Ad Valvas 1988-1989 - pagina 118

fj

7 OKTOBER 1988

jUDVfi L VfiS

Toonaangevende Franse dichter Yves Bonnefoy:

'

'Hedendaagse dichters van werkelijkheid vervreemd' De hedendaagse poëzie sluit niet meer aan bij de wereld van de gewone man. De schuld moet vooral worden gezocht bij de dichters zelf, die teveel in zichzelf gekeerd zijn. Ook bij het onderwijs, dat de wetenschap teveel verheerlijkt als de enige brenger van wijsheid. Tenminste, als je Yves Bonnefoy, toonaangevend Frans dichter, criticus, Shakespeare­vertaler, essayist en hoogleraar mag geloven. Volgens d e nu 65­jarige dichter, die vorige week twee uur op d e VU w a s om er zijn betoog met aansluitende discussie te voe­ ren, verkeert d e h e d e n d a a g s e poëzie evenals d e m a a t s c h a p ­ pij in een crisis. Al tientallen ja­ ren is poëzie er niet meer voor 't volk, m a a r gereserveerd voor d e intellectuele elite. De laatste literaire 'volksheld' w a s Victor Hugo. En dat terwijl d e poëzie sinds h a a r geboorte e e n b a n d h a d met het hele volk, zei d e hoogleraar poëtica a a n het Col­ lege d e France. Bonnefoy blikte weemoedig te­ rug n a a r de achtste eeuw voor Christus. "Wat Homerus schreef, werd door het volk ontvangen als iets heel natuurlijks. Waar­ om kreeg hij zo gemakkelijk ie­ ders a a n d a c h t en d e huidige dichters niet? Doordat d e men­ sen zijn gedichten b e g r e p e n e n hun eigen problemen er in te­ rugzagen! Het g a a t d e m e n s e n niet zozeer om d e schoonheid v a n een gedicht als wel om d e herkenbaarheid. Die w a s er doordat d e wereld eenduidig werd weergegeven. Thema's als 'tijd' en 'dood', betekenden voor iedereen hetzelfde. Er w a s een soort akkoord tussen dichter en lezer." Vroeger gingen gedichten ook altijd over d e grote levensvra­ gen en ­problemen, tegenwoor­ dig niet meer, aldus Bonnefoy. "Het is ook de schuld v a n d e dichters zelf dat d e relatie tus­ sen d e maatschappij en d e poë­ zie verstoord is. Hun gedichten g a a n immers niet meer over die zware levensvragen. Slechts hun eigen ervaringen en pro­ blemen komen op een voor an­ deren onherkenbare wijze a a n bod. "Hun teksten sluiten zich rond­ om het mysterie v a n d e ik­per­ soon. De dichter g a a t meer fan­

Yves Bonnetoy.'Ik kan het ni et laten om te wi jzen op de gevaren i n de wereld.' tasie gebruiken. Daardoor ont­ breekt het in het gedicht a a n logica en is d e wereld v a n d e dichter niet langer dezelfde als die v a n d e lezer." Volgens Bon­ nefoy is poëzie zo v a a k niet meer voor iedereen te begrij­ pen. "De p a r a d o x v a n deze tijd is dat men het riskeert v a n niets a n ­ ders te houden d a n v a n d e ver­ vreemding v a n deze tijd. Een gedicht wordt tegenwoordig ge­ w a a r d e e r d door het afwijken­ de, het nieuwe, het aparte," al­ dus Bonnefoy. Dat verscherpt n a a r zijn oordeel d e crisis tus­ sen d e poëzie en d e wereld. Hij vindt dat dichters v a n nu ver­ nielend bezig zijn. "Ze hechten niet meer a a n d e woorden uit het woordenboek, m a a r a a n die v a n z'n fantasie." Een te betreuren gevolg v a n die ik­gerichtheid in h e d e n d a a g s e dichtkunst is volgens hem ook

Diana Doornenbal het verdwijnen v a n symboliek. Omdat vroeger voor iedereen het woord 'bos' het symbool w a s voor bijvoorbeeld e e n z a a m ­ heid, stond d e poëzie ook meer open voor symbolen. De mens v a n nu heeft veel minder notie v a n symboliek, betoogde Bon­ nefoy. "Symboliek verdwijnt in het donkere bos v a n d e fanta­ sie. De relatie v a n het symbool met d e natuurlijke omgeving zo­ als hij werkelijk is, is verleden tijd. Het irreëele regeert nu." Wetenschap en onderwijs kre­ gen ook een onvoldoende v a n d e Franse hoogleraar. "Mensen zoeken hun antwoorden op le­ vensvragen niet meer in d e poë­ zie m a a r in d e wetenschap. Dat lijkt momenteel d e enige w a a r ­ heid. Die analyseert d e mens v a n nu. Het onderwijs dikt het allemaal a a n door die weten­ schap te verheerlijken." W a a r poëzie nog wel op tafel komt, is d e middelbare school. Ze wordt alleen op een verkeerde manier gebruikt, vindt Bonnefoy. Na­ melijk als amusement en niet als wijsheid. Poëzie wordt niet ge­ presenteerd als een b e p a a l d e kijk op d e wereld. "Een misluk­ king v a n het onderwijs op ethisch gebied", zei Bonnefoy. Na zijn betoog las hij met e e n ineens veel lagere stem voor een muisstille zaal voor uit eigen werk. Toen d e ongeveer hon­ derd toehoorders d a a r n a vra­ gen mochten stellen, bleef het echter even stil. "Ik k a n nu niet meteen e e n v r a a g a a n u stellen. Ik heb even stilte nodig, d e over­ g a n g is te snel", klonk het n a een halve minuut ergens uit d e zaal. "Vier m a a n d e n h e b ik a a n een scriptie over u gewerkt. En nu hoor ik u voor het eerst voor­ lezen. Ik ben ontroerd", roept een vrouw. Hoewel er wel wat v r a g e n vol­ gen, bleef d e oogst schraal. "U laat in uw gedichten v a a k e e n wat sombere indruk achter", merkte e e n v a n d e a a n w e z i g e n op. "Bent u werkelijk zo pessi­ mistisch?" Bonnefoy koos d e gulden middenweg: "Ik b e n zo­ wel pessimist als optimist. Ik k a n het aUeen niet laten om te wij­

LSVB­alternatief studiefinanciering Vervolg van pag. 1 w a a r m e e Van Poelgeest zijn g e ­ hoor verraste. De student­reke­ n a a r s g a a n ervan uit dat in hun plan tien procent meer studen­ ten recht op d e uitkering krijgen. D a a r m e e zou d e Nederlandse studiefinanciering in totaal zes mUjard gulden kosten. D a a r v a n is 3,5 miljard al bij voorbaat gedekt uit d e onder­ wijsbegroting voor volgend jaar. Uit d e kas v a n het bedrijfs­ leven verwacht d e L SVB 1,8 mil­ jard gulden, omdat door d e in­ voering v a n d e studiefinancie­ ringswet uit 1986 de kinderbij­ slag voor studenten wegviel. De bijbehorende premieverlaging ziet d e L SVB als pure winst voor d e bedrijven. Anderhalf miljard gulden ziet de vakbond binnenkomen door een geringere lastenverlichting voor de burgers d a n het kabinet zich nu voorneemt. Dat b e d r a g

vervangt d e ouderlijke bijdra­ ge. Zo wordt het stelsel niet al­ leen ouder­onafhankelijk, zoals d e L SVB al jaren bepleit, m a a r wordt ook d e ik nder-ona i hankelijkheid v a n d e ouders bevor­ derd. Uit dezelfde voorgenomen lastenverlichting voor d e burger claimen d e studenten nog e e n s apart 230 miljoen gulden. Vier procent v a n de bevolking is stu­ dent, dus vier procent v a n d e lastenverlichting k a n recht­ streeks n a a r d e studiefinancie­ ring, zo is d e redenatie. Tenslotte wil d e L SVB e e n academici-belasting invoeren. Van­ uit de gedachte dat mensen met een diploma v a n een hoger on­ derwijsinstelling later e e n goed salaris zullen verdienen, stelt d e overheid nu dat afgestudeerden best een deel v a n hun beurs kunnen terugbetalen. Vanuit dezelfde gedachte redeneert d e LSVB dat het logischer is om h e n zwaarder a a n te s l a a n voor d e

loonbelasting. Dat zou een ver­ eenvoudiging v a n het stelsel betekenen, omdat d e overheid d e ingewikkelde t a a k v a n schuldinner d a n k a n afstoten. De L SVB denkt a a n é é n of twee procent extra loonbelasting voor academici, "maar dat is een politieke keuze", aldus Van Poelgeest. Studenten in d e z a a l v a n PH'31, w a a r d e SRVU het d e b a t h a d georganiseerd, probeerden Lansink verder uit zijn tent te lokken, wat gedeeltelijk lukte. Die 1,8 miljard die het bedrijf­ sleven a a n d e kinderbijslag overhield, k a n d a a r m e e niet op zijn minst het begrotingstekort v a n e e n half miljard gedekt worden? "U heeft d a a r inder­ d a a d e e n punt, dat geld v a n d e kinderbijslag konden w e d e s ­ tijds i n d e r d a a d niet terugpak­ ken." W a a r o m niet, dat bleek moeilijk uit te l e g g e n . Lansink b e s t r e e d fel d e veron­ derstelling dat d e wet studiefi­

Foto Bram d e Hollander

Seoul­gangers wacht grootse huldiging De VU­deelnemers a a n d e Olympische Spelen in Seoul krijgen m a a n d a g 10 oktober e e n grootse ontvangst in d e foyer v a n het hoofdgebouw. Vanaf half twaalf k a n m e n d a a r g e t u i g e zijn v a n d e hul­ diging v a n d e n e g e n sport­ lieden (6 roeiers, 1 hockeyer, 1 zeiler e n 1 surfer). O p het p r o g r a m m a s t a a n d e verto­ ning v a n d e roeifinale, e e n t o e s p r a a k v a n rector m a g n i ­ ficus proi. C. Datema e n het a a n s n i j d e n v a n e e n taart v a n é é n meter doorsnede, symbool voor d e g o u d e n p l a k e n versierd met golfjes e n roeiboten. Tros­presentator e n oud ASVU­basketballer Jaap Jongbloed is i n g e s c h a k e l d om onder a n d e r e d e gouden­ medaille­winnaars i N co Rienks e n Ronald Flori jn uit­ s p r a k e n te ontlokken over h u n olympisch avontuur. De

interviews zijn voor iedere b e l a n g s t e l l e n d e te volgen via tien monitoren. Om kwart voor é é n trekken d e e r e g a s t e n e n e e n VU­dele­ g a t i e zich terug voor e e n koud buffet. Voor d e Okeanos­roeiers be­ tekent dit d e voorlopige af­ sluiting v a n e e n w e e k vol h u l d i g i n g e n . Bij a a n k o m s t op Schiphol kregen zij afge­ lopen w o e n s d a g a l e e n ont­ v a n g s t v a n het N e d e r l a n d s Olympisch Comité e n d a a r ­ n a e e n a u b a d e v a n zingen­ d e b u u r t b e w o n e r s e n Oke­ a n o s ­ l e d e n bij d e flat v a n Nico Rienks e n skiffeuse Harriet van Ettekoven in Buitenveldert (foto). Donder­ d a g vierde d e roeiclub, d e terugkeer v a n d e succesvol­ .le roeiers met e e n borrel in het clubhuis a a n d e Bos­ baan.

(Gert van Maanen)

zen op de g e v a r e n in d e wereld. Het is goed om je er bewust v a n te zijn wat er g a a n d e is. Poëzie is voor mij e e n steunpunt om m'n ongerustheid te uiten." Bonnefoy, die wiskunde en filo­ sofie studeerde, schrijft al vanaf 1953 gedichten. 'L e n u a g e rou­ ge', 'Du mouvement et d e l'im­ mobilité d e Douve', 'Pierre écri­ te' en 'Ce qui fut s a n s lumière'.

zijn enkele werken v a n hem. Als essayist e n criticus publiceerde Bonnefoy, n a a s t beschouwin­ gen over poëzie, talrijke filoso­ fisch­esthetisch geori)Knteerde studies; zowel over dichters (Rimbaud, Baudelaire) als over schilders (Rubens, Morandi).

n a n c i e r i n g e e n o p e n e i n d e re­ g e l i n g kent. ','Dat s t a a t zo in d e wet", a l d u s d e studenten. "Nietwaar, op het moment dat wij die wet b e h a n d e l d e n moes­ ten wij b u d g e t t a i r n e u t r a a l h a n d e l e n " , zegt L ansink. "Ik denk dat mijnheer L ansink d i e p in zijn hart wel vindt dat er e e n o p e n e i n d e regeling moet zijn", p r o b e e r d e Van Poel­ geest. Nee hoor, s c h u d d e d e p a r l e m e n t a r i ë r vervolgens uit­ drukkelijk het hoofd. G a a t u in 1992 voor Sinterklaas spelen? Dan zijn er volgens d e p r o g n o s e s tien procent minder s t u d e n t e n , e n a l s het totale b u d g e t gelijk moet blijven krij­ g e n die s t u d e n t e n individueel d u s meer geld", hoopte e e n stu­ dent. L ansink vond het e e n a a r ­ d i g e g e d a c h t e n g a n g , m a a r dit w a s toch niet h e l e m a a l d e be­ doeling. Als er minder studen­ ten komen d a n werkt d e open e i n d e r e g e l i n g p r i m a e n zal blijken d a t d e studiefinancie­ ring a l s g e h e e l goedkoper w^ordt.

teren v a n d e lastenverlichting voor d e burger, w a a r e e n be­ d r a g v a n zes miljard m e e ge­ moeid is? Of zijn wij g e e n bur­ g e r s ? " Lansink: "U moet o p p a s ­ sen met het n o e m e n v a n d a t soort b r u t o b e d r a g e n . O p e e n deel e r v a n heeft d e overheid h e l e m a a l g e e n recht. Studen­ ten k u n n e n trou^vens w^el mee­ profiteren v a n d e lastenver­ lichting door d e l a g e r e BTW op gebruiksgoederen. Daardoor kunt u a l l e n voor minder geld e e n plakje worst kopen."

De s t u d e n t e n g a v e n het niet g a u w op. "Is het niet redelijk dat s t u d e n t e n e v e n r e d i g profi­

Met d a n k a a n Trudie Favié voor d e ver­ taling uit het Frans.

Personalia De vice­voorzitter v a n het be­ stuur v a n d e Vereniging, ds. K.M.R. van der Beek, neemt op 20 oktober aansluitend a a n d e diesviering afscheid v a n d e VU. In v e r b a n d d a a r m e e zal d e g e ­ bedsdienst v a n d e dies natalis ditmacyl door hem worden ver­ zorgd. Na afloop v a n d e dies­ plechtigheid is er voor belang­ stellenden d e gelegenheid hem tijdens d e receptie afscheid v a n ds. Van der Beek te nemen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen