Ad Valvas 1988-1989 - pagina 121

7 OKTOBER 1988 In heel veel l a n d e n wordt het technologiebeleid op niet kin­ derachtige wijze a a n g e p a k t . In­ formatietechnologie, biotechno­ logie, micro­electronica e n a n ­ dere technologieën worden op grootscheepse wijze gestimu­ leerd. Op die manier denken landen in d e vaart der volkeren opgestoten te kunnen worden. Men g a a t er vanuit d e proble­ men in de werkgelegenheid en in d e herstructurering v a n d e industrie aldus op e e n simpele wijze te kunnen oplossen. Annemieke Roobeek bestrijdt deze g e d a c h t e n g a n g . Ze con­ stateert e e n enorme wedloop waarin een groot a a n t a l l a n d e n zich op dezelfde soorten techno­ logie stort: men wil vooral hoog­ w a a r d i g e produkten voor d e ex­ port produceren. Maar als d e afzetmogelijkheden voor die produkten beperkt blijven, zal de toegenomen concurrentie tussen verschillende l a n d e n uit­ eindelijk leiden tot e e n grote ka­ pitaalvernietiging. De oplossing v a n de werkloosheid e n verho­ ging v a n d e welvaart zal verder weg zijn d a n ooit. Het technologiebeleid k a n vol­ gens Roobeek ook alleen gezien worden als onderdeel v a n e e n totaal industriebeleid. Er moet a a n een a a n t a l voorw^aarden voldaan zijn om e e n technolo­ giebeleid te laten slagen. De in­ frastructuur en d e opleiding v a n mensen die om moeten g a a n met de technologie zullen bij­ voorbeeld a a n g e p a s t moeten worden. Annemieke Roobeek consta­ teert dat d a a r in Nederland ei­ genlijk nauwelijks a a n d a c h t voor bestaat: "Nederland wil wel een graantje meepikken van d e technologische ontwik­ keling, m a a r de kennisbasis past men niet goed a a n . Zoiets zou een geweldige investering in de toekomst zijn, m a a r men houdt al te zeer vast a a n d e aloude Hollandse handels­ geest; er wordt al snel gezegd dat het allemaal te duur is." Van de Europese l a n d e n zijn d e voorwaarden om d e technolo­ gie in te voeren in Duitsland het

PD\pJ^/PlS

Onderzoekster Annemieke Roobeek: a a n p a s s i n g v a n voorzieningen en opleidingen onvpldoende

'Overheid voert geen echt technologiebeleid' De bewapeningswedloop mag misschien de afgelopen jaren in tempo afgenomen zijn, de technologie wedloop gaat onverminderd verder. De politicologe Annemieke J.M. Roobeek schreef er een proefschrift over: Een race zonder finish: de rol van de overheid in de technolog ie­ wedloop. Zij kritiseert daarin de depolitisering van het technologiebeleid van de overheid.

Annemieke Roobeek: 'Nederland houdt te zeer vast aan aloude handelsgeest. Er wordt al snel g ezeg d dat het allemaal te duur is.' Foto Bram d e Hollander

Koos Neuvel gunstigst en in l a n d e n als Ier­ land en d e zuideuropese l a n d e n het ongunstigst, meent Roob­ eek. Wordt d e moderne technologie zomaar ingevoerd in l a n d e n w a a r d e voorwaarden niet opti­ m a a l zijn, d a n bestaat er e e n dikke kans dat het technologie­ beleid d a a r op e e n grote misluk­ king zal uitlopen. Roobeek meent dat een overheid er beter a a n doet om eerst goed n a te denken wat men nu precies met d e technologie a a n wil.

E

de biotechnologie op e e n heel zinnige manier kunnen worden a a n g e w e n d . Het heeft weinig zin om door middel v a n een 'su­ perkoe' de melkproductie nog verder te verhogen als er al sprake is v a n e e n enorm over­ schot. D a a r e n t e g e n is het vol­ gens Roobeek ook mogelijk om te werken a a n de totstandko­ ming v a n e e n meer ecologisch verantwoorde en kwalitatief hoogstaande landbouw. Daar lijkt het vooralsnog echter niet v a n te komen: "Veel boeren denken nog heel sterk in vast­ geroeste kaders. Ik ontmoet in­ middels ook al wel boeren die vinden dat het niet langer op dezelfde wijze k a n verder g a a n . En dat zijn niet b e p a a l d geite­ woUensokkenf iguren."

Annemieke Roobeek heeft er wel het nodige vertrouwen in dat zulke g e d a c h t e n zich verder zullen verbreiden. Ze wijst op d e ontwikkeling v a n d e milieube­ weging in de jaren zestig. In het begin leek dat een stelletje wil­ de activisten dat n a g e n o e g al­ leen stond in het ijveren voor een schoon milieu. Tegenwoor­ Weggemoffeld dig stellen ook b e d a a g d e con­ servatieven frisse lucht e n on­ Ze constateert echter dat dat vervuüd water op prijs. Ze hoopt nauwelijks gebeurt: "Het tech­ dat het met d e ontwikkeling v a n nologiebeleid wordt gedepoliti­ de technologie ook zo zal g a a n . seerd. Er worden wel politieke Ook in het bedrijfsleven zou d e keuzes gemaakt, alleen worden technologie op een wat verstan­ die niet geëxpliciteerd en in het diger manier toegepast kunnen o p e n b a a r bediscussieerd, m a a r worden: "De technologie k a n die keuzes worden w^eggemof­ feld. Dat gebeurt zowel door d e gebruikt worden om het routine­ rechtse als door d e linkse poli­ matige werk terug te dringen e n om d e creativiteit v a n mensen te tieke partijen." bevorderen. Maar teveel wordt Ze meent dat je momenteel niet d e mens nog gezien als hulpstuk echt v a n een overheidsbeleid v a n de machine in plaats v a n kunt spreken inzake d e techno­ andersom. Er vindt e e n gewel­ logie. "De grote bedrijven die . dige onderbenutting v a n mens­ zich met d e ontwikkeling v a n d e kracht plaats en dat is volgens technologie bezighouden, red­ mij ook te wijten a a n de dom­ den zichzelf wel. Daar hoeft e e n heid v a n het management." overheid zich niet bezig te hou­ den. Ik ben heel liberaal in zulke zaken." U zou het heel anders doen? "Ik zou vast e e n heel g o e d e ma­ Niettemin denkt Roobeek dat d e n a g e r zijn", lacht Annemieke overheid wel een taak heeft om Roobeek. d e technologie te bevorderen op Wat let u? die terreinen w a a r d e ontwikke­ "Och, laat mij m a a r voorlopig lingen niet zomaar uit zichzelf plaatsvinden. Op e e n terrein als onderzoek doen a a n d e univt­r­ siteit."

d e landbouw zou volgens h a a r

Schilder van de zure regen Sinds e e n half j a a r b e s t a a n er voor bio­ logen twee geheel vernieuwde Neder­ landstalige vakbladen, BIOVISIE en BIOVISIE MAGAZINE. Beide zijn zij voortgekomen uit het 'vakblad voor bio­ logen', e n voor het eerste blad, dat twin­ tig keer per j a a r verschijnt, is het d a n ook nog d e ondertitel. Biovisie Magazine verschijnt maandelijks e n is thema­ge­ richt, terwijl Biovisie nieu'ws brengt en overzichtartikelen geeft over hete h a n g ­ ijzers. Het achtergrondartikel, in het nummer v a n 8 september, is gewijd a a n e e n con­ troversiële zaak; d e classificatie v a n d e Tetrapoda (vierpotigen). In het dagelijks gebruik worden deze vierpotigen meest­ al opgedeeld in amfibieën, reptielen, vo­ gels en zoogdieren.

Samenstelling: Koos Neuvel en Gert v a n M a a n e n

Voor systematic! is deze eenvoudige in­ deling al lang achterhaald, zij b a s e r e n zich tegenwoordig op het cladisme; e e n methode v a n indeling waarbij uitslui­ tend wordt gelet op het bezit v a n primi­ tieve kenmerken e n d a a r v a n afgeleide (geavanceerde) kenmerken. Zij probe­ ren met hun indeling gelijkwaardige zustergroepen op te stellen. De conse­ quenties hiervan zijn vooral groot voor de reptielen; op basis v a n het schedelty­ pe worden zij opgedeeld in vier groe­ pen. In simpele taal zijn dat d e schild­ padden, d e hagedissen en slangen, d e 'brughagedissen' e n d e krokodillen. Dit heeft geleid tot e e n systeem waarbij d e

krokodillen en vogels als gelijkwaardige zustergroepen worden beschouwd, ter­ wijl d e zoogdieren gelijk s t a a n a a n d e groep die zowel alle reptielen als d e vogels omvat. De amfibieën zijn e e n zus­ tergroep v a n d e hele verzameling vo­ gels, reptielen en zoogdieren bijeen. De hiervoor geschetste indeling is tien­ tallen jaren voor d e meeste zoölogen in grote lij en een g e a c c e p t e e r d e z a a k ge­ weest. In 1982 publiceerde echter d e Britse cladist Gardiner een alternatief model, waarbij d e indeling op schedelty­ pe verlaten wordt. Het meest controver­ siële aspect is d e door hem gestelde n a u w e verwantschap tussen zoogdieren en vogels, die in zijn stamboom zuster­ groepen zijn. Gardiner baseert zich hier­ bij onder meer op e e n uniek g e m e e n ­ schappelijk kenmerk v a n vogels e n zoogdieren; d e warmbloedigheid. Ook strijkt hij vele traditionele taxonomen te­ gen de h a r e n in door te b e w e r e n dat veren en h a r e n verwante structuren zijn, terwijl d e g a n g b a r e opvatting er juist v a n uitgaat dat veren homoloog zijn met reptielschubben. In het artikel wordt ge­ concludeerd dat d e alternatieve classifi­ catie tot nu toe meer tegenstanders kent d a n voorstanders. De discussie lijkt ech­ ter nog niet afgesloten. Een a n d e r e discussie, die op e e n geniale afsluiting wacht, staat te lezen in d e NEW SCIENTIST v a n 22 september. Hierbij wordt door d e C a n a d e s e natuur­ kundige Paul Wesson i n g e g a a n op d e beschrijving v a n d e natuurkrachten met behulp v a n meer dimensies d a n d e tot nu toe gebruikelijke vier; drie v a n ruimte en één v a n tijd. Het artikel beschrijft d e historische achtergrond v a n het gebruik v a n dimensies in natuurkundige theorie­

vorming. Er wordt door sommige fysici al tot in d e tiende of elfde dimensie gere­ kend. In Einsteins a l g e m e n e relativiteitstheo­ rie werd zwaartekracht nog beschreven in termen v a n vier dimensies, waarbij zwaartekracht het gevolg is v a n d e kromming v a n d e tijdruimte door mate­ rie. Door m a s s a nu te beschouwen als een manifestatie v a n d e vijfde dimensie zouden vele tot nu toe o n b e g r e p e n ver­ schijnsels verklaard kunnen worden. Massa zou in deze vijfdimensionale be­ schrijving met niets kunnen zijn begon­ nen e n in d e tijd zijn toegenomen. Het ontstaan v a n materie en d e oorsprong van het heelal komt hiermee in e e n ge­ heel a n d e r licht te staan. ­V­ Het tijdschrift KUNSTL ICHT is gelieerd a a n d e vakgroep Kunstgeschiedenis e n Archeologie. In d e redactie v a n dit blad voor beeldende kunst en architectuur zit­ ten vooral studenten en het blad is ook bedoeld om jonge, nog studerende kunsthistorici de gelegenheid te bieden een artikel te publiceren. Het tijdschrift wijkt d a n ook behoorlijk af v a n het mo­ dale studentenblad. Het bevat serieuze, wetenschappelijke artikelen, niet slordig gestencild zoals het e e n studentenblad betaamt, m a a r esthetisch verantwoord vormgegeven met aUe ruimte voor illus­ traties. Maar d e redactie g a a t kennelijk ook het meer ludieke artikel niet uit d e weg. Op­ vallend in het vierde nummer v a n 1988 is namelijk vooral een (fictieve) samen­ spraak v a n L oek Brons, student kunstge­ schiedenis, met meteoroloog Erwin Kroll.

De lucht in Mathilde tussen de monsters van Carel Willink klopt volg ens Erwin Krol meteorolog isch totaal niet; bij zo'n wolkendek zou Mathilde kletsnat moe­ ten zijn. Samen becommentariëren ze d e wol­ kenluchten v a n Carel Willink. KroU con­ stateert dat in een b e p a a l d schilderij d e lucht meteorologisch v a n g e e n kanten klopt. 'Maar wat e e n magische sfeer!' roept de w e e r m a n in extase uit. 'In d e lucht alles in beweging. Het moet er ver­ schrikkelijk w a a i e n . Fantastische wol­ kenvegen stormen v a n links n a a r rechts.' Wanneer hij een poosje later weer met beide b e n e n op de grond staat, zegt Kroll dat w a n n e e r Willink nu nog ge­ leefd had, hij d e schilder v a n d e zure regen genoemd zou worden. 'Zoals Wil­ link verweerde, afbrokkelende, wegrot­ tende beelden schilderde...ja, d e schil­ der v a n de zure regen.' En d e h a n d g e ­ b a r e n v a n KroU die bij het uitspreken v a n deze dramatische zin behoren, moe­ ten we er deze keer m a a r zelf bijdenken. Biovisie en Biovisie Magazine, Stam tijdschriften. Postbus 235 AE Rijswijk, tel. 070­992444. Kunstlicht, vakgroep Kunstgeschiedenis en Archeologie, Vrije Universiteit, Postbus 7161, 1007 MC Amsterdam.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen