Ad Valvas 1988-1989 - pagina 439

PD\FJ^^

14 APRIL 1989

E

Universiteiten blij met Biologen twisten over recept doorbreken plafond tegen studenten­exodus De universiteiten reageren enthousiast op de voorstel­ len van minister Deetman voor een nieuw bekosti­ gingssysteem in het hoger onderwijs. De bewindsman, zo blijkt uit diens recente notitie, wü af van de gewoonte om de middelen voor de universiteiten steeds op een onwrikbaar plafond te bevriezen. "Het is het beste bericht v a n het jaar." Zo noemt ir. P. van der Schans, voorzitter v a n d e Vere­ niging v a n Samenwerkende Nederlandse Universiteiten het voorstel om vanaf 1991 zullen de universiteiten net als d e rest van het onderwijsveld 'exo­ geen' te financieren. De financiering v a n het grootste deel v a n het onderwijs heeft nu al een 'open eind'­karakter: als het a a n t a l leerlingen stijgt, stij­ gen ook d e kosten voor d e over­ heid. M aar voor het weten­ schappelijk onderwijs is dit principe al jaren geleden verla­ ten. Er is in 1977 voor het eerst een plafond gesteld op d e mid­ delen voor d e universiteiten. De groei v a n het a a n t a l studenten moest m a a r binnen dit plafond worden opgevangen, w a a r d o o r de universiteiten g e d w o n g e n werden goedkoper té g a a n wer­ ken. Volgens Van der Schans is hier­ door in amper tien j a a r tijd e e n bezuiniging v a n 40 procent aangebracht op het weten­ schappelijk onderwijs. De VSNU heeft d e afgelopen ja­ ren g e e n gelegenheid onbenut gelaten om d e 'structurele on­ derfinanciering' v a n het weten­ schappelijk onderwijs a a n d e kaak te stellen. Van der Schans: "Met d e plafondfinanciering zijn

Een m a n met kniekousen, korte broek, tropenhelm e n een vlindernet, die d e g a n s e d a g enthousiast achter aller­ lei v a g e insekten aanholt. Van d a t imago wUlen d e bio­ logen worden verlost. De in­ sektenvanger v a n vroeger is tegenwoordig e e n bodemex­ pert. Biologen willen niet als veredelde vrijetijdsweten­ schappers door het leven g a a n . Ze zijn technologen, toegerust met g e a v a n c e e r d e meet­ e n analyseapparatuur. De revisie v a n het v a k wordt in d e hele beroepsgroep n a ­ gestreefd. En wel zo voortva­ rend dat d e biologen a a n d e VU zich genoodzaakt zien om het v a k M edische Biologie volgend j a a r a a n eerstejaars studenten a a n te bieden. Nor­ m a a l komen specialisaties p a s later in d e studie a a n bod. Aangezien d e Universi­ teit v a n Amsterdam heeft la­ ten weten ook in september met M edische Biologie voor eerstejaars, k w a m d e besluit­ vorming a a n d e VU in e e n stroomversnelling. Omdat het vak zeer populair schijnt te zijn, vnllen d e VU­biologen

Van der Schans: in tien jaar 40 procent bezuinigd. Foto Bram d e Hollander

w e volstrekt vastgelopen. Pre­ cies hetzelfde z a g e n w e gebeu­ ren bij d e studiefinanciering. Ook in d a t stelsel probeert d e overheid het stijgende a a n t a l studenten op te v a n g e n binnen e e n onwrikbaar budget. W a a r dat toe leidt is bekend. Gezien het groeiende a a n t a l taken waarvoor d e universiteiten zich gesteld zien, moeten d e midde­ len echt verhoogd worden. Ein­

deUjk h e b b e n w e bij d e minister gehoor gevonden," aldus Van der Schans. In zijn notitie kondigt Deetman verder a a n d a t d e financiering v a n universiteiten voortaan plaatsvindt op basis v a n d e daadwerkelijke prestaties die

Effecten van 'internationalisering' onderzocht

Vooral e r v a r e n reiziger profiteert v a n uitwisseling Universitair Nederland is in de b a n van de 'internatio­ nalisering'. Studeren in het buitenland is immers goed: de student krijgt daardoor een bredere kijk op z'n vak, meer begrip voor andere culturen en een portie durf en zelfvertrouwen. Termiinste, dat beweren voorstanders van de internationalisering. M aar klopt dat beeld ook? In de lange rij nota's over inter­ nationalisering die d e laatste jaren is geproduceerd, wordt zonder uitzondering hoog opge­ geven v a n d e voordelen die e e n studie over d e grens heeft. Be­ wezen zijn die voordelen nim­ mer. Volgens Roger Meijer, stu­ dent andragogiek a a n d e Rijks­ universiteit Groningen die het onderwerp onderzocht, berus­ ten ze vooral op vermoedens e n ervaringen v a n beleidsambte­ naren. Of studenten i n d e r d a a d zoveel b a a t h e b b e n bij h u n sta­ ge of cursus in het buitenland is, in elk geval in Europa, vrijwel niet onderzocht. Advertentie

Pro Civibus VE HOGESCHOOL VOOR UW VERZEKERINGEN AMSTERDAM 020-736111 • 1 GRONINGEN 050-184114

Roger M eijer hield d a a r o m e e n schriftelijke enquête onder 93 studenten die in 1986 e n 1987 via e e n georganiseerd uitwisse­ lingsprogramma in d e VS of e e n Westeuropees land studeerden. Gemiddeld w a r e n ze ruim vijf m a a n d e n weggeweest. Indivi­ dueel reizende studenten ­ in jargon: d e 'free-movers' ­ ble­ ven in het onderzoek buiten beeld. Meijer trachtte te achterhalen welke effecten e e n verblijf in d e n vreemde op d e studenten had, op het gebied v a n kennis, vaardigheden, e n 'houdingen'. Bovendien onderzocht hij welke factoren rond d e uitwisseling die effecten beïnvloedden; fac­ toren als voorbereiding, huis­ vesting e n internationale erva­ ring. Het lijvige verslag 'De grensoverschrijdende studie', is d e weerslag v a n het ruim e e n j a a r v e r g e n d e onderzoek.

Reisvaardigheid In grote lijnen bevestigt het on­ derzoek het b e s t a a n d e beeld over d e positieve effecten v a n e e n buitenlandse studie. Zo geeft ­ misschien weinig verras­ send ­ 88 procent v a n d e studen­

Martin Enserik ten op d a t h u n kennis v a n het gastland veel tot zeer veel is vergroot. Bij ruim d e helft gold hetzelfde voor d e vakinhoudelij­ ke kermis. Ook e e n a a n t a l 'vaardigheden' neemt volgens d e reizende studenten toe: 69 procent zegt e e n (zeer) groot ef­ fect op d e taalvaardigheid te bemerken. Bij ruim d e helft n a m d e 'reisvaardigheid' toe, net als d e schrijfvaardigheid. Ongeveer e e n kwart v a n d e stu­ denten zegt zeer veel of veel effecten op d e persoonlijkheid te h e b b e n meegemaakt; 62 pro­ cent rapporteert e e n toegeno­ men zelfvertrouwen door d e trip. De onderzochte groep bleek al vóór het uitwisselingsprogram­ m a e e n zeer ruime reiservaring te hebben. Maar liefst 31 procent h a d al eens eerder e e n studieverblijf in het buitenland achter d e rug. Landelijk b e d r a a g t dit 'mobiU­ teitscijfer' slechts twee procent. Van d e o n d e r v r a a g d e studen­ ten w a s 28 procent al é é n of meerdere malen in e e n a n d e r werelddeel geweest. Juist d e groep e r v a r e n reizigers blijkt volgens het onderzoek het minste 'baat' bij d e uitwisseling te hebben; in verhouding tot mensen met weinig reiservaring v e r a n d e r e n ze minder. Het Ujkt er d a n ook op dat d e subsidies

niet achterblijven, beducht als ze zijn d a t studentenhor­ des n a a r d e concurrerende universiteit zullen trekken. De herijking v a n het studie­ a a n b o d stuitte echter op on­ verwacht sterke weerstand v a n sommige VU­biologen. De discussie l a a i d e m a a n ­ d a g in d e faculteitsraad zo hoog op, d a t d e e n e professor d e a n d e r e toebeet d a t hij "niet zo moeilijk moest doen". Microbioloog prof.dr. A.H. Stouüiamer verdacht het fa­ culteitsbestuur v a n e e n listige maoeuvre om h a a r plan door d e r a a d te jagen. Hoewel er w a s verzekerd dat d e juiste procedures in acht w a r e n g e ­ nomen, h a d Stouthamer ver­ nomen d a t het tegendeel w a a r is. Zo zou het plan nooit in d e onderwijscommissie b e ­ sproken zijn. Stouthamers toonde zich vooral beducht voor d e g e ­ volgen v a n overhaaste in­ voering v a n M edische Biolo­ gie. De argumenten voor snelle invoering (concurren­ tie met d e UvA) acht hij soli­ de, m a a r hij is b a n g d a t er brokken v a n komen. Docen­

ten zullen voor het v a k uren vrij moeten maken, die ze echter h a r d nodig h e b b e n voor onderwijs a a n tweede­ en derdejaars studenten. Stouthamer wil d a n ook d a t er eerst overleg met d e on­ derwijsgevenden plaats­ vindt, voordat er besluiten worden genomen, die niet meer kunnen worden terug­ gedraaid. Een rommelig r a a d s d e b a t leidde uiteindelijk tot e e n dubbelzinnig compromis, waarbij iedereen zijn zin kreeg. De opsteller v a n het plan, dr. R. Thijssen m a g g e ­ woon d o o r g a a n met het uit­ werken v a n d e plannen voor snelle invoering v a n M edi­ sche Biologie. Tegelijkertijd moet hij e e n discussie over die plannen met d e onder­ wijsgevenden voeren. "Hij m a g zijn uitgewerkte plan­ nen niet meteen laten zien; d a n lijkt het net alsof d e on­ derwijsgevenden ook in­ s p r a a k hebben", zo g r a p t e d e c a a n prof. dr. R. Kraayenhof. m (Herüc Vl aming)

d e universiteiten leveren op on­ derwijsgebied. "Ook d a a r b e n ik blij mee," zegt Van der Schans. "Nu telt vooral d e ver­ houding tussen instroom e n uit­ stroom v a n studenten, m a a r d a a r m e e worden niet alle in­ spanningen beloont. Als voort­

a a n op basis v a n prestaties wordt gefinancierd, krijgt e e n universiteit ook geld voor bij­ voorbeeld e e n student die n a zijn propedeuse is doorverwe­ zen n a a r het hbo om zijn studie te voltooien."

(Jos Dohmen)

voor d e uitwisselingen voor e e n deel hun doel voorbij schieten: vooral e r g gemotiveerde stu­ denten met e e n paspoort d a t toch a l bol staat v a n d e stem­ pels profiteren ervan.

Elders in het rapport wordt vast­ gesteld d a t d e hoeveelheid vrije tijd toch al e r g gering is. Volgens M eijer zouden huisves­ ting e n onderwijs zoveel moge­ lijk gericht moeten worden op d e integratie v a n d e student in het gastland, a a n g e z i e n beide v a n grote invloed blijken op d e hoeveelheid contacten die m e n d a a r heeft. "Er moeten g e e n speciale cursussen voor buiten­ landers meer opgezet worden, dat is helemaal verkeerd", stelt hij. "Studenten wUlen het liefst gewoon m e e d r a a i e n met d e stu­ denten in het gastland".

Negen maanden Meijer vroeg zijn respondenten ook hoe e e n ideaal buitenlands studieverblijf eruit zou zien. Die ideale reis zou gemiddeld n e ­ gen m a a n d e n moeten duren, zo bleek, en beter voorbereid moe­ ten worden d a n thans gebeurt. De gemiddelde student blijkt zich nu slechts é é n d a g g e o r g a ­ niseerd voor te bereiden. O p ­ vallend is d a t d e studenten te kennen geven in het gastland minder vrije tijd e n meer regu­ lier onderwijs te willen krijgen.

Martin Enserik is verbonden a a n UK, het weekblad v a n d e universiteit v a n Gro­ ningen.

Tekening M onica d e Wit

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen