Ad Valvas 1988-1989 - pagina 537

]^\FJ^/p

9 JUNI 1989 Mentoren bij Biologie zien op tegen taakverzwaring

Studenten geven eerlijker voorlichting d a n docenten De faculteit Biologie heeft vijf studenten ingezet voor studievoorlichting en begeleiding van eerstejaars stu­ denten. Hiermee hoopt de faculteit een grotere aan­ trekkingskracht op middelbare scholieren uit te oefe­ nen, want studenten hebben meer feeling met scholie­ ren dan doctoren. Maar deze kersverse studiementoren dreigen ér de brui a a n te geven. Het bestuur wü hun takenpakket aanzienlijk uitbreiden zonder beter te be­ talen. "Hallo, ik ben Simone", zo stelt een jonge biologiestudente zich voor a a n d e kleine schare mid­ delbare scholieren. Met e e n kort g e b a a r schudt ze h a a r donkere lokken n a a r achteren. De be­ langstelling v a n d e scholieren is onmiddellijk gewekt. Even daarvoor h a d e e n Engelstalige videofilm over organische biolo­ gie d e spanning tot e e n mini­ mum teruggebracht. M a a r nu horen de scholieren het wel en wee v a n e e n biologiestudie uit de mond v a n een t w e e d e j a a r s studente. Moraal v a n h a a r ver­ haal: e e n studie biologie a a n d e VU is zeer d e moeite w a a r d . Vorige week vrijdag hielden Si­ mone Hondenbrink e n Danny Bets ten overstaan v a n enkele tientallen scholieren voor het eerst een voorlichtingspraatje aan d e VU over d e studie biolo­ gie. De faculteit wU studenten/ permanent inschakelen bij d e studievoorlichting. Simone e n Danny zijn studiementoren, bij Biologie een recent ingevoerde

taak. Ze horen bij e e n team v a n vijf, dat middelbare scholen be­ zoekt, nieuwe studenten voor­ bereidt op tentamens, hen e e n hart onder d e riem steekt w a n ­ neer ze d e studie niet meer zien zitten en helpt bij d e socialisatie v a n d e eerstejaars a a n d e VU. Het kost d e studiementoren on­ geveer e e n p a a r uur per week en ze krijgen er achthonderd gulden per persoon voor. "Het is een klein baantje", zegt studie­ coördinator dr. H. Hillebrand. Scholieren blijken voorlichting door studenten directer, helder­ der e n eerlijker te vinden. "Voor d e scholieren b e n ik e e n 'me­ neer'", verduidelijkt dr. H. Hille­ brand. Studenten schijnen meer feeling met scholieren te h e b ­ b e n d a n doctoren.

Vogelvlucht r Waarom ze biologie koos?, vraagt e e n scholier. Eigenlijk weet Simone het niet, w a n t ze h a d g e e n idee wat het inhield, legt ze uit. "Het enige dat ik wist

Henk Vlaming w a s dat biologen niet meer met e e n vlindernetje door d e wei rennen." In vogelvlucht schetst ze wat biologie a a n d e VU zoal irüioudt. De studie begint met blokken wis­ e n scheikunde. "Niet leuk, m a a r l a a t je er niet door overrompelen", houdt Si­ mone h a a r gehoor voor. Later komen d e meer biologisch georiënteerde vakken a a n bod, zoals celbiologie. "Dat is leuk, d a n mogen jullie in beesten snij­ den." Het publiek lacht schuch­ ter, niet wetend of hier sprake is v a n bot cynisme, e e n grapje of e e n al te enthousiaste uiüeg. Danny, de tweede student­spre­ ker, trekt d e registers p a s goed open. Hij schudt het e n e n a het a n d e r e verhaal uit d e mouw. Over biologieproefjes, waarbij je je eigen tandplak op bacte­ rieën m a g onderzoeken. "Een meisje ­ niet v a n d e VU overi­ g e n s ­ o n t w a a r d d e in h a a r tandplak e e n bacterie die ze niet kon thuisbrengen. Ze h a a l ­ d e d e hoogleraar erbij. Die her­ kende het desbetreffende orga­ nisme niet als e e n bacterie, m a a r als een zaadcel..." Het pu­ bliek schatert. De toespraken v a n d e studenten w a r e n wel leuk, zo biechtten n a afloop e e n p a a r giechelende scholiertjes op. Maar ze weten n o g steeds niet of ze biologie zullen g a a n studeren.

Een w e r v e n d e a a n p a k v a n Bio­ logie is dringend geboden, want d e aarmieldingen voor het nieu­ we j a a r blijken ook dit keer weer tegen te vaUen. De ten­ dens is op d e voorlichtingsdag zichtbaar. In eerste instantie verwachtte d e faculteit honderd belangstellenden. Uiteindelijk blijken er m a a r dertig m e n s e n te verschijnen. De meeste scho­ lieren geven d e voorkeur a a n studies als economie e n rech­ ten, meent Hillebrand, o n d a n k s d e gunstige perspectieven die biologen op d e arbeidsmarkt

'Het leuke is dat je dan in beesten mag snijden' hebben. Biologie is nu e e n m a a l g e e n yuppie­vak. De stralende gezichten v a n Si­ mone e n D a n n y s t a a n buiten d e zaal aanmerkelijk minder opge­ togen. "Ik doe dit werk graag", zegt Simone. "Maar als d e plan­ n e n v a n het bestuur d o o r g a a n , stop ik ermee." Danny knikt in­ stemmend. Ook hij houdt het d a n wel voor gezien. Het b e ­ stuur v a n d e faculteit Biologie wil d e w e r k z a a m h e d e n v a n d e studiementoren uitbreiden, waardoor zij bijna dagelijks met studentenbegeleiding bezig zijn. Een hogere vergoeding zit er niet in. Naar Limburgs model wü d e fa­ culteit studiegroepen in g a a n stellen. Die zouden zich onder supervisie v a n e e n mentor met b e p a a l d e studieblokken bezig moeten houden. Voor d e mento­ ren betekent deze supervisie

Buidelkikkers moeten bij de paring de kop koel houden Samenstelling: Gert v a n M a a n e n

De gezondheidstoestand v a n beroem­ de schüders is bij regelmaat onderwerp van publicaties. Zo m e e n ik m e te herin­ neren dat er ooit gesproken werd over de verslaving v a n Rembrandt a a n vin­ gerhoedskruid. Het b e f a a m d e gif e n medicijn, digitalis, uit d e z e plant zou veel v a n het kleurgebruik v a n deze schilder verklaren. In het Nederlands­ talig m a a n d b l a d PSYCHOLOGIE wordt deze m a a n d d e gezondheidstoestand van de S p a a n s e schilder Goya onder de loep genomen. Verrassend is d a t ditmaal niet d e con­ clusie wordt getrokken dat d e ziekte­ beelden v a n deze schüder v a n invloed waren op zijn wijze v a n schilderen. Eer­ der het tegenovergestelde: d e schilde­ rijen v a n Goya zorgde er juist voor dat de schilder ziek werd. Volgens d e Ame­ rikaanse psychiater Niederland be­ zorgde het overvloedige gebruik v a n loodhoudende pigmenten door deze zeer produktieve kunstenaar h e m enke­ le keren een zware loodvergiftiging. Goya zou voor het schilderen v a n lijk­ bleke gezichten e n grijze luchten vooral gebruik h e b b e n g e m a a k t v a n kleurstof­ fen als loodwit. Inademing v a n e n di­ rect contact met deze zeer giftige stof verklaart volgens d e schrijver d e symp­ tomen die optraden in het leven v a n Goya. Hij leed onder meer a a n verlam­ mingen, duizeligheid, trillingen, halluci­ naties en schemertoestanden. Boven­ dien bleef hij n a d e t w e e d e ziekteperio­ de volledig doof. De schrijver concludeert terecht dat Dostume diagnoses nooit tot sluitende

bewijzen kunnen leiden. Zijn verklaring misstaat in ieder geval niet in het rijtje v a n eerdere speculaties, w a a r i n onder a n d e r e syfilis e n epUepsie d e boosdoe­ ners waren. In het blad worden verder nog zes on­ derwerpen uitgebreid behandeld, w a a r o n d e r slaapstoornissen en het so­ ciaal leven v a n dieren. Een weinig psy­ chologisch verhaal levert d e VU­bewe­ gingswetenschapper Beek. Hij b e h a n ­ delt d e geschiedenis e n d e voornaam­ ste technieken v a n het jongleren. Voor mensen die eenvoudig, met drie of vier ballen, willen beginnen is er e e n schrif­ telijke stoomcursus opgenomen. Het zijn balhandelingen die binnen d e ruime m a r g e v a n é é n tot honderd d a ­ gen a a n g e l e e r d kunnen worden. Voor d e l a n g z a m e broeder heeft Beek e e n troost: "Jongleren is é é n v a n die activi­ teiten, zoals zwemmen, skiën e n tennis­ sen, die nooit echt vergeten worden als ze e e n m a a l geleerd zijn".

Dat kikkers in prinsen zouden kunnen v e r a n d e r e n blijft e e n sprookje. T och zijn er kikkers die, blijkens e e n artikel in het meinummer v a n SCIENT IFIC AME­ RICAN (tot ongeveer half juni verkrijg­ baar), opvallende gelijkenissen verto­ nen met zoogdieren, w a a r t o e ook onze prinsjes behoren. Het g a a t hier om d e z o g e n a a m d e bui­ delkikkers die voor wat betreft d e voort­ planting eigenlijk h e l e m a a l niet a a n ­ sluiten bij d e a l g e m e e n b e k e n d e 'kik­ ker­cyclus'. Hun eieren ontwikkelen zich niet in poeltjes, m a a r op d e rug v a n d e moeder en voor e e n a a n t a l soorten zelf in e e n speciale buidel, die als e e n soort b a a r m o e d e r functioneert. Bij vele soor­ ten komen d e jongen tevoorschijn als

volgroeide kikkertjes, bij a n d e r e als reeds sterk ontwikkelde kikkervisjes. Buidelkikkers leven in d e zo b e d r e i g d e tropische regenwouden v a n Zuid­Ame­ rika. Ze behoren tot d e zeer soortenrijke groep v a n d e boomkikkers, w a a r v a n in enkele vierkante kilometers oerwoud tientallen verschülende soorten bekend zijn. Ons 'kikkerlandje' steekt d a a r schril bij af: w e mogen ons slechts ver­ h e u g e n op vijf kikkersoorten. Die soor­ tenrijkdom onder d e Zuidamerikaanse boomkikkers leidt eroe dat er fUnk g e ­ streden moet worden voor d e a a n w e z i ­ g e broedplaatsen. D a a r komt n o g bij dat eieren (kikkerdril) e n larven in poel­ tjes e n stroompjes blootstaan a a n talrij­ ke roofdieren.

E

echter e e n aanzienlijke taak­ verzwaring. Ze moeten d a g e ­ lijks acte d e presence geven, terwijl d e betaling achthonderd gulden blijft. "Nu is het goed betaald", zegt Simone, "Maar d a n is het onder­ betaald." Studieduurverlenging zit er niet in. Dispensatie wordt alleen g e g e v e n w a n n e e r stu­ denten in e e n bestuursorgaan zitting hebben. De faculteitsplannen zijn ont­ s t a a n door het gewijzigde stu­ diepakket. Begon e e n studie biologie vroeger met practicum, tegenwoordig staat er eerst zwaar, theoretisch onderricht over d e natuurwetenschappen op d e a g e n d a . Het uitgebreide mentorschap is vooral bedoeld om studenten door deze fase h e e n te helpen. "Ik zou willen dat ik vroeger e e n mentor h a d gehad", zegt Simo­ ne. "Ik ken m e n s e n die door per­ soonlijke gesprekken op het laatste moment toch zijn door­ g e g a a n met him studie."

Resultaten Mentoren zijn allerminst nieuw. De universeit v a n Limburg heeft ze sinds h a a r oprichting. M a a r ook binnen d e VU lopen al jaren student­mentoren rond, zoals bij g e n e e s k u n d e e n economie. "Ik h e b het vermoeden dat het be­ stuur v a n d e faculteit met d e b e ­ geleiding v a n eerstejaars stu­ denten vooral d e studieresulta­ ten wil verhogen", zegt Simone. "Op die manier zou aUe a a n ­ dacht n a a r slecht presterende studenten g a a n . Maar ook e e n student die prima cijfers haalt, k a n zich heel onwennig o p d e universiteit voelen. Ik doe dit werk uit sociale overwegingen. Als alle a a n d a c h t gericht is o p d e studieresultaten, stop ik er­ mee."

Het zal d a n ook niemand verbazen dat zich onder deze tropische kikkers e e n veelheid v a n a a n p a s s i n g e n heeft ont­ wikkeld, die het voortleven v a n het n a ­ geslacht 'verzekert'. Er zijn soorten die hun broedsel verbergen onder d e strooiseUaag v a n het oerwoud of het plakken a a n d e onderkant v a n boom­ blaadjes. De meest ingenieuze manier v a n broedzorg is echter te vinden bij d e buidelkikkers. In het Amerikaanse tijdschrift, bekend om zijn fraai geïllustreerde overzichtar­ tikelen op het gebied v a n d e natuurwe­ tenschappen, wordt d e levenswijze v a n deze buidelkikkers uitgebreid uit d e doeken g e d a a n . Zo blijkt bij deze soor­ ten het nodige v a n het mannetjes ge­ vergd te worden. Ze moeten bij d e p a ­ ring, gezeten op het vrouwtje, d e tegen­ woordigheid v a n geest b e w a r e n om d e eitjes met d e achterpoten door d e n a u ­ w e buidelingang te duwen. Bij h o n d e r d eitjes e e n karwei dat enkele uren in beslag neemt. Ook d e moederkikker heeft het niet g e ­ makkelijk. Ze zwelt g e d u r e n d e d e meer d a n drie m a a n d e n d u r e n d e 'zwanger­ schap' tot ongekende proporties op e n levert d e redelijk ontwikkelde kikkervis­ jes af in poeltjes. Voor embryologen zijn drie m a a n d e n een ongekend l a n g e tijd. De door h e n veel b e s t u d e e r d e Afri­ k a a n s e klauwpad heeft voor dezelfde ontwikkeling slechts a n d e r h a l v e d a g nodig. De ontwikkeling is d a n ook hele­ m a a l niet kikker­achtig, embryologisch gelijkt het meer d e ontwikkeling bij vo­ gels. Ook voor evolutionisten biedt d e buidel­ kikker stof tot n a d e n k e n . Het amfibie lijkt evolutionair op w e g te zijn zich voor d e voortplanting onafhankelijk te ma­ ken v a n water. Een stap die het reptie­ len, vogels e n zoogdieren in e e n ver verleden ooit mogelijk m a a k t e het l a n d tot in d e woestijnen te veroveren. Of d e buidelkikker d e versnelde teloorgang v a n het tropisch oerwoud tot ver­ schraalde vlakten in ontwikkeling bij kan houden valt te betwijfelen.

Buidelkikker schap'

tijdens en na de

'zwanger­

Scientific American, prijs ƒ8,90. Psychologie, prijs ƒ8,25.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen