Ad Valvas 1988-1989 - pagina 116

IB

pPVpiVl^

"Als ik erover praat, word ik er weer helemaal enthousiast over", zegt professor dr. A.A. Knoop, fysioloog v a n d e facul­ teit Geneeskunde. De geleerde praat met groot enthousiasme over d e balhstocardiograaf, a p ­ p a r a t e n w a a r v a n enkele exem­ plaren in vorige decenia wer­ den ontworpen en gebouwd in d e plaatselijke instrumentmake­ rij. De ballistocardiograai is e e n soort tafelblad w a a r o p e e n mens kan liggen. Dit blad k a n vervolgens worden volge­ bouwd met allerlei test­ en meetapparatuur teneinde d e conditie v a n hart e n bloedvaten te peUen. De hartslag en d e bloedcircula­ tie wekken krachten op die re­ sulteren in d e beweging v a n een lichaam, zelfs in rusttoes­ tand. Het lichaam beweegt in tegengestelde richting v a n d e stromingsrichting v a n het bloed. Zou het bloed slechts in één kant opstromen, d a n zou een mens wegschuiven in d e tegenover­ gestelde richting als d e stro­ mingsrichting v a n het bloed. Een ballistocardiograai regis­ treert d e bewegingen v a n e e n lichaam als gevolg v a n d e bloedcirculatie. A a n d e h a n d d a a r v a n kunnen fysiologen d e conditie v a n hart en bloedvaten bepalen. De g e g e v e n s v a n e e n baUistocardiofraag geven e e n weerspiegeling v a n d e hart­ kracht en d e soepelheid v a n d e bloedvaten.

30 SEPTEMBER 1988

De ballistocardiograai bet plafond, omdat het in on­ bruik geraakte ding m a a r in d e weg stond. "Het gebeurt wel va­ ker dat wetenschappers niet met een nieuw a p p a r a a t kun­ nen werken", vertelt e e n instru­ mentmaker a a n d e VU. "Maar d a a r lopen ze niet mee te koop." Zoals Archimedes in b a d zat toen hij d e wet v a n d e opwaart­ se druk ontdekte e n Newton ge­ ïnspireerd werd door e e n val­ lende appel, zo begon het ver­ h a a l v a n d e balistocardiografie op een weegschaal. Een Schot­ se arts ontdekte in d e vorige eeuw dat d e küoteUer v a n e e n veerweegschaal nooit tot rust kwam w a n n e e r een mens op d e w e e g s c h a a l stond. De wijzer bewoog synchroon met d e hart­

Henk Vlaming slag, zo constateerde d e arts. Als g e e n a n d e r e methode bleek balistocardiografie in staat om een voorpeiling over hart en bloedvaten te doen. "Men wilde een onderzoeksmethode die non-invasief, niet bloedig, was", legt professor Knoop uit. "Het w a s ook d e enige meetmethode met een voorspellende w a a r d e over d e bloedsomloop in zijn ge­ heel. Vooral Amerikanen e n Russen w a r e n daarin geïnteres­ seerd, alsmede ruimtevaartdes­ kundigen. Men wilde wel eens weten of ruimtevaarders echt gezond waren. Knoop schreef e e n proefschrift

De laatste ballistocardiograai a a n d e VU simuleerde bij e e n mens een toestand v a n ge­ wichüoosheid. Dit is namelijk d e ideale omstandigheid voor bal­ listocardiografie. Praktische problemen w a r e n er echter d e oorzaak v a n dat deze laatste baUistocardiograaf niet verder kwam d a n een experimenteel stadium. Het instrument hoestte zoveel gegevens op, dat weten­ schappers er g e e n r a a d m e e wisten. In 1983 stierf dit techno­ logisch wonderkind e e n zachte dood. Faculteitsmedewerkers hesen het toestel tenslotte a a n

Hoe leuk is het n a je b e h a a l d e doctoraalexamen eens in e e n boekje te lezen hoe het eigenlijk echt h a d gemoeten, dat stude­ ren. Gedurende mijn studietijd heb ik zelf g e e n enkel h a n d b o e k gebruikt. Toen die scriptie er toch eindelijk e e n s v a n moest komen, h e b ik nog wel even Umberto Eco g e r a a d p l e e g d 'Hoe schrijf ik e e n scriptie'. Al­ leen d e p a s s a g e over h o e te vermijden door je scriptiebege­ leider te worden uitgebuit bleef me bij. Die r a a d g e v i n g h e b ik gelukkig niet nodig g e h a d . Uitgeverij Het Spectrum k w a m kortgeleden met d e zoveelste uitgave v a n e e n boekje voor studenten met h a n d i g e tips e n bemoedigende woorden. Vol­ gens de schrijvers ervan h a d ik eigenlijk mijn hele studietijd 'lui moeten leren'. Daaronder ver­ s t a a n zij: "Het met zo weinig mo­ gelijk energie zoveel mogelijk onthouden". Hoe dat precies in z'n werk g a a t is me nog steeds niet duidelijk. Slechts d e voor­ delen v a n deze methode wor­ den vermeld: "Je houdt meer plezier in het leren e n je hebt meer tijd vor ontspanning". Volgens d e ook in dit boekje on­ vermijdelijke voedingstabel m a g ik (vrouw tussen d e 20 e n 35 jaar) 4 tot 6 boterhammen, 4 tot 6 a a r d a p p e l e n , 4 lepels groente, 1 stuk fruit, 450 ml. melk of produkten die d a a r o p lijken, 1 plak kaas, 1 ons vlees of iets dergelijks en 50 tot 60 boter per d a g tot me nemen. De rest is toch m a a r beter v a n niet. Afge­

over het ballistocardiografisch onderzoek a a n d e VU. "Dat proefschrift heeft d e NASA, het Amerikaans onderzoekscen­ trum voor ruimtevaart, in het En­ gels vertaald. Ik h e b v a n een relatie gehoord dat er zelfs e e n russische vertaling bestaat." Aangezien het bloed in verschil­ lende richtingen stroomt, w a s d e laatste baUistocardiograaf een driedimensionaal a p p a ­ raat, één die d e b e w e g i n g e n in alle richtingen kon meten. Het registreerde achttien g e g e v e n s per hartslag. Er kleefde echter een groot en onoverkomelijk be­ zwaar a a n het onderzoek met behulp v a n deze baUistocardio­ graaf. Bij baUistocardiografie hoort een lichaam vrij in d e

Foto Bram d e Hollander

Studeren: harder werken helpt niet en de docent ook niet r a d e n wordt veel koekjes en snoep te gebruiken. In plaats v a n het trap op en aflopen tij­ dens het studeren om te zien of er nog iets lekkers in d e koekjes­ trommel zit, kun je beter oefe­ ningen doen. Een verkeerde zithouding moet verbeterd worden. Hoe het niet moet schijn je te kunnen zien als je jaargenoten in je omgeving

Ally Smid observeert die zitten te g a p e n en kijken of ze z w a a r getafeld hebben, waardoor ze hun ogen nauwelijks open kunnen hou­ den. Zo moet het dus niet. A n d e ­ ren, weten d e auteurs, zitten met hun hele lichaam g e s p a n n e n , alsof ze permanent b a n g zijn

1

instelbaar 60-82 cm I vast 74

. ~f~~ , instelbaar tussen 40 en 52 er

Deze 'juiste zithouding' wordt de student hem mee bij zijn studie.

min. 60cm mIn.SOcm

aanbevolen.

Dan zit het

ook m a a r e e n woord te missen. IJver wordt ook al niet beloond. Verdorie, ik h a d mijn tafelblad schuin moeten monteren, ik h a d g e e n ponden drop moeten eten omdat mijn bloeddruk niet m a g stijgen. Ademhalingsoefeningen h a d ik kunnen doen in d e tijd dat ik met e e n vriendin voor d e telefoon mijn studiefrustraties besprak. En eigenlijk h a d ik 's ochtends al conditieoefeningen moeten doen om "het heerlijke gevoel te krijgen dat je d e d a g meester bent". Ik h a d moeten verhuizen, omdat mijn kamer a a n d e straatkant v a n het huis gesi­ tueeerd was, want "als je tijdens je s l a a p aUerlei geluiden moet verwerken, krijgen je h e r s e n e n minder k a n s zich echt te ont­ s p a n n e n en voel je je d e vol­ g e n d e d a g sneUer moe". Toch nog e e n opluchting: bij rechtshandigen schijnt op d e n duur d e linkerhersenhelft te overheersen. De leemte in mijn topografisch oriëntatie­vermo­ gen is d a a r m e e verklaard. Linkshandigen zijn d a a r nou e e n m a a l beter in. Hoewel mij altijd het tegendeel is beweerd, verklaart het boekje ook nog dat je n a het studeren niet iets a n ­ ders moet g a a n doen, d a n b e n

ruimte te zijn opgesteld. A a n deze v o o r w a a r d e kon n a u w e ­ lijks worden voldaan. Met be­ hulp v a n e e n luchtkussen kon men het lichaam weliswaar la­ ten zweven, m a a r dat wankel evenwicht werd zelfs al door een kuchje verstoord. "Hij w a s onhandelijaar", herin­ nert Knoop zich. "Het systeem w a s te fijn, waardoor iedere sto­ ring werd gemeten. De balisto­ cardiograaf registreerde veel, v a a k teveel. We kregen onge­ looflijk veel g e g e v e n s . De klein­ ste storing gaf bij d e verwerking allerlei problemen." Het a p p a r a a t werd uiteindelijk onbetaalbaar. Niet zozeer van­ w e g e het materiaal dat ervoor w a s gebuikt, meent Knoop, m a a r vooral v a n w e g e d e hoe­ veelheid arbeid die erin moest worden gestoken. Voor ieder nieuw testpersoon moest d e bal­ listocardiograai opnieuw wor­ d e n uitgebalanceerd. Er zijn meerdere meetmetho­ den, zoals bloeddrukbepaling met behulp v a n e e n manchet, onbetrouwbaar, m a a r die zijn snel uitvoerbaar en goedkoop. Daardoor neemt men m a a r al te makkelijk d e onbetrouwbaar­ heid voor lief, zo b e a r g u m e n ­ teert Knoop. De baUistocardio­ graaf is echter te duur om fouten mee te maken. Door deze economische handi­ c a p is volgens Knoop d e baUis­ tocardiografie in onbruik ge­ raakt. Toch voorziet Knoop ooit e e n come­back voor d e baUisto­ cardiograaf. Het is namelijk bij uitstek e e n a p p a r a a t wat d e preventieve gezondheidszorg ten dienste staat. "De gemiddel­ de levensverwachting v a n de mens is nu 73 voor e e n m a n en bijna 80 voor e e n vrouw. Dat zou echter meer d a n tien jaar meer kunnen worden. D a a r v a n komen acht jaren op conto van d e bloedvaten, drie op rekening v a n kanker en é é n komt v a n ongevaUen. Of ik d e terugkeer v a n d e balistograaf nog mee­ maak?" Knoop glimlacht. "Ik ben g e e n twintig meer", zegt hij.

je namelijk n a enige tijd 80% weer vergeten. W a n n e e r je n a het leren gelijk g a a t slapen, ben je d e volgende ochtend slechts 45% kwijt. Tijdens je s l a a p wordt d e o p g e d a n e informatie verwerkt en opgeslagen. Een gids die, als w e het persbe­ richt mogen geloven, e e n hele­ boel tijd, energie en teleurstel­ ling bespaart. Een gids ook, om­ dat h a r d e r werken l a n g niet al­ tijd helpt en d e docent ook niet. Bij d e jaarlijkse 'Vers voor d e pers'­uitstaUing tref ik toevaUig d e uitgever v a n het boekje. Vol­ gens h e m zijn er nog afnemers g e n o e g voor dit soort gidsjes. Voor dit boekje verwacht hij een grote v r a a g omdat het lekker goedkoop is. Of het iets a a n de beschikbare informatie toe­ voegt, v r a a g Uc hem. "Dat is niet a a n ons te bepalen, me­ vrouw".

'Leren Studeren', Roos Hermans en Johan Zonnenberg, Uitgever Het Spectrum, prijs ƒ9,90.

De 'onthoudcurve', zoals boekje die vermeldt.

het

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen