Ad Valvas 1988-1989 - pagina 475

Dl

28 APRIL 1989

^CULTUUR Het nieuwe heimwee van 'De verloren tijd' Idealisme ­ er is iets mis mee tegenwoordig. Het postmoder­ nisme meent te weten dat iedere waarheid zich v a n birmenuit uit­ holt en e e n beetje u p to d a t e intellectueel laat het wel uit zijn hoofd rondborstige idealen te debiteren. Maar in deze patstel­ ling tussen idealisme e n (mo­ dieus­)filosofische tijdgeest lijkt een kentering op til te zijn. Ten­ minste, als het a a n stichting Per­ du ligt. Met h a a r nieuwe lezingenreeks 'Luchtkastelen'hoopX ze volgens eigen Perdu­traditie d e discus­ sie a a n te wakkeren. Misschien zelfs de impasse te doorbreken. "Het is tegenwoordig niet een­ voudig om luchtkastelen ...Maar wij ­ wolkenridders zonder ideo­ logie ­ doen het toch", aldus d e prikkelende tekst in De Verloren Fractie, het mededelingenblad van Perdu. Maar eerst: wie zijn die wolken­ ridders v a n Perdu eigenlijk? In de eerste plaats is dat Chris Keulemans, die deze m a a n d precies vijf j a a r geleden in d e Amsterdamse Pijp zijn boek­ handeltje De Verloren Tijd opende. D a a r organiseerde hij lezingen (onder a n d e r e over Vo­

gelaar, Offermans, Michiels, om een idee te geven), begon e e n klein uitgeverijtje, vulde d e s c h a p p e n met speciale poëzie­ uitgaven, en verkocht wereldli­ teratuur voor e e n te l a g e prijs. Om d e financiën te b e h e e r s e n werd vervolgens e e n stichting in het leven geroepen, w a a r v a n Maurits Nibbering d e voorzitter werd. Tegenwoordig bewoont Perdu e e n ruimer p a n d a a n d e Kerkstraat e n is d e oorspronke­ lijke 2­3­4­mansondememing uitgegroeid tot e e n "leuk bedrijf­ je" v a n 20 medewerkers. Perdu is opgeschoven v a n peri­ ferie n a a r centrum, geografisch, m a a r ook cultureel. De uitgeve­ rij is geprofessionaliseerd e n er bestaat op verschillende punten samenwerking met d e Balie. Wat evenwel niet betekent dat Perdu h a a r vooruitstrevende signatuur verloren heeft. Keulemans: "Die lui v a n d e Ba­ lie zien ons als e e n club niet­ ontdekte, scherpzinnige g e e s ­ ten, e e n soort voorhoedefront dus. Dat is wat overtrokken. Maar het is wel zo, dat hier al menig publiek debat b e g o n n e n is." Dat laatste zou ook moeten

Wonders' reis door het moderne leven De films v a n Wim Wenders zijn hoge cultuur. Sommigen denken d a a r echter a n d e r s over. Een recensent schreef eens: "Met füm neuk je als het ware. (...) Zijn füms zijn nog altijd best wel lekker, m a a r klaarkomen ho maar". Een dergelijk platvloers oordeel doet weinig recht a a n d e subtUiteit v a n Wenders' füms, m a a r het moet gezegd wor­ den: e e n bevredigend einde hebben ze meestal niet. Op het Wenders­retrospec­ tief in d e Melkweg valt bin­ nenkort te genieten v a n films waarin d e hoofdpersonen koortsachtig zoekende zijn, maar nooit vinden. Zo reis je in "Paris, Texas" (1984) m e e met Travis, op zoek n a a r zijn vrouw. Wanneer hij h a a r ten lange leste vindt, g a a t hij er, twee minuten voor het eind, plotseling vandoor. "Heb ik me d a a r o m urenlang in je verplaatst?", r e a g e e r je on­ willekeurig. Het g a a t in Wenders' films echter niet zozeer om wat d e hoofdpersonen meemaken of bereiken, m a a r om wat ze passeren. In "Der Stand der Dinge" (1982) beweert e e n Amerikaanse producent dat een film zonder verhaal is als een huis zonder muren. De hoofdpersoon, e e n Duitse re­ gisseur antwoordt: "Waarom muren? De ruimte tussen d e personen k a n d e lading d r a ­ gen." Die ruimte is bij Wenders goed gevuld. We aanschou­ wen beloftevolle horizonten. Schilderachtige types, die vaak niets met d e plot te m a ­ ken hebben, p a s s e r e n d e re­ vue. De meeste fUmtijd wordt

in beslag genomen door g e ­ detailleerde registraties v a n treinen, auto's, snelwegen, benzinestations, lichtrecla­ mes e n steden. Onder het mom v a n speelfilms maakt Wenders documentaires v a n het moderne westerse leven. In "Der Himmel über BerUn" (1988) is d e stad Berlijn b e ­ volkt met engelen. Ze g a a n nooit dood e n kunnen ge­ dachten lezen, m a a r missen het vermogen tot genieten. Twee v a n hen, Damiël e n Cassiël, verlangen n a a r het a a r d s e leven. S a m e n fanta­ seren ze hoe het zou zijn hete koffie te drinken, kleuren te zien, te beminnen. Damiël (Bruno Ganz) w a a g t defini­ tief e e n sprong in het diepe w a n n e e r hij verliefd wordt op het trapezemeisje Marion. Hij wordt mens, e n als d e serene muziek p l a a t s m a a k t voor d e a a r d s e tonen v a n Nick Gave, vallen d e gelief­ den elkaar in d e armen. In tegenstelling tot wat d e plot suggereert, is d e film e e n echte Wenders en, hoewel poëtisch, nergens e e n zwe­ verig sprookje. Door d e o g e n v a n d e engelen zien we, in prachtig zwart­wit, alle hoe­ ken e n g a t e n v a n het heden­ d a a g s e Berlijn. We kunnen nu zelfs in d e hoofden v a n d e voorbijgangers kijken! Voor het eerst in Wenders' carrière bereikt e e n hoofd­ persoon zijn doel. De rust duurt echter niet lang: "Fort­ setzung folgt" meldt d e aftite­ ling. Wenders reist verder.» (Iris Dik) Wenders­retrospectief in d e Melkweg v a n 11 mei t / m 7 juni. wo­za 20.00 e n 22.30 uur. (11 t / m 24 mei om 22.30 uur: "Der Himmel über Berlin")

Jan Oegema gebeuren met d e reeks 'Lucht­ kastelen' die reeds b e g o n n e n is met lezingen v a n Bram v a n Ojik (PPR) e n Andrée v a n Es (PSP). Wat w a s eigenlijk het motief om Perdu e e n meer (cultuur­)politie­ ke richting op te sturen? Nibbe­ ring: "Eén v a n d e achterliggen­ d e g e d a c h t e n is dat in d e v a n alle idealen losgeslagen jaren '80 weer e e n verbinding moet worden gezocht met d e jaren '70. Wij zijn toch e e n beetje kin­ deren v a n die tijd e n wij vinden dat het idealisme v a n toen ten onrechte v e r d w e n e n is." Keulemans: "Kijk, Maurits e n ik zijn allebei dertig, e n we heb­ b e n allebei het staartje v a n het hippietijdperk nog meege­ maakt. Zelf b e n ik in '77 sociolo­ gie g a a n studeren, e n d a a r heerste ook nog zo'n zachte, a a n d a c h t i g e praatcultuur. Toen heb ik me d a a r tegen verzet, m a a r nu bestaat er bij ons alle­ bei e e n schrijnend heimwee n a a r d e openheid e n tolerantie v a n d e jaren '70. Het verschü is alleen dat wij g e e n nostalgische sukkels zijn. Als wij nu luchtkas­ telen bouwen d a n moet d a a r iets concreets e n praktisch a a n zitten". Nibbering: "J a, dat praktische, dat is iets wat ik vooral geleerd h e b in d e kraakbeweging, en met demonstraties tegen kern­ energie en zo. Dat soort actie­ voeren is altijd op d e praktijk gericht geweest e n heeft weinig te m a k e n met het jaren '70­ge­ doe." Keulemans: "Precies, want ook voor het woord postmodernisme schrikken wij h e l e m a a l niet terug. Wat wij proberen is, e n dat vind je hier en d a a r ook al in

Maurits Nibbering en Ch ris nostalgische sukkels."

Keulemans. "Wij zijn

d e literatuur terug, het postmo­ derne besef v a n werkelijkheids­ versplintering te koppelen a a n e e n koppig idealisme, e n dat vervolgens e e n praktische vorm te geven. Die koppeling is n a ­ tuurlijk heel moeilijk, m a a r toch, wij willen er n a a r zoeken. En zonder bescheidenheid: De Ver­

geen

Foto Bram d e Hollander

loren Tijd zelf is ook zo'n lucht­ kasteel. Ooit w a s het e e n droom, nu is het werkelijk­ heid."

In d e serie 'Luchtkastelen' op 10 mei e e n lezing v a n Ivo Michiels e n op 12 mei v a n G e r d a Meijerink. A a n v a n g 20.00 uur. Stichting Perdu, Kerkstraat 391. Tel. 234874

'I w a n n a hear you blo"w, mister Parker!' Terwijl 'the Godfather of Soul' James Brown zijn zesjarige gevangenisstraf uitzit, zal zijn begeleidingsband "Th e Fun­ ky J.B.'s" de komende m a a n d uitgebreid ons land a a n d o e n . De samenwerking tussen bandleider Bobby Byrd e n J a­ mes Brown g a a t terug tot d e jaren vijftig toen ze s a m e n "The Famous Flames" op­ richtten. In 1972 scheidden hun w e g e n e n het zou nog tot 1987 duren voor Bobby Byrd 'weer in d e belangstelling kwam te staan, doordat toen e e n cover werd opgenomen v a n zijn "1 know you got soul". Bovendien h a d d e n hip­hop­ pers, 'house'­componisten e n a n d e r e notoire leners v a n a n ­ dermans materiaal, d e scher­ p e gitaarlicks en saxofoonac­ centen v a n d e J .B.'s ontdekt om mooie sample­coUages v a n te maken. Of je nou d e Cookie Crew hoort of Salt­ 'n'Pepa, altijd zit er wel e e n verwijzing in n a a r e e n oud James Bro'wn­nummer mid­ dels e e n tot break of intro om­ gewerkte saxofoonsolo v a n Maceo Parker of gewoon e e n

eindeloos h e r h a a l d e kreun v a n Mister Brown himself. De muziek v a n d e J .B.'s leent zich goed voor ritme onder­ steunende samples omdat zij zelf, a a n het eind v a n d e ja­ ren zestig, ook teruggebracht w a s tot e e n essentie v a n puur ritme. De muzikanten begon­ nen hun instrumenten te ge­ bruiken alsof het drums w a ­ ren; d e blazers g a v e n enkel­ notige uitbarstingen tegen d e basisbeat in e n d e basslijnen werden korte themaatjes v a n twee d drie noten, e e n voor rhythm blues ongewone stijl die ontleend is a a n La­ tijns­Amerikaanse muziek. Akkoordwisselingen bleven achterwege e n d e ritmische elementen w d r e n d e song. De hypnotiserende stuw­ kracht die het geheel ken­ merkt krijgt nu e e n herinter­ pretatie in d e hip­hop e n d e 'house'muziek, w a a r d e mo­ notonie, met wisselend suc­ ces, ook hypnotiserend be­ doeld is. Q u a tekst is er even­ eens e e n overeenkomst. De nummers v a n J ames Brown w a r e n meestal opgebouwd

rond e e n b e p a a l d statement. "Say it loud, I'm black a n d I'm proud", of "Get on the good foot!" net als bijvoorbeeld Erik B.'s "Pump up the volu­ me" of "Follow the leader". Dankzij hun herwaardering v a n d e oude meesters krijgen ook deze d e hun toekomende erkenning in d e vorm v a n op­ nieuw uitgebrachte Ip's en d e organisatie v a n tournees. En misschien is het m a a r goed dat J ames Brown zelf er niet bij is want d a n zouden d e concerten nooit plaatsheb­ b e n in kleine zalen als Para­ diso. Bovendien zou d e a a n ­ wezigheid v a n 'the Hardest Working Man in Show Busi­ ness' die in zijn gloriedagen 80 p a a r schoenen per m a a n d versleet, d e a a n d a c h t m a a r afleiden v a n fantastische mu­ zikanten als Maceo Parker, Fred Wesley (alt­sax) e n Vic­ ky Anderson (zang), die nu eindelijk eens voluit in d e spotlights kunnen staan.

(Hester Carval h o) Bobby Byrd the Funky J.B.'s. Zondag 7 mei in Paradiso. Voorverkoop onder a n d e r e bij d e A.U.B.ticketshop.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen