Ad Valvas 1988-1989 - pagina 464

ü

21 APRIL 1989

PD\FJ^^

g^ggj^ggj

"Ik heb alléén e e n vies telefoon­ tje gekregen v a n e e n m a n die beweerde sexuologisch onder­ zoek te doen voor d e Rijksuni­ versiteit Groningen. Bij d e Tele­ graaf h e b b e n ze m e nog g e ­ waarschuwd dat ik allerlei rare reacties zou kunnen krijgen op mijn oproep", zegt Maria nn e Fluister, die deze m a a n d a a n d e Vrije Universiteit zal afstuderen als psychologe op h a a r docto­ raalscriptie In passin g va n tra­ vestie in de relatie. Ze h a d begin dit j a a r in diverse kranten e e n advertentie g e ­ plaatst om in contact te komen met vrouwen v a n travestieten. De telefoon stond niet rood­ gloeiend, m a a r er bleken toch n e g e n vrouwen (zeven s a m e n met hun partner) te willen pra­ ten over d e travestie v a n hun man. Marianne Fluister w a s a a n g e w e z e n op deze ervarin­ g e n uit d e praktijk, omdat er nauwelijks literatuur over h a a r scriptie­onderwerp blijkt te be­ staan. "Travestie heeft g e e n deel ge­ h a d a a n d e publiciteit die trans­ sexualiteit, homosexualiteit e n allerlei sexuele varianten d e laatste jaren h e b b e n gekregen. Dat komt omdat een travestiet niet altijd travestiet is. Het groot­ ste deel v a n d e tijd is hij e e n m a n die keurig n a a r zijn werk g a a t en e e n goede v a d e r is voor zijn kinderen." Het is moeilijk om e e n allesom­ vattende definitie te geven v a n een travestiet, want ze zijn alle­ m a a l verschillend. Sommige m a n n e n ­ onder vrouwen is tra­ vestie niet bekend ­ lopen iede­ re d a g enkele uren verkleed als vrouw rond, a n d e r e n worden m a a r eens in de twee j a a r door dit onstuitbare verlangen be­ vangen. Er b e s t a a n tal v a n theorieën over het ontstaan v a n dit verschijnsel, m a a r g e e n d a a r v a n kan Marianne erg be­

SCRIPTIE- SPEURWERK(1): TRAVESTIE

'Ik heb één keer een vies telefoontje gekregen' Frank van Kolfschooten

Marianne Fluister: "Ik kan n og steeds n iet in voelen beweegt."

wat

travestiete n

Foto Brom de HoUcmder

vredigen. "De meeste travestie­ ten denken zelf dat het a a n g e ­ boren is, omdat therapieën nooit blijken te helpen. Ze willen v a a k ook helemaal niet veran­ deren. Ze willen ook niet, zoals transsexuelen, voorgoed v a n geslacht veranderen."

Travestieten vinden het meestal sexueel opwindend om in vrou­ wenkleren rond te lopen, m a a r er b e s t a a n ook travestieten die er plezier in scheppen om zich mooi te maken, zonder d a a r sexuele lust a a n te beleven. "Travestieten denken dat het

leuker is om e e n vrouw te zijn, omdat die v a a k alleen op hun uiterlijk beoordeeld worden. De eisen w a a r a a n ze als m a n moe­ ten voldoen, vallen d a n weg. Een travestiet vindt het prachtig om met 'mevrouw' te worden a a n g e s p r o k e n in e e n winkel." Partners v a n travestieten h e b ­ b e n het v a a k moeilijk met d e liefhebberij v a n h u n m a n . Zes v a n d e vrouwen die Marianne Fluister heeft gesproken, leer­ den p a s n a hun huwelijk het geheim v a n hun m a n kennen. Soms komt d e partner er ook per ongeluk achter. Ze vindt bij­ voorbeeld e e n tasje met vrou­ wenkleren of make­up spullen e n staat voor e e n raadsel. De eerste g e d a c h t e die vrouwen d a n hebben, is dat hun m a n er e e n a n d e r e vrouw op n a houdt. De huwelijkscrisis k a n alleen bezworen worden door d e b e ­ kentenis v a n d e man, m a a r d e aangerichte s c h a d e is d a n toch fors. De vrouw die p a s n a acht­ tien j a a r huwelijk d e travestie v a n h a a r m a n ontdekte, vond het stilzwijgen v a n h a a r m a n e v e n groot bedrog als vreemd g a a n . H a a r vertrouwen w a s on­ herstelbaar verwoest. Vrouwen proberen n a d e b e ­ kentenis of d e ontdekking meer informatie te krijgen over tra­ vestie. Ze kunnen bijvoorbeeld terecht op d e maandelijkse ont­

moetingsavond voor travestie­ ten e n transsexuelen v a n de NVSH. Dat k a n volgens Marian­ n e veel ellende voorkomen. "Vrouwen overzien in het begin niet alle implicaties. Ze vinden het wel r a a r om .ineens met hun verklede m a n geconfronteerd te worden. Ze weten v a a k niet hoe ze moeten reageren, omdat het e e n totaal a n d e r iemand is. De meest gebruikelijke reactie is om travestie te b e h a n d e l e n als een ziekte. Vrouwen cijferen zichzelf weg, want a a n e e n zie­ ke stel je g e e n eisen." De vrouwen geven d a n in alles toe, m a a r uiteindelijk blijken ze het toch niet a a n te kunnen. De ruzies lopen steeds hoger op en d e travestie v a n d e m a n wordt d e kapstok w a a r a a n alle pro­ blemen worden opgehangen. Er moeten d a n afspraken ge­ maakt worden. "De m a n mag bijvoorbeeld niet meer verkleed in d e buurt over straat lopen, zeker niet als er kinderen zijn, e n hij m a g alleen af e n toe met lingerie a a n vrijen. Het is moei­ lijk om die beloftes n a te komen omdat d e w e n s e n v a n travestie­ ten zich uitbreiden met het ou­ der worden." Marianne Fluister heeft l a n g ge­ twijfeld of ze deze scriptie wel zou schrijven, omdat ze bang w a s om vast te lopen. In het begin heeft ze i n d e r d a a d een p a a r weken vastgezeten, omdat ze steeds a a n h a a r eigen om­ standigheden moest denken: "Maar n a d a t ik me e e n half jaar intensief met travestie bezig had gehouden, leek het heel ge­ woon te worden. Ik h e b in die tijd ook a a n mijn vrienden dur­ ven vertellen dat mijn eigen vriend e e n travestiet is. Het schrijven v a n deze scriptie heeft mijn leven wat dat betreft wel wat makkelijker gemaakt, hoe­ wel ik nog steeds niet k a n invoe­ len wat travestieten beweegt."!

Verbroederend toneel bij jubilerend Engels Een l a n g e professor met e e n Ton Lensink­achtig uiterlijk in e e n doodskist omschrijft zich­ zelf a l s e e n 'feeble old m a n ' e n constateert d a t 'er g e e n respect meer heerst'. Later verschijnen s t u d e n t e n in kleurrijke 18e e e u w s e kostuums getooid met pruiken v a n isolatiewatten. Twee niet a l l e d a a g s e b e e l d e n die onderdeel u i t m a k e n v a n to­ neelstukken die l e d e n v a n FU­ NEST (Free UNiversity English S p e a k i n g Theatre) afgelopen week op d e p l a n k e n b r a c h t e n in het universiteitstheater in d e Nieuwe Doelenstraat. FUNEST wordt gevormd door studenten e n docenten v a n d e studierichting Engels v a n d e VU. Drie a v o n d e n t r a d e n zij, bij gebrek a a n e e n g o e d e theater­ voorziening a a n d e De Boele­ l a a n , in d e b i n n e n s t a d voor het voetlicht met t w e e g e h e e l zelf­ verzorgde toneelprodukties. Avonden met e e n extra feeste­ lijk tintje, w a n t d e studierich­ ting Engels viert juist deze m a a n d h a a r vijfendertig jarig bestaan. Een vijftal docenten Engels h a d d e n zich g e w a a g d a a n e e n korte een­acter 'The s a n d b o x ' van de Amerikaanse to­ neelschrijver E d w a r d Albee. Terwijl acht studenten, e n e e n extern geworven spinet­speler, zich h a d d e n g e w o r p e n op e e n 'afterpiece'. De 18e e e u w s e klucht 'Three w e e k s after mar­ riage' v a n d e Engelse schrijver Arthur Murphy. Het bijeengestroomde publiek (de ongeveer 120 stoelen w a r e n

elke a v o n d vrijwel a l l e m a a l bezet) blijkt voornamelijk te be­ s t a a n uit m e n s e n die e l k a a r v a n 'Engels' k e n n e n . Er wordt bij het b e t r e d e n v a n d e zaal d a n ook druk g e z w a a i d , ge­ wenkt e n gekletst. Er heerst d e v r e u g d e v a n herkenning. Een s t u d e n t e houdt a n g s t v a l l i g t w e e plaatsjes vrij voor t w e e verlate studiegenoten. De bij d e uitvoering a a n w e z i g e fami­ lie ("dat is d e v a d e r v a n Marja") e n docenten versterkt het beeld dat n o g het meest doer d e n k e n a a n d e 'bonte avond' op d e mid­ d e l b a r e school. Een sfeer v a n a l g e h e l e verbroedering e n e e n reikhalzend uitkijken n a a r d e prestaties v a n (mede­)studen­ ten, docenten, d a n wel n e s t g e ­ noten. De docenten breken d e a v o n d open. Een strandtafereel, w a a r e e n e c h t p a a r zit te w a c h t e n op d e dood v a n 'grandpa', die ge­ m a k s h a l v e vast in e e n doods­ kist ligt. Zijn tekst houdt d e bij­ n a ­ d o d e (gespeeld door d e hoogleraar A m e r i k a a n s e e n Engelse letterkunde, August Fry) gewoon voor z'n n e u s . Het idee om a l s voorgerecht v a n het blijspel v a n FUNEST op te treden is d a n ook laat geboren e n slechts enkele w e k e n repeti­ tie bleken mogelijk. Fry lijkt af en toe aanwijzingen te g e v e n a a n d e belichters e n mede­spe­ lers, m a a r in d e p a u z e verze­ kerd i e m a n d mij dat dit onder­ deel v a n het stuk vormt. Na d e p a u z e komen d e s t u d e n t e n a a n bod, zij h e b b e n a l vanaf no­ ^j.'ifeïsi­ï^jr^^i^lï

Gert van Maanen v e m b e r geoefend e n e e n speci­ a a l g e v o r m d e kostuum­groep heeft met veel vernuft o u d e gor­ dijnen e n a n d e r goedkoop ma­ t e r i a a l w e t e n om te toveren tot 18e e e u w s e k o s t u u m s . Een kleurrijk s c h o u w s p e l is het ge­ volg. De spelers h e b b e n zich voor 'Three w e e k s after marri­ a g e ' ook d e n o d i g e m o d i s c h e houdingen en gebaren eigen moeten m a k e n . Het stuk biedt v o l g e n s regisseur Theo Bögels, zelf docent bij Engels, d e ac­

teurs d e mogelijkheid a l l e s uit d e kast te h a l e n o m d a t er lek­ ker overdreven g e s p e e l d m a g worden. Een mogelijkheid d i e d e spe­ lers zich niet l a t e n o n t g a a n . Eén v a n d e hoofdpersonen uit het stuk stampvoet d a t het e e n lieve lust is e n lijkt zich g e e n zorgen te m a k e n over d e decor­ w a n d e n die met zoveel zorg zijn opgetrokken. Na afloop v a n het stuk, a l s d e betreffende a c t e u r e n e e r s t e j a a r s s t u d e n t w a t tot rust is g e k o m e n , vertrouwt hij mij toe d a t zijn e n e r g i e k e optre­ d e n nog e e n gevolg is v a n zijn

li^M^ik^#>^i!'mêÊM H^^»

'^r^^^^m^^BE,

J*'w *' *''*''*^'^^^e^vr "" WMiliA

Met veel vern uft had een 18e eeuwse kledij weten

kostuumgroep te maken .

va n

oud textiel kleurrijke Foto Bram de Hollander

vorige opleiding. O p d e sporta­ c a d e m i e m o e s t e n ook a l l e mid­ d e l e n a a n g e g r e p e n worden om r e b e l l e r e n d e gymnastiek­pu­ pillen onder d e duim te hou­ d e n . Het k n a l l e n d e stemgeluid heeft hij d a n ook v a n die tijd overgehouden. Het v e r h a a l is typerend voor e e n klucht: het uithuwelijken v a n e e n dochter, waarbij de keuze ligt t u s s e n e e n zich pre­ t e n t i e u s voordoend h e e r van s t a n d die slechts g e l d in de aanstaande echtverbintenis ziet of e e n s y m p a t h i e k e , een­ v o u d i g e j o n g e m a n die n o g ho­ peloos verliefd is ook. Het ple­ zier moet d e toeschouwer dan ook h a l e n uit d e aangezette m a n i e r v a n acteren. Een drei­ n e n d e moeder, die bijna al h a a r uitroepen vergezeld laat g a a n met snikkende uithalen. Of e e n verwijfd trippelende C a n t e c k a e r ­ a c h t i g e h e e r van s t a n d die zijn uiterste best doet zijn verfijnde s m a a k e n goede m a n i e r e n te e t a l e r e n . Boven dit a l l e s ziet m e n het ple­ zier e n e n t h o u s i a s m e d a t ook tijdens d e voorbereiding moet h e b b e n geleefd. Na afloop ver­ zameld e e n groot d e e l v a n de direct betrokkenen zich dan ook in e e n nabij g e l e g e n café, voor e e n dronk op d e g o e d e af­ loop. Het gelukkige p a a r uit het toneelstuk v e r l a a t echter ge­ s c h e i d e n het d r a n k l o k a a l . Met e e n v e e l b e t e k e n d e blik beves­ tigt e e n meisje uit d e kostuum­ groep, d a t er tijdens d e voorbe­ reiding d e n o d i g e amoureuze v e r h o u d i n g e n zijn o n t s t a a n .

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen