Ad Valvas 1988-1989 - pagina 176

ü

28 OKTOBER 1988

P£)VpJ}^PS

"Ik ben gelukkig niet bij d e vie­ ring van de Biënnale, Australië tweehonderd jaar, geweest. Het soort self­congratulation, het opgefokte nationalisme met heel veel vlaggetjes vind ik heel onaantrekkelijk. Australië pro­ beert het probleem v a n d e Abo­ riginals wel wat te verzachten, m a a r de Biënnale blijft een feest dat eigenlijk over d e lichamen van een compleet volk wordt gevierd." Aldus de Australische historica prof.dr. Heather A. Sutherland (45). Sinds twaalf jaar heeft ze a a n de Vrije Universiteit twee leeropdrachten: niet­westerse geschiedenis bij Sociaal­cultu­ rele wetenschappen en ge­ schiedenis der 19e en 20e eeuw van de niet­westerse gebieden bij Letteren. Haar deskundig­ heid betreft met n a m e Indone­ sië. N a "een soort nomadisch bestaan, met nooit meer bij m e d a n wat in één koffer past", woont ze nu al veertien j a a r on­ afgebroken in N ederland. Lang genoeg om d e N ederlanders niet meer als een ongedifferen­ tieerde groep te zien, zo conclu­ deert ze. "Het racisme ten opzichte v a n d e Aboriginals is in Australië zeer diep geworteld. Ik denk dat in beperkte kring nog wel het idee leeft dat Aboriginals eigen­ lijk geen mensen zijn", vertelt Sutherland. "Ik begrijp wel dat Australië bijvoorbeeld via het vertoon v a n heel veel vlagge­ tjes een gevoel v a n identiteit probeert te kweken. Het is e e n land v a n veel immigranten. Maar ik vind het niet interes­ sant." "Dat het kweken v a n groepsge­ voel v a a k ten koste moet g a a n v a n mensen die buiten die groep geplaatst worden, dat vind ik het moeilijke. Ook al b è n je iets, je hoeft het nog niet zo te schreeuwen. Ik voel me Austra­ lisch. Ik zal nooit een a n d e r staatsburgerschap a a n n e m e n en n a mijn pensioen g a ik w a a r ­ schijnlijk naar huis. Na studies in Canberra, onder­ zoek in Indonesië en N ederland en h a a r promotie in de Verenig­ de Staten, vestigde Heather Su­ therland zich in N ederland. "Ik heb nooit echt besloten om niet

Als kleuter stak hij zichzelf met een priem in het oog, terwijl hij speelde in d e zadelmakerij v a n zijn vader. De ontsteking die d a a r v a n het gevolg was, m a a k ­ te hem blind. In het Blindeninsti­ tuut in Parijs ontwierp hij, Louis Braille, in 1825, op 16 jarige leef­ tijd, het blindenschrift, dat nu door blinden en slechtzienden over de hele wereld gebruikt wordt. Nederland heeft vier blindenbi­ bliotheken, een algemene in Den Haag, in Ermelo en in N ij­ megen en een speciale studie­ en vakbibliotheek in Amster­ dam. Ronald Polderm an verzorgt al vijftien jaar de voorlichting en publiciteit v a n d e bibliotheek in Amsterdam e n staat ook mij te woord. In d e bibliotheek werken ongeveer 80 mensen met een vaste aanstelling, 20 hiervan zijn slechtziend of blind. Daar­ naast zijn er nog eens 100 vrij­ willige 'brailleomzetters' en 80 vrijwilligers die teksten op b a n d inspreken. De bibliotheek heeft een telefo­ nische catalogus en de boeken kunnen ook per telefoon a a n g e ­ v r a a g d worden. Wanneer een boek of tijdschrift niet aanwezig is kan het desgewenst in braüle of in gesproken vorm worden omgezet. "Dat duurt meestal en­ kele weken of enkele m a a n ­

Buitenlandse docenten (4): prof.dr. Heather A. Sutherland

'Ik h a d nooit meer bij m e d a n wat in é é n koffer past' Gerard van Schalk mens, é n dat zij d e verwachting h e b b e n dat alles verschoven en uitgesteld k a n worden." "Ik vind dat er e e n streng tijd­ schema moet zijn. Dat verplicht student èn docent tot e e n be­ p a a l d tempo, w a a r d o o r het on­ derwijs veel efficiënter wordt. In het buitenland is het niet a a n ­ v a a r d b a a r als d e helft v a n d e studenten d e literatuur die o p e e n college besproken wordt, niet heeft gelezen. Hier wel. Het lijkt me voor studenten vreselijk saai: onvoorbereid n a a r colle­ ges g a a n . Zo kun je het toch niet volgen?"

Heather Sutherland: tionaal niveau'

'Een hoog niveau is per definitie een interna­ Foto Bram de HoUander

terug te g a a n n a a r Australië. Ik reisde altijd v a n beurs tot b a a n en v a n b a a n tot baan." Het universitair onderwijs m a g wat Sutherland betreft flink wat strenger. "N et als a n d e r e bui­ tenlandse docenten die hier

werken vind ik sormmige dingen ­ ook n a veertien j a a r ­ zeer frustrerend. De v a a g h e i d v a n d e regels in het onderwijs. Dat studenten zeer ontspannen om­ g a a n met d e verplichtingen v a n het college, inclusief d e tenta­

De a a n d a c h t voor internationa­ lisering lijkt voor Sutherland soms wat modieus, m a a r ze hecht er grote w a a r d e a a n . "Ik functioneer in e e n internatio­ n a a l kader, vanzelfsprekend. Ik h e b g o e d e contacten met we­ tenschappers in acht landen. Als je e e n hoog niveau wilt b e ­ reiken in je vak, d a n is dat p e r definitie e e n internationaal ni­ veau. Wat natuurlijk niet moet is internationaal v e r g a d e r e n over internationalisering, terwijl d e eigenlijke internationale con­ tacten verminderen." "Waar ik mij bij initiatieven zo­ als het ERASMUS­programma voor studentenuitwisseling e e n beetje zorgen over maak, is of d e enorme inzet v a n admini­ stratie e n mankracht d e enige vrucht is die w e g a a n plukken. Ik vrees enigszins e e n top hea­ vy bovenbouw e n e e n relatief klein produkt. Het produkt is hier: studenten met waardevol­ le buiterüandse ervaringen en contacten. Ik hoop dat er vol­ d o e n d e v a n die ervaringen op­ g e d a a n worden om al die orga­ nisatie te rechtvaardigen."

'Het is heerlijk een meesterwerk in braiUe om te zetten' den", vertelt Polderman, "het hangt er een beetje v a n af of we in een drukke periode zitten. Zo vlak voor de zomervakantie ko­ men altijd de meeste a a n v r a ­ gen binnen. Alvast voor het ko­ mende studiejaar." Polderman is zelf slechtziend. Wanneer hij een tekst vlak voor zijn gezicht houdt k a n hij nog wel wat lezen. Dat is echter zeer vermoeiend. Hij leest liever braiUe. "Ik lees erg veel, zelfs in d e tram. Het moet voor mijn werk, m a a r ik lees ook voor mijn plezier. Soms wel tien boeken tegelijk, dat hangt af v a n mijn stemming." Of hij d e pockets van Karl May, die op zijn bu­ reau liggen ook in braiUe heeft, v r a a g ik hem. "N ee, dat durf ik niet. Vroeger heb ik die boeken zo prachtig gevonden, ik b e n erg b a n g dat ze nu tegen zullen vallen." Na mij van een grote stapel fol­ dertjes te h e b b e n voorzien no­ digt Polderman mij uit voor een rondleiding door d e bibliotheek. Via het 'gesproken­boeken ma­ gazijn' lopen wij, tussen w a n ­

den v a n cassettebandjes door, n a a r d e studio's w a a r boeken op b a n d worden gezet. In e e n v a n d e kleine studiootjes wordt h a r d gewerkt a a n e e n gespro­ ken boek over 'de liturgie ver­ nieuwing tijdens het t w e e d e Va­ ticaans concüie'. De ruimte is door e e n glazen w a n d in twee­ ë n gedeeld. A a n d e e n e kant zit een voorlezer, a a n d e a n d e r e een technicus die eventuele spreekfouten uit d e tekst moet halen. Ze zijn a l twee e n e e n half uur bezig, m a a r d e stem v a n d e voorlezer klinkt nog hel­ der e n niet schor. "We h e b b e n net koffiepauze gehad", ver­ klaart d e technicus. Ook op d e brailleafdeling heerst d e rust v a n e e n koffiepauze, m a a r iedereen is meteen bereid zijn bekertje in d e steek te laten om alle mogelijke a p p a r a t u u r te demonstreren. Vroeger werd met de h a n d gebraiUeerd. Te­ genwoordig worden tekstver­ werker e n braüleprinter ge­ bruikt. Het is nu mogelijk floppy disks v a n uitgevers te bewer­ ken. Een tekst hoeft d a n niet he­

Marianne Baas lemaal opnieuw getypt te wor­ den. Iemand is net bezig e e n tekst, over d e christelijke le­ venshouding, op een floppy te bewerken. "Dat is g e e n toeval hoor", lacht Polderman, "we wisten d a t jij v a n d e VU kwam." Na een demonstratie v a n het, "in vergelijking met d e compu­ ter, middeleeuwse kopieerap­ paraat", vervolgen wij onze w e g n a a r d e m uziekbibliotheek, op d e bovenste verdieping v a n het gebouw. "Men weet het meestal niet, m a a r Braille heeft ook muziek­ schrift ontworpen. Dat is werke­ lijk geniaal. Hij maakte, net als bij het blindenalfabet, gebruik v a n het zespunt­reliëf, teken. Om d e 200 tot 250 symbolen in het muziekschrift weer te kun­ nen geven, moest hij combina­ ties maken v a n twee of drie zes­ punts­tekens. Dat vergde n a ­ tuurlijk erg veel inventiviteit." Bibliothecaresse Annie WUlem ­ sen is enorm enthousiast als zij

Internationale ervaring doet re­ lativeren en bevrijdt v a n voor­ oordelen, zeggen buitenlandse docenten. Heeft prof. Suther­ land nog vooroordelen? "Oh ja, véél. De onbelangrijke, on­ schuldige d a a r v a n wil ik wel vertellen. Zo lieb ik het typisch Nederlandse vooroordeel tegen Duitsers overgenomen. Als ik Duitsers op straat hoor, is mijn reactie iets negatiever d a n bij­ voorbeeld bij Italianen. Van voetbal hou ik niet echt, m a a r als N ederland tegen Duitsland moet word ik nieuwsgierig." "Ik w a s geïnteresseerd in d e be­ zettingstijd die N ederland heeft doorgemaakt. Bezettingsjaren leveren ervaringen op die e e n l a n d leren om zeer g e n u a n ­ ceerd te denken. Onder bezet­ ting zie je dat dingen niet zwart­ wit zijn. Vaak kun je d e gevol­ g e n v a n je h a n d e l e n niet over­ zien. De keuzes die je maakt zijn v a a k d e keuzes tussen verschil­ lende soorten grijs. Ik b e n d a a r ingedoken, onder a n d e r e om over N ederland g e n u a n c e e r d te g a a n denken. Maar doordat ik die geschiedenis door een N e­ derlandse bril h e b teruggezien, h e b ik nu juist vooroordelen die ik niet wilde: tegen Duitsers.' Anti­Duitse gevoelens kunnen denk ik functioneren als een manier om d e onzekerheid over d e eigen 'zuiverheid' af te rea­ geren. Door d e tweedeling 'wij­ zij' en door te roepen dat 'de' Duitsers vreselijk waren, kun je wat makkelijker vergeten dat veel N ederlanders in d e oorlog ook niet zo zuiver waren." "Maar ik h e b meer v a n dit soort, misschien onverklaarbare, vooroordelen, hoor. Tegen na­ tionalisme bijvoorbeeld. En te­ g e n grote groepen mensen die ergens eensgezind over zijn en vlaggetjes vasthouden. Mijn vooroordelen zeggen me d a n dat ik met die mensen beter niets te m a k e n kan hebben. Ik h e b ook een vooroordeel tegen hiërarchie, e n wat d a a r m e e sa­ menhangt: tegen groepen man­ nen in grijze driedelige pakken. Ik een vooroordeel vóór mensen die buiten s t a a n en tégen men­ sen die denken dat ze binnen zijn. Gesloten kringen vind ik gevaarlijk."

over het muziekschrift e n over d e collectie v a n d e muziekbi­ bliotheek praat. Binnenkort g a a t zij met d e VUT e n in d e 24 j a a r dat zij bij d e Braille­mu­ ziekbibliotheek heeft gewerkt is d e collectie bladmuziek ge­ groeid v a n 2000 tot 11000 ban­ den, gedeeltelijk zelf geprodu­ ceerd, of besteld in het buiten­ land. Het vergt e e n half uur d een uur tijd één p a g i n a muziek over te zetten in braille. "Monni­ kenwerk", vindt Willemsen. De Braille­muziekbibliotheek heeft ongeveer 500 cliënten: conservatoriumstudenten, mu­ ziekdocenten, vakmucici en mensen die als hobby e e n in­ strument bespelen of zingen in e e n koor. "Per j a a r worden er ongeveer 200 werken uitge­ leend", vertelt Willemsen. "Dat is nog heel wat als je bedenkt dat e e n blinde alles uit zijn hoofd moet leren. Hij k a n im­ mers niet tegelijk met zijn han­ den spelen e n muziekschrift le­ zen." Willemsen heeft zich er vooral voor ingespannen een w a a r d e ­ volle collectie op te bouwen. "Chopin, Mozart, Beethoven, Bach; het is heerlijk a a n een meesterwerk te werken. N u zijn de Beatles nog in, m a a r zullen ze 'Yesterday' over 100 j a a r ooit n o g eens zingen?"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen