Ad Valvas 1988-1989 - pagina 188

K

PDVpi^/pS

"Wat ons steeds weer verbaast, is dat in Nederland gesproken wordt over 'het Belgische'. Dat is net zoiets als 'het Europese'. Een Vlaming kan zich d a a r absoluut niet mee identiferen. Een Vla­ ming voelt zich meer Vlaming d a n Belg. Het Europese bestaat niet, het Belgische natuurlijk ook niet." De Belg, pardon Vlaming proi. G.P.V. Vandenberghe (35) werd begin '83 buitengewoon hoogle­ raar a a n de juridische faculteit voor het onderwijs in 'Informati­ ca en Recht'. Inmiddels houdt hij zich met n a m e bezig met onder­ zoek op dit jonge gebied: d e au­ teursrechtelijke bescherming van software, d e wet op d e per­ soonsregistratie, computercri­ minaliteit, en toepassingen v a n informatica in d e praktijk v a n d e jurist. "Zo snel als ik in Nederland g e ­ accepteerd en geïntegreerd ben, tot en met zelfs d e overheid toe, daarover zal ik mij w a a r ­ schijnlijk nog lang blijven ver­ bazen", zegt d e hoogleraar. "Het is voorgekomen d a t d e mi­ nister v a n Justitie mij b e n o e m d e in e e n commissie die e e n nieu­ we chips-wet moest voorberei­ den. Ik betwijfel of e e n Neder­ lander in Vlaanderen net zo g e ­ makkelijk geaccepteerd wordt. Ik k a n mij niet voorstellen d a t men in België e e n Nederlander in e e n staatscommissie b e ­ noemt. Het valt m e op hoe bui­ tenlanders, ook gekleurde bui­ tenlanders, hier beter geïnte­ greerd zijn d a n in veel a n d e r e landen. Ik v e r b a a s m e erover, en ik bewonder het." Guy Vandenberghe studeerde rechten in Namur en Leuven (li­ centiaat in 1976), bedrijfsbeheer in Gent en bussiness m a n a g e ­ ment in Parijs. Door cursussen a a n de Amerikaanse Harvard Law School en het beroemde Massachusetts Institute of Tech­

4 NOVEMBER 1988

Buitenlandse docenten (5): prof. Guy Vandenberghe

'Over mijn snelle integratie verbaas ik me nog altijd' Gerard van Schalk

f * „ '

G. Vandenberghe: Hollandser dan de Hollanders

nology verwierf hij kennis op het gebied informatica e n recht. Internationale contacten legt Vandenberghe makkelijk, mis­ schien gemakkelijker d a n zijn Nederlandse collega's. "Als bui­ tenlander b e n ik daarin mis­ schien bevoordeeld. Ik zit hier toch al ovei de grens. Ik neem a a n dat voor e e n Nederlander heel wat meer nodig is om over d e grenzen te g a a n kijken. Bo­ vendien h e b ik e e n taalvoor­ deel. O p mijn gebied gebeurt heel veel in 't Frans. Steeds min­ der jongeren hier kennen die taal."

In de afgelopen week h e b b e n w e allemaal kennis kunnen nemen v a n het eindrapport betreffende d e zogenoemde proefvisitaties bij enkele geselecteerde faculteiten a a n d e Nederlandse universiteiten. L ectuur v a n het rapport k a n tot grote tevredenheid stemmen: het g a a t kennelijk heel goed met het academisch on­ derwijs in d e l a g e landen. De onderzochte studierich­ tingen (psychologie, geschiedenis, natuur­ en sterren­ kunde en werktuigbouwkunde), mogen d a n k b a a r zijn: het oordeel v a n d e verschillende visitatiecommissies is uitgesproken gunstig. De betrokken faculteiten h e b b e n zich d e afgelopen m a a n d e n dus voor niets nerveus gemaakt. Iedereen kan weer opgelucht achterover leunen. De docent die bij geschiedenis a a n d e VU e e n half j a a r w a s vrijge­ steld om d e opleiding zo mooi mogelijk a a n d e visitatie­ commissie voor te stellen, k a n weer rustig g a a n d o e n wat hij al vele, vele jaren doet: zijn promotie voorberei­ den. De onderwijscoördinator v a n psychologie m a g zich weer helemaal g a a n toeleggen op zijn grote p a s ­ sie: het met behulp v a n d e computer in elkaar zetten van verwarrende e n onwerkbare roosters, om d a n vervolgens iedere week kolommen lange correcties v a n die roosters in Ad Valvas te doen publiceren. En d e d e c a a n v a n natuur­ en sterrenkunde k a n zich weer volledig geven a a n het bevorderen v a n vrede e n g e ­ rechtigheid binnen d e PPR. Wanneer de samenwerkende universiteiten h u n t a a k niet onder ogen zien om middelmatigheid, misplaatste zelfgenoegzaamheid en gemakzucht a a n d e k a a k te stellen, moeten columnisten m a a r weer in d e p e n klim­ men. Iedereen immers, die het academisch onderwijs enigszins v a n binnenuit kent, zal versteld h e b b e n g e ­ staan over het rooskleurig beeld d a t het eindrapport v a n d e visitatiecommissies ons voorschotelt. Is er d a n tot d e visitatoren niets doorgedrongen v a n d e vele klachten onder d e studenten over d e kwaliteit en d e organisatie v a n het onderwijs? Hebben d e commissies g e e n oog g e h a d voor d e verlammende e n demotive­ rende werking die e e n verblijf op d e Nederlandse universiteiten tegenwoordig heeft op d e n a a r kennis e n wijsheid hunkerende bloem onzer natie? Hoe h e b b e n de faculteiten het onrustbarende kwaliteitsverlies in hun onderwijsaanbod zo handig weten te verbloemen? Waren d e rapporteurs niet op d e hoogte v a n afvalper­ centages tijdens e n werkloosheidscijfers n a d e studie? Heeft men niet d e tegenwoordigheid v a n geest g e h a d om, naast faculteitbestuurders en onderwijsgevenden, ook eens d e consumenten v a n het universitaire onder­ wijs (studenten, a.i.o.'s, werkgevers) te ondervragen?

w

r»^-

Foto Kees Keuch

:f Volgens Vandenberghe liggen Nederlanders evenmin als Bel­ gen wakker v a n privacybe­ scherming. "Het bewijs dat m e n hier b e p a a l d niet overgevoelig is op dit punt, is dat Nederland nog altijd g e e n privacybescher­ mingswet heeft. Men is er al achttien j a a r m e e bezig. Wel wordt er gevoelig g e r e a g e e r d als ik tijdens congressen zeg d a t Nederland d a a r o m e e n dafa­ paradijs is, n a a r analogie v a n d e fiscale paradijzen. Op het gebied v a n persoongegevens m a g in feite ongeveer aUes nog. Men vindt het niet leuk om dat te

horen, m a a r objectief gezien is het wel zo." In tegenstelling tot België is d e identificatieplicht in Nederland nog altijd e e n heikel onder­ werp. "In België geeft d a t g e e n associaties met d e oorlog, die plicht bestond al daarvóór. In België b e n je strafbaar als je op straat je identificatiekaart niet bij je hebt. Ik h e b d a a r g e e n moeite mee, g e e n enkele Belg trouwens." "Hoe d e identificatieplicht in d e praktijk werkt? In België rijdt e e n a a n t a l auto's rond v a n d e Rijkswacht, met e e n computer­ terminal. Dan stoppen ze n a a s t jou e n v r a g e n jouw identiteits­ kaart. Ze tikken even je n a a m in en kunnen vervolgens zien of je gezocht wordt. Zo g a a t dat." "Een dergelijke controle lijkt m e normaal, m a a r als op uiterlijk­ h e d e n wordt geselecteerd stoort me dat zeer. Ik w a s laatst in het station Brussel­Zuid. Een a a n t a l Rijkswachters w a n d e l d e n d a a r n a a r het perron w a a r d e trein uit Amsterdam a a n zou komen, en stelden zich verdekt op. Zo g a u w er mensen uit die trein kwamen, n a m e n ze hier en d a a r iemand v a n tussen: systema­ tisch mensen met e e n ietwat donkere huidskleur. Ik zie dat overigens niet als gevolg v a n d e identificatieplicht. Elk sys­ teem kun je misbruiken. Dit is

Zelfbevrediging Er is toch g e e n enkele reden tot zelfvoldaanheid? Trek m a a r eens e e n deur v a n e e n willekeurige collegezaal open, of blijf eens even s t a a n kijken bij KC­07, en v e r b a a s u over d e ongeïnteresseerde sfeer, over d e verveelde gezichten der studenten, over d e deprime­ rende, kleurloze e n kalende veertiger achter d e kathe­ der die voor d e tigste keer zijn v e r h a a l afdraait e n n o g m a a r weer eens dezelfde b e b a a r d e anekdote e n d e ­ zelfde b e j a a r d e woordspeling lanceert op d e reeds lang geleden d a a r t o e b e p a a l d e plaats in zijn sinds jaren onveranderde betoog. Maar w a t k a n m e n ook verwachten als d e heren professoren d e colleges m a a r laten verzorgen door b r a v e doctorandussen die voor a n d e r e taken h e l a a s ongeschikt zijn gebleken? Vraag d e eerste d e beste student eens of zij e e n docent kan noemen die h a a r tijdens h a a r studie heeft weten te bezielen, die liefde voor zijn v a k e n a a n d a c h t voor zijn discipelen h a d , die geestverruimend heeft gewerkt, die animo en inzet a a n d e d a g legde, die stimulansen heeft gegeven, die e e n uitdaging vormde, die d e studenten boven zichzelf heeft d o e n uitstijgen, die d e drang, om nog meer te weten heeft losgemaakt.... G e zult slechts niet­begrijpende blikken zien of ontmoedigde e n sma­ lende opmerkingen als antwoord krijgen. Informeer e e n s bij d e studenten n a a r d e mogelijkhe­ den voor persoonsvorming e n voor d e ontwikkeling v a n praktische v a a r d i g h e d e n tijdens d e studie, e n ze zullen u meewarig aanzien. "Persoonlijke ontwikkeling in e e n vierjarig curriculum, meneer? Of practica om je op je beroep voor te bereiden, meneer? Practica zijn al lang afgeschaft uit bezuinigingsoverwegingen, of ze zijn dermate m a s s a a l d a t het in feite theoretische in­ structiebijeenkomsten zijn". O n d e r v r a a g studenten eens over hun ervaringen met het schrijven v a n e e n scriptie, over d e kwaliteit v a n d e begeleiding w a a r ze recht op hebben, over oprechte

het gevolg v a n e e n b e p a a l d mentaliteit." Het a a r d i g e v a n zijn geboorte­ land vindt Vandenberghe d a t d e taalstrijd, er "op vreedzame wijze is beslecht geweest. In veel landen wordt d a a r o v e r toch wel wat h e e n e n weer ge­ schoten. Bij ons valt er eens e e n regering over of zo, d a ' s minder erg." Vandenberghe beschrijft d e taalstrijd in België als e e n socia­ le strijd. "Als Vlamingen zich vroeger niet lieten verfransen h a d d e n zij g e e n kans op e e n carrière. De hele ambtenarij e n d e justitie w a r e n in het Frans. Dat hield in dat mensen veroor­ deeld zijn, ter dood zelfs, in e e n g a n s proces w a a r zij g e e n jota v a n verstonden. Een kardinaal zei: 'Nederlands spreekt m e n in d e stal e n in d e keuken', d a t w a s niet geschikt voor hoger onder­ wijs. Tot in d e jaren dertig be­ stond er g e e n universiteit w a a r men in het Nederlands kon stu­ deren." Bij binnenkomst in Nederland w a s Vandenberghe in sommige opzichten Hollandser d a n d e Hollanders. "Ik h e b hier sommi­ g e Nederlandse woorden afge­ leerd, simpelweg omdat Neder­ landers d a a r liever Franse woorden voor gebruiken. Wij zeggen bijvoorbeeld briefom­ slag in plaats v a n enveloppe. Hier spreekt men v a n paraplu en punaise, wij zeggen soms re­ genscherm en duimspijker." "Op een a a n t a l punten moest ik mij wat acclimatiseren. Een ervan is het formele onderscheid in 'je' en 'u', dat ook in Frankrijk ge­ maakt wordt. Ik w a s gewoon a a n e e n informeel systeem waarbij men elkaar met de voornaam aanspreekt, of met 'gij'. Ik begrijp nu d a t hier ge­ acht wordt dat je het moment v a n tutoyeren speciaal a a n ­ geeft."

interesse in hun eerste grote schriftelijke prestatie, die ze zouden behoren te krijgen v a n d e wetenschappelij­ ke staf.... G e zult u willen terugtrekken in e e n hoekje om stilletjes te kunnen w e n e n over d e b e s c h a m e n d e erva­ ringen die u zullen worden medegedeeld. De proefvisitatiecommissies d a a r e n t e g e n h e b b e n niets d a n lof voor het academisch onderwijs. Het onderwijs heet zelfs v a n internationaal niveau te zijn. Vergeleker met d e universiteiten v a n Rangoon, Windhoek e n Oua­ d a g a d o u d a n zeker. De visitatoren permitteren zich slechts enkele "opbouwend­kritische" opmerkingen in hun rapporten, m a a r die h e b b e n hoofdzakelijk betrek­ king op d e gebrekkige vooropleiding die d e middelba­ re scholen g e v e n e n op d e slechte k a n s e n v a n afgestu­ deerden op d e arbeidsmarkt. De fouten liggen dus voor e n na, m a a r niet in d e studie. Ik s n a p niet w a a r o m al die positief gestemde, vrijwel identieke deelrapporten over d e onderscheiden studierichtingen in d e n lande eigenlijk geheim worden gehouden. Is m e n soms b a n g dat studenten, universitaire drop­outs e n werklozen a n d e r s zelf e e n s e e n boekje zullen g a a n opendoen? Uiteraard mogen die holklinkende loftrompetten ons niet echt verbazen. De verenigde universiteiten hebben d e visitatiecommissies immers niet ingesteld vanuit de behoefte om d e treurige kwaliteit v a n d e opleidingen a a n te pakken, e n het onderwijspeil te verhogen, m a a r alleen m a a r om d e minister zand in d e o g e n te strooien, aangezien deze het plan heeft opgevat om d e universi­ teiten onderwij sinspecteurs op hun d a k te sturen. In e e n gezamenlijke inspanning houden d e universiteiten nu elkaar d e h a n d boven het hoofd e n bedekken ze eikaars schaamte met d e mantel der liefde. Zo hopen ze het dreigende g e v a a r v a n visitatie door d e overheid af te wenden. Deetman is echter niet h e l e m a a l mesjokke: d e over­ heidsinspecteurs voor het hoger onderwijs zullen er toch wel komen. Collega Braks laat toch ook niet de Vlissingse vissers elkaar visiteren? D a n zou er immers niet veel bijvangkabeljauw of o n d e r m a a t s e tong ge vonden worden. Binnenkort zitten w e dus met twee peperdure evaluatiesystemen n a a s t elkaar (de vier proefvisitaties alleen al h e b b e n e e n half miljoen ge­ kost!). En vermoedelijk zal het enige resultaat zijn d a t er nog weer meer a m b t e n a r e n bij d e faculteiten a a n g e ­ steld zullen moeten worden om d e verschillende visita­ toren te misleiden, images o p te poetsen, feilen w e g te moffelen, cijfers te flatteren, enquêtes te "bewerken" en a n d e r e desinformatie te verstrekken. Net zolang tot iedereen tevreden k a n konstateren d a t d e keizer inder­ d a a d prachtige kleren draagt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen