen dat g e m e e n s c h a p met verschillende partners d e kans op Aids vergroot." M'n buurman kijkt teleurgesteld en fluistert in m'n oor: "Er zijn veel meer vrou­ wen d a n m a n n e n op d e wereld. Dan mogen w e er toch wel meer d a n één? Anders is het zo sneu voor die a n d e r e vrouwen!"

Foto Bram d e Hollander »B«ii^«gM.s^3wKasgia^^ï,a«a«s.T5^^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen