Ad Valvas 1988-1989 - pagina 105

f£>\p3^/ps

30 SEPTEMBER 1988 Mr. G.A.C. Enkelaar verge­ leek zijn cliënt, prof. dr. L. Siklossy v a n d e VU met d e v e r m a a r d e voetbalcoach Johan Cruyff. Bei­ den zijn deskundigen op eenza­ me hoogte en beiden w e r d e n door hun bestuur v e r s m a a d . Mr. R. Hulke nbe rg, a d v o c a a t v a n d e VU, vergeleek d e hoogleraar echter met e e n beroemde actri­ ce, verwijzend n a a r Siklossy's vermaardheid als informaticus. "Zelfs a a n het huwelijk met zo'n persoon kan een einde komen", zei hij. Beide partijen verdedig­ den dinsdag hun standpunten voor d e Amsterdamse kanton­ rechter. De inzet is beëindiging van de arbeidsovereenkomst tussen de VU e n d e informaticus Laurent Siklossy. Tijdens d e zit­ ting stond vooral d e al d a n niet vermeende onwil tot samenwer­ king v a n Siklossy centraal. "Ze liegen wel een boel, hè", zei Enkelaar n a afloop tegen Sik­ lossy. Beide partijen stonden tij­ dens d e zitting bikkelhard te­ genover elkaar. Er werd zelfs g e e n blik gewisseld toen d e Amerikaan bij het verlaten v a n het kantongerecht vlak langs d e zwijgende groep hoogleraren en bestuurders v a n d e VU liep. Zowel studenten als hooglera­ ren v a n d e faculteit wiskunde en informatica h a d d e n d e zit­ ting vanaf d e publieke tribune gevolgd. Het conflict tussen d e hoogle­ r a a r kunstmatige intelligentie Siklossy enerzijds e n d e faculteit wiskunde e n informatica, w a a r de hoogleraar krachtens zijn aanstelling a a n is verbonden, anderzijds, is zo hoog opgelo­ pen dat Hulkenberg sprak over een alles­of­niets situatie, lede­ re poging v a n d e kant v a n d e universiteit om tot e e n vergelijk te komen, is door Siklossy stel­ selmatig afgewezen, zo stelde de advocaat.

Verplicht De professor bestreed dat d e VU tot een vergelijk h a d willen ko­ men. "De VU w a s v a n tevoren al van plan om zich v a n mij te ont­ doen", zo hield hij d e rechter voor. Hij memoreerde a a n e e n gesprek d a t hij in het verleden Wim Slot (40) is sinds vorig j a a r hoofd v a n d e afdeling research v a n het a a n d e VU gelieerde Paedologisch Instituut, a l w a a r kinderen het voortdurende stu­ die­object zijn v a n e e n multidis­ ciplinair onderzoeksteam v a n psychologen, orthopedagogen en psychiaters. Het onderzoek dat Slot nu publiceert m a a k t deel uit v a n een omvangrijker project v a n het instituut. In zijn proefschrift breekt Slot e e n lans voor e e n behandeling die zowel het g e d r a g in ogen­ schouw neemt als d e omgeving waarin d e behandeling plaats­ vindt. "Materiële omstandighe­ d e n in d e hulpverlening worden niet optimaal uitgebuit. Beïn­ vloeden v a n g e d r a g wordt v a a k gezien als iets wat d e hulpverle­ ner doet door te praten of iets voor te doen. Maar het kan ook op een heel a n d e r e manier." Die a n d e r e manier heeft Slot zelf uitgeprobeerd in d e vorm v a n 'cursushuizen'. Kleine pan­ den in een gewone buurt, ge­ rund door e e n echtpaar, met plaats voor in totaal dertig lasti­ ge jongens en vier meisjes v a n gemiddeld vijftien j a a r oud. De meesten v a n hen w a r e n door d e kinderrechter in e e n tehuis ge­ plaatst. Zij w e r d e n voor d e cur­ sushuizen geselecteerd op basis v a n hun dossiers bij d e betref­ fende rijksinstelling. Daarbij lette Slot erop dat hun problematiek niet 'te licht' was, m a a r jongens die herhaaldelijk gewelddadige delicten h a d d e n gepleegd vielen af. N a a r Slots idee w a s e e n cursushuis net iets

Drie ton voor professor mits hij weggaat Henk Vlaming

Siklossy: De 'Johan Cruyff' van de VU, volge ns advocaat

Enk e laar.

Foto Michel Claus, RVC/VU

h a d g e h a d met e e n lid v a n het college v a n bestuur, dr. ir. A. W. de Jage r n a a r aanleiding v a n de conflicten tussen h e m e n d e faculteit. "Hij zei toen t e g e n mij dat hij dat hij mij aUeen m a a r ontving omdat hij d a a r t o e nu e e n m a a l verplicht was", aldus d e professor. "Tijdens het ge­ sprek keek hij voordurend op zijn horloge." Mocht het tot e e n ontslag v a n d e professor komen, d a n k a n deze gedurende drie j a a r e e n wacht­ geld tegemoet zien plus drie­ honderduizend gulden bij wijze v a n schadeloosstelling. De pro­ fessor is hiervoor echter niet overstag g e g a a n . "Als mijn cliënt wordt ontslagen, klapt zijn carriëre als e e n ballon in elkaar", legde a d v o c a a t En­ kelaar a a n d e rechter uit. Het a a n t a l plaatsen voor een spe­ cialist in kunstmatige intelligen­ tie is niet groot, zo stelde hij. Solliciteren uit e e n positie w a a r ­ in Siklossy wachtgeld geniet is b e p a a l d niet bevorderlijk voor

zijn vooruitzichten o p e e n a n d e ­ re betrekking. Enkele a a n w e z i g e n op d e pu­ blieke tribune vroegen e n kre­ gen d e a a n d a c h t v a n d e rech­ ter. Prof. dr. P.C. Baaye n, bui­ tengewoon hoogleraar a a n d e VU en direkteur v a n het Cen­ trum voor Wiskunde e n Informa­ tica (CWl), v e r h a a l d e over e e n onderzoeksprogramma waarbij speciale a a n d a c h t a a n kunst­ matige intelligentie zou worden besteed. Omdat Siklossy op va­ kantie was, h a d B a a y e n in zijn functie als directeur v a n het CWI professor R.P. v a n der Riet v a n de betrokken faculteit ge­ v r a a g d e e n p r o g r a m m a te schrijven voor het onderzoek. De professor kwam met e e n plan w a a r i n ook voor SAIiklos­ sy e e n plaats w a s ingeruimd. Hij zou vijf promovendi begelei­ den. Eenmaal terug v a n v a k a n ­ tie wilde d e Amerikaan echter niet meewerken. "Hierdoor heeft het project twee j a a r ver­ traging opgelopen", aldus Baayen.

De onvrede binnen de faculteit wiskunde en informatica over de Amerikaanse hoogleraar dateert al v a n begin vorig jaar. Zo signaleerde het faculteitsbe­ stuur dat e e n college v a n Siklos­ sy over expertsystemen w a s mislukt. Het faculteitsbestuur h a d d a a r o p e e n begeleidings­ commissie ingesteld. Deze ver­ l a n g d e onder a n d e r e dat d e professor e e n dictaat op zou stellen met d a a r i n e e n uiteen­ zetting over d e leerstof e n ­doe­ len. De begeleidingscommissie, sa­ mengesteld uit wetenschappers v a n d e faculteit, kreeg het ver­ l a n g d e dictaat echter niet onder ogen. Behalve één keer ver­ scheen professor Siklossy even­ min voor d e commissie. De Amerikaan betoogde echter te­ genover d e rechter dat hij meer­ dere keren voor d e commissie w a s verschenen. Hij gaf toe dat hij wel eens verstek h a d laten g a a n , m a a r toen w a s hij op va­ kantie.

Welles­nietes Zoals vaker tijdens d e zitting ge­ beurde, verzandde deze pre­ sentatie v a n d e feiten door d e beide partijen in e e n 'welles­ nietes' debat. Sklossy verschilde a n d e r m a a l v a n mening met het bestuurslid v a n d e VU, De Ja­ ger, toen het al w3eerder g e ­ noemde gesprek tussen d e twee ter tafel kwam. De hoogleraar wüde dat in plaats v a n e e n in­ terne commissie (de begelei­ dingscommissie), e e n externe commissie zich over het conflict zou buigen. De Amerikaan h a d een drietal kandidaten voor deze zogeheten commissie van goede e di nst e n. Ook hier stemden d e versies

'Skinner­box' leert antisociaal gedrag jongeren snel af De behandeling van jongens met antisociaal gedrag kan beter, sneller en goedkoper. Dat is de les uit het proefschrift van de klinisch psycholoog drs. N. W. Slot, die zijn ideeën over de meest ideale omgeving voor de hulpverlener in de praktijk toetste. Hij promoveert vol­ gende week woensdag aan de VU. te kwetsbaar voor vechtersba­ zen e n brandstichters. Verder vielen jongeren af die verslaafd of zwakzinnig waren, anorexia of voortdurende zelfmoordnei­ gingen h a d d e n , en jongeren die niet met alle aspecten v a n het cursushuis accoord konden gaan.

Goedkoper Slot k a n d e methode cursushuis v a n harte a a n b e v e l e n . In d e helft v a n d e tijd w a s het g e d r a g v a n d e 'cursisten' even zoveel positiever geworden als dat v a n de jongens v a n rijksinstellin­ gen. Slot rekent d e ministers Brinkman e n Korthals Altes al­ vast voor dat d e behandeling van e e n jongere in e e n rijksin­ richting gem.iddeld /233.500,= kost, en in e e n cursushuis ƒ55.000,=. Het succes v a n cursushuizen meet Slot ook af a a n het 'ongehoord hoge' percentag e jongeren (44%) dat n a d e op-

n a m e zelfstandig g a a t wonen. "Daar zit e e n interessant beleidsaspect a a n : als zo'n grote groep het later zonder hulp kan, wordt die hulp per jongere goedkoper, zodat je met dezelfde middelen meer jongeren k a n helpen." Het bijzondere a a n d e opzet v a n Slot is dat hij d e omgevingsfactoren v a n d e hulpverlening n a a r zijn ideaalbeeld kon modelleren: d e panden, d e plaats, d e 'ouders', d e dagelijkse procedure en d e stappen die d e jongeren zouden doorlopen v a n betutteling n a a r vrijheid. Doel bij dit alles w a s het a a n l e r e n v a n nieuw g e d r a g . De theorie erachter: antisociaal g e d r a g hangt s a m e n met e e n tekort v a n de jongere a a n sociale vaardigheden. Probleemsituaties worden d a a r o m door h e n niet op een sociaal a a n v a a r d b a r e wijze opgelost, m a a r met agressie in welke vorm d a n ook. Slot noemt d e z o g e n a a m d e

Gerard v a n Schaik Skinner-box als illustratie v a n d e invloed die vorm en inrichting v a n d e omgeving h e b b e n op mens en dier. Skinner-boxen zijn apparaat-achtige hokken waarin een proefdier via é é n of meerdere stimuli voor e e n t a a k werd gesteld, waarbij d e juiste respons consequent een beloning opleverde. Zo kan een dier nieuw g e d r a g a a n l e r e n zonder dat er verder een mens bij komt kijken. Uit eerder onderzoek bleek dat d a a r n a a s t ook interessante veranderingen optreden in d e hersenen "zoals e e n grotere hoeveelheid neuronen, e e n rijkere vertakking v a n dendrieten en gevoeliger synapsen". Voor Slot afdoende bewijs voor d e invloed v a n rijke responsmogelijkheden op dieren, w a a r n a hij stelt dat dat voor mensen w a a r schijnlijk niet a n d e r s is.

Streng De eerste periode in het cursushuis, ongeveer zestig dagen, lijkt veel op de conditionering in e e n Skinner-box. Het regime is nog streng. Weliswaar zijn er in

s

v a n beiden niet overeen. "Ik ging rde aan dat wij beiden de bevindingen v a n de commissie zouden ac­ cepteren. D a a r o p trok d e heer Siklossy zijn voorstel weer in." Siklossy: "Dat is niet w a a r . De heer De Jager is helemaal niet o p mijn voorstel ingegaan." Holkenburg stelde dat d e ar­ beidsovereenkomst m a a r ont­ bonden moest worden omdat d e VU alles h a d geprobeerd om tot overeenstemming met SAliklos­ sy te komen. Er zou h e m zelfs zijn a a n g e b o d e n dat hij n a zijn vertrek zijn hoogleraarschap h a d mogen behouden. AUe moeite w a s echter tevergeefs, zo zei Holkenburg. Enkelaar b e a r g u m e n t e e r d e dat Siklossy zich speciaal ten be­ hoeve v a n de VU in Nederland h a d gevestigd. Siklossy, zo hield hij de rechter voor, is een 'uitzon­ derlijke specialist op zijn ge­ bied. Haal je zo'n m a n n a a r Ne­ derland d a n doe je dat niet voor een p a a r jaar. "Hij heeft niet op e e n vacature gesolliciteerd; d e VU heeft hem speciaal uit Ame­ rika gehaald", zei Enkelaar. Hij vond d e beschuldigingen v a n d e VU op niets g e b a s e e r d . "Al bouw je een flat v a n nog zoveel verdiepingen; als d e pijlers niet deugen stort het in", zo zei hij. De rechter wilde v a n De Jager weten of d e VU d e zes promo­ vendi uit Siklossy's werkgroep kon g a r a n d e r e n dat zij hun stu­ die konden beëindigen als Syk­ lossy eventueel w e g zou g a a n . De Jager antwoordde dat er meerdere specialisten in kunst­ matige intelligentie in Neder­ land zijn. Onder begeleiding v a n één hunner kunnen d e pro­ movendi hun studie afronden. Er b e s t a a n d a a r o v e r echter nog g e e n afspraken, zo zei het be­ stuurslid. Dat laatste werd door Siklossy bestreden. Van hem wilde de rechter weten of hij bij een eventueel aanblijven e e n lesprogramma g e r e e d heeft. Syklossy zei dat hij hiervoor e e n lesschema klaar heeft liggen. De rechter doet 11 oktober uit­ spraak.

de muren g e e n knopjes en belletjes verwerkt w a a r d e jongere op moet drukken om een gezellig kopje soep danwei e e n lichte stroomstoot te krijgen, m a a r het speciaal hiervoor geselecteerde echtpaar beheerste het belonen e n bestraffen minstens zo goed. Dat ging via 24-uurs kaarten w a a r o p d e jongere punten en strafpunten bijhield die het echtp a a r hem gaf. Punten w a r e n er te verdienen met sociaal gewenst g e d r a g als tijdig schone kleren aantrekken, d e telefoon a a n n e m e n , e e n gesprek voeren met bezoek, n a a r het Journaal kijken of op tijd a a n tafel komen. Strafpunten voor ongewenst g e d r a g werden met mate uitgedeeld, zodat de meesten een a a r d i g e spaarrekening konden opbouwen. Later zou dat betekenis krijgen door promotie n a a r een volgende fase in cursushuisprogramma, w a a r i n het puntensysteem niet meer geldt. Intussen verdienen d e jongeren al privileges als 'zelfstandig ing a a n ' of gebruik m o g e n m a k e n v a n de geluidsapparatuur. /s er een wezenlijk verschil met een Skinner-box? "Ja", zegt Slot n a enig n a d e n ken. ";q-v hebt in een cursushuis met mensen te doen. Als d e jongeren punten wordt altijd uitgelegd waarvoor dat is."

Vervolg op pag. 12

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen