Ad Valvas 1988-1989 - pagina 72

Drie Brabantse jongetjes v a n een jaar of twaalf vergaten het 'soldaatje spelen' toen ze analist Kees Verhoef de Budelse bodem af zagen speuren. Deze verza­ melde bodemmonsters en in­ sekten ten behoeve v a n e e n on­ derzoek a a n de faculteit Biolo­ gie van d e VU. Of er ook cadmi­ um in d e grond zit. Gefasci­ neerd hielpen d e drie met het v a n g e n v a n insekten. Ze w a r e n in natuur geïnteresseerd, zo ver­ telden ze Verhoef. Ze keken wel eens n a a r e e n natuurfüm v a n d e Tros. Hoewel grote bodemdiertjes als spinnen en pissebedden nog met de h a n d worden gevangen, worden kleine insekten, zoals mijten en springstaarten, ma­ chinaal verzameld. De veldwer­ ker neemt een h a p grond, e e n bodemmonster, zet het thuis in het tullgrenap p araat e n n a een p a a r d a g e n ligt het krioelende grut in een buisje, netjes ge­ scheiden v a n het zand. Het tull­ g r e n a p p a r a a t ­vernoemd n a a r de geestelijke vader­ lijkt op een koelkast met daarin e e n reeks metalen trechters. Een langskomende fotograaf heeft het zelfs wat lacherig over e e n 'milkshake­apparaat'. Vroeger, tot begin jaren zestig, werden grondmonsters met d e h a n d boven een fotobak uitge­ plozen in de hoop dat d e bo­ demdiertjes, afgetekend tegen het wit v a n d e bak, zichtbaar zouden worden. De analist moest ze vervolgens met een buisje opzuigen. "Aan het einde v a n de d a g w a s je volkomen high", herinnert Verhoef zich. Een onderzoekje v a n enkele analisten a a n d e VU wees in 1981 uit dat de efficiëntie v a n het blote oog het moet afleggen tegen het tullgrenapparaat. Maar dat wist iedereen eigenlijk toen al. De bodemmonsters worden in het tullgrenapparaat boven d e metalen trechters geplaatst.

mm

2:mïk.2i'ê'.MJSIé-miéi

£««• > ,'--^-i^sas'M

Onderzoeksapparatuur (4)

Het tullgrenapparaat m

w^

Het tuUgren a p p a r a a t ; d e niet meer w e g te denken insektenvanger Foto Kees Keuch, AVCAAU

Van boven worden ze ver­ warmd en v a n onderen ge­ koeld. Het monster begint boven warm te worden en uit te dro­ gen. De insekten in het monster kunnen hier fysiek niet tegen en g a a n n a a r b e n e d e n w a a r het koel en vochtig is. Door d e a a n ­ h o u d e n d e warmte kruipen ze steeds verder tot ze uit het mon­ ster in d e trechter vallen. Daar worden ze o p g e v a n g e n in e e n buisje met een conserverende stof. De faculteit biologie is in d e loop der jaren een zwaargewicht ge­ worden op het gebied v a n bo­ demonderzoek. Vooral w a n n e e r het g a a t om bodemfauna in ver­ b a n d te brengen met bodem­ kwaliteit. Onlangs b e t a a l d e e e n ingenieursbureau tienduizend

Het moet voorjaar 1971 geweest zijn, toen ik voor d e eerste m a a l het hoofdgebouw a a n d e De Boelelaan bezocht. Ik w a s indertijd jongste bediende bij mijn prof. Zo lagen toen d e verhoudingen. Niks g e e n bottom­up­ model, flexibel m a n a g e m e n t of creatieve corporate­ identity. Een hoogleraar w a s gewoon d e b a a s . En dat moest je m a a r net treffen. Ik h a d het h e l a a s b a r slecht getroffen. Mijn toenmalige chef huldigde d e opvatting dat medewerkers louter e n alleen aangesteld w a r e n om a a n d e vervulling v a n zijn hoogleraarstaken m e d e te werken. Zo kon het dus gebeuren dat ik vanuit d e stad, w a a r onze studierich­ ting toen nog in e e n statig p a n d gehuisvest was, n a a r d e splinternieuwe campus fietste om d a a r e e n boek voor mijn b a a s in d e theologenbibliotheek op te snor­ ren. Ik besloot v a n d e gelegenheid gebruik te m a k e n om het nieuwe hart v a n d e VU eens te verkennen. Het eerste probleem dat zich a a n me voordeed, w a s het vinden v a n de hoofdingang om d e hoog boven me uittorenende betonkolos op w a a r d i g e wijze te kunnen betreden. Ik z a g natuurlijk wel ergens mensen e e n schuifdeur ingaan. Deze t o e g a n g w a s evenwel zo smal, dat iedereen die d a a r d e VU in wilde g a a n , onvermijdelijk opbotste tegen e e n tegenligger die net n a a r buiten wUde. Dat moest dus wel e e n zijingang zijn. Welke onnozele bouwmeester iirmiers zou d e hoofdingang v a n dit druk bezochte bouwwerk dusda­ nig plaatsen dat er, praktisch gezien, ongeveer e e n halve meter ruimte is voor het in­ en het uitgaan, d e verkeer samen? Tot op d e d a g v a n v a n d a a g b e n ik nooit opgehouden om me te verwonderen over deze architectonische enormiteit. De tegels op d e hoek w a a r iedereen n a a r binnen èn n a a r buiten wil, zijn in d e loop der jaren bijna uitgesleten, terwijl d e rest v a n d e pla­ vuizen op het brede bordes nimmer door e e n schoen­ zool worden beroerd. Vooral als het regent, kan m e n op drukke momenten slapstickachtige taferelen a a n ­ schouwen, w a n n e e r e e n komende en e e n g a a n d e stroom VU­bezoekers beide willen profiteren v a n het smalle uitstekende randje beton boven d e e t a l a g e s v a n d e boekhandel, terwijl d e rest v a n d e majestueuze tegelvlakte onbenut ligt te glimmen v a n d e plassen. De ontwerper heeft in d e opwinding over zijn schepping kennelijk ook nog eens vergeten om d e afwatering te regelen. Nadat ik me (na veel vergeefs zoeken) d a n toch m a a r door die vermeende zijingang n a a r binnen h a d g e ­ botst, werd ik meteen b e v a n g e n door e e n acute exis­

Henk Vlaming gulden voor e e n bodemonder­ zoek door VU­biologen n a a r d e w a a r d e v a n d e natuur op d e Ginkelse hei. De werkgroep Dieroecologie, die zich bij uit­ stek met dit soort onderzoek be­ zighoudt, heeft m a a r liefst acht promovendi. Het tullgrenappa­ raat is hier bijna niet meer w e g te denken. In d e kelder onder d e faculteit Biologie s t a a n vijf tull­ g r e n a p p a r a t e n . Er is e e n zesde op komst. Een belangrijke g r a a d m e t e r v a n d e bodemkwaliteit is d e dichtheidsbepaling, d e hoeveel­ heid insekten in d e grond. Hoe meer exemplaren e n soorten er zijn, des te beter is d e bodem.

Hiervoor is het v a n absoluut be­ lang dat alle insekten uit e e n grondmonster worden verza­ meld en geteld. Een a n d e r e bestemming v a n d e bodemdieren is het onderzoek op d e insekten zelf. Door middel v a n proeven controleren onder­ zoekers hen op het voorkomen v a n schadelijke stoffen, zoals d e insekten uit Budel op cadmi­ um worden gecontroleerd. In weer a n d e r e gevallen worden d e diertjes verzameld voor ge­ dragsonderzoek. Eén onderzoe­ ker wil mijten h e b b e n voor e e n experiment waarbij hij ze gedu­ rende enige tijd springstaarten zal voeren. Grote bodemdieren zoals spin­ nen e n kevers laten zich niet door het tullgrenapparaat fop­ pen. Zij kunnen tegen warmte

DOCTOR LcM

\«!«

i«iaiS!i

!

^

Het gebou"w en de gebreken tentiële crisis. Dit verlammende effect dat die grote, hoUe, grijze ontvangstruimte op m e h a d , is sindsdien bij ieder bezoek a a n het hoofdgebouw (waar ik nu al weer jaren mijn werkkamer heb) steeds opnieuw weer opge­ treden. De talrijke verbouwingen e n d e plaatsing v a n grote gele objecten e n vlakken in deze heUloze hal vermag d e vervreemdende werking e r v a n h e l a a s niet te verminderen. De meest onthutsende a a n p a s s i n g vind ik d e later toegevoegde glazen exposoriumruimte (wie verzint zo e e n woord ?), w a a r d e VU­boekhandel zo nu e n d a n uitverkoop houdt. Hartverscheurend w a s met n a m e dat m e n d a a r vorig j a a r e e n tentoonstelling hield v a n architectuurtekeningen v a n d e hoogleraar Van S wigchem. Het w a s ronduit heüigschennend, dat men die met veel toewijding e n liefde v e r v a a r d i g d e schetsen in zo een droefstemmende e n smakeloze gla­ zen kiekkast heeft durven o p h a n g e n . Als je ooit onder leiding v a n Van S wigchem in e e n kerk in R a , v e n n a of in Siena hebt mogen staan, of zelfs m a a r in het gerefor­ meerde godshuis te Ransdorp of te S cherpenisse, d a n kun je niet meer rustig verblijven in dit monument v a n platheid e n onvermogen. Nog iedere d a g op d e VU word ik bestormd door deze en dergelijke gedachten, ' en ik kom p a s enigszins op adem, w a n n e e r ik veilig in het trappenhuis sta. I n d e r d a a d behoor ik tot het groeiende legioen der trappers. Toen ik in 1971 voor het eerst a a r z e l e n d d e treden besteeg, w a s ik nog e e n v a n d e weinigen die het langs deze w e g hogerop zochten. Indertijd h a d je ei­ genlijk alleen d e mensen die é é n verdieping op of neer moesten, plus die p a a r a n d e r e n die net als ik a a n

en weigeren categorisch n a a r b e n e d e n te kruipen w a n n e e r het monster wordt verwarmd. Zelfs het met d e h a n d v a n g e n v a n insecten is geautomati­ seerd. Verhoef toont een zaklan­ t a a r n waarbij het lampje is ver­ v a n g e n door e e n schoepenrad­ je met d a a r o n d e r e e n electro­ motortje. Op d e zaklamp is e e n buisje gemonteerd. Een füter voorkomt dat d e dieren d e mo­ tor worden ingezogen. G e w a ­ pend met dat eenvoudige ma­ chientje gingen d e drie Bra­ bantse jongetjes uit het begin v a n ons verhaal op insekten­ jacht. Verhoef noemt het e e n gelukkig toeval dat jaren geleden enkele wetenschappers bij d e werk­ groep ­met n a m e d e hooglera­ ren L. Vlijm en E.N.G. Joosse­ van Damme­ gespecialiseerd w a r e n in bodemieren. Toen in latere jaren de publieke belang­ stelling zich in toenemende mate op het milieu richtte, ver­ schoof het onderzoek in d e werkgroep geleidelijk in d e rich­ ting v a n de relatie tussen bo­ demfauna e n bodemkwaliteit. Dat leidde begin jaren tachtig tot een h a u s s e in d e werkgroep. Dr. A. Kessler v a n dieroecologie ­hij leidde het onderzoek n a a r de Ginkelse hei­ rekent er op dat er in d e toekomst meer der­ d e geldstroomfinancieën in het laadje zullen vloeien. "Vooral omdat er in het kader v a n d e vorig j a a r a a n g e n o m e n wet op d e bodembescherming veel meer bodemonderzoek plaats­ vindt", zegt hij. Dan kom je toch al snel bij d e VU terecht denkt ook analist Verhoef. Maar hij te­ kent a a n dat er bij bodemonder­ zoek de laatste tijd vaker chemi­ sche toepassingen plaats vin­ den. "Daarvoor hoef je niet spe­ ciaal bij ons te zijn", zegt hij, "ook al h e b b e n wij wel het beste inzicht hoe je bodemorganis­ men zo moet bewerken dat je er iets m e e kunt doen."

liftvrees lijden. Tegenwoordig h e b je echter ook te maken met trimmers­inwerktijd e n a n d e r e gezond­ heidsfreaks. En sinds enkele weken raken d e trappen­ ,huizen helemaal verstopt, omdat hele horden zich nu h e e n en weer moeten h a a s t e n tussen lifüoze e n liftbe­ diende étages, nu men in het kader v a n d e studieduur­ verkorting d e liften slechts om d e a n d e r e verdieping laat stoppen. Dit is verre v a n a a n g e n a a m voor d e g e ­ nen die d e trap gebruiken op doktersvoorschrift, zoals ik. In de besloten ruimte v a n e e n lift treden bij mij namelijk allerlei heel ongezonde verschijnselen op, zoals e e n verdubbeld hoge bloeddruk, bezwete h a n ­ den, scheurende trommelvliezen, knikkende knieën, ademhalingsstoornissen, en d e o n b e d w i n g b a r e nei­ ging om een mede­liftgebruiker a a n te vallen c.q. te" verkrachten. En mijn psychiater wü in dezen toch m a a r liever het zekere voor het onzekere nemen. In 1971 wUde hij dat ook al, zodat ik toen reeds d e l a n g e tocht n a a r d e theologische bibliotheek op d e dertiende é t a g e te voet moest ondernemen. De geestelijke ver­ dieping bereik je nu e e n m a a l niet zonder inspannin­ gen. Voor neurotici is e e n hoog gebouw e e n regelrechte verschrikking. En dat w a s het bij mijn eerste bezoek helemaal, omdat d e bouwlieden destijds nog druk doende w a r e n om d e achtergevelelementen in het trappenhuis te plaatsen. Dat bood weliswaar e e n heel fraai vergezicht voor d e liefhebbers. M a a r omdat ik naast liftofobie ook a a n hoogtevrees lijd, moest ik met d e ogen dicht, ruggelings tegen d e muur gedrukt, om­ hoog schuren, terwijl d e wind steeds feller b e g o n te gieren n a a r m a t e ik het doel v a n mijn queeste n a d e r d e . Het boek dat ik moest halen, w a s uiteraard uitgeleend. Zelfs voor geestelijk gezonde mensen, zo is me sinsdien verzekerd, is het hoofdgebouw e e n bron v a n perma­ nente depressie, lusteloosheid e n ternauwernood be­ dwongen b a l d a d i g e vernielzucht. Regelmatig zie ik mensen v a n d e Bedrijfsgezondheidsdienst gewichtig h e e n en weer sjouwen met ingewikkelde a p p a r a t u u r om radioactieve straling, giftige gassen, d e afwezig­ heid v a n frisse lucht en a n d e r e dufheid g e n e r e r e n d e factoren op te sporen. Maar ze zouden eerst eens het ontbreken v a n schoonheid moeten opmeten. Het hoofd­ gebouw is vooral e e n sick building in esthetisch opzicht. Ik h e b er sinds 1971 o n z e g b a a r veel geleden.Het ergste gebrek v a n het gebouw bleef hier w e g e n s plaatsge­ brek h e l a a s buiten beschouwing. Een volgende keer wil ik het dus met u h e b b e n over enkele v a n d e onuit­ s t a a n b a r e mensen die erin rondlopen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen