Ad Valvas 1988-1989 - pagina 436

"Geld h a d ik ze niet te geven; m a a r ik h e b ze wel stuk voor stuk gestimuleerd om e e n oplei­ ding te volgen. Een m a n is je diploma immers niet. Reken nooit op een man, m a a r op je tien vingers. Je moet voor jezelf kurmen zorgen." Deze wijsheid heeft moeder Esseboom, die zelf vijfentwintig j a a r voor d e kleu­ terklas stond, altijd doorgege­ ven a a n h a a r vier dochters. Een v a n die dochters is Riana (25), ze studeert politicologie a a n d e VU. In 1975 vertrok Riana met h a a r familie v a n Paramaribo n a a r Assen. Voordat ze op d e VU be­ landde, werkte ze in e e n crèche en volgde d e vrouwenvak­ school (MO­A pedagogie). Bo­ vendien heeft ze twee dochter­ tjes, Aïsha en Megisa, e e n twee­ ling v a n twee jaar. Riana komt uit e e n echte studie­ famüie. Wat dat betreft heeft ie­ dereen goed n a a r moeder g e ­ luisterd. En moeder is d g a r blij om: "Het is allemaal netjes gere­ geld. Al mijn kinderen studeren of hebben gestudeerd e n alle­ m a a l een a n d e r vak. Helaas hebben we op het moment g e e n dokter meer in d e fanulie. Een oom v a n me w a s dokter, m a a r die is een tijdje terug overleden. V a n d a a r dat één v a n m'n twee zonen nu medicijnen studeert. 'Als je het kdn, wordt d a n dok­ ter, d a n h e b b e n w e er tenminste weer e e n in d e familie' h e b ik hem gezegd." "Het is handig w a n n e e r cd je kinderen iets a n d e r s kunnen. Op het moment dat m'n zoon later als dokter teveel patiënten krijgt, k a n hij d e kinderen n a a r Riana sturen. En als Riana met h a a r eigen kinderen overhoop zit, stuurt ze die gewoon n a a r h a a r zus die cultureel antropolo­ g e is. M'n a n d e r e zoon studeert econometrie. Hij k a n uitrekenen hoe al het geld dat m'n kinderen verdienen het beste is besteed. Hij zorcft er wel voor dat het geld in de famüie blijft rouleren," zegt Erna Esseboom lachend. Ze moet niets h e b b e n v a n 'geme­ vrouw' e n wil bij h a a r voor­ n a a m genoemd worden.

"Deze lift zal alleen stoppen op verdiepingen die niet te schrij­ ven zijn als d e som v a n mach­ ten v a n ten hoogste twee on­ even priemgetallen", grapte d e wiskundige tegen zijn collega's die op d e twaalfde verdieping bij hem in d e lift stapten. Ik sloeg a a n het rekenen, m a a r voordat ik zijn stelling h a d kun­ nen controleren w a s d e lift al op d e b e g a n e grond gearriveerd. Zou het leuk zijn om opgesloten te zitten in e e n lift met louter wiskundigen, zo vroeg ik m e af. Een kwartier leek me nog wel uit te houden, m a a r bij e e n langer samenzijn zou het mepYoch moeilijk vallen om mijn be­ nauwdheid nog langer te laten verdrijven door mathematische geestigheden. Deze overwegingen w a r e n het gevolg v a n mijn bezoek a a n het 25e congres v a n het Wiskundig Genootschap dat vorige week (31 maart) werd gehouden a a n d e VU e n gewijd w a s a a n het thema 'wiskunde e n d e compu­ ter'. ProI.dr.P.C. Baayen, weten­ schappelijk directeur v a n het Centrum voor Wiskunde e n In­ formatica, n a m het in zijn eentje op tegen een zaal gevuld met wiskundigen. Baayen zou g e e n wiskundige zijn als hij niet zes fraaie stellingen h a d geformu­ leerd, die door d e a a n w e z i g e n bestookt konden worden. Tot mijn verbazing w a r e n d e meeste wiskundigen m a a r m a ­

STUDENTEN EN HUN OUDERS (4)

'Reken nooit op e e n m a n m a a r op je tien vingers' Diana Doornenbal

PoÜücologiestudente

Riana Esseboom

en haai

moeder. Foto Bram de Hollander

Ondertussen worden Aïsha e n Megisa steeds onrustiger. Gil­ lend rermen ze door d e kamer met e e n plastic telefoon achter zich a a n . Tijd om e v e n e e n slok Tamarindesap, e e n Surinaams drankje, te nemen. O m a Erna vermaakt zich met d e kinderen, terwijl Riana vertelt dat h a a r studie a a n d e VU g e e n a n d e r mens v a n h a a r heeft gemaakt. Moeder is het d a a r h e l e m a a l m e e eens. Riana vindt wel dat ze a n d e r s is d a n d e meeste studenten. Ze heeft bijvoorbeeld niet zo'n groepsgevoel: "De VU is e e n g e ­ sloten club, ik h e b niet d e b e ­ hoefte om d a a r bij te horen. Ik trek me weinig v a n a n d e r e n a a n . Dat komt ook doordat ik kinderen heb. N a d e colleges h e b ik g e e n tijd om e e n kop thee te drinken, want ik moet Aïsha e n Megisa v a n d e crèche halen. Studenten schrikken v a a k als ze horen dat ik moeder ben. En w a n n e e r ik vertel dat het om e e n tweeling gaat, raken ze he­ lemaal overstuur." Wanneer Riana over h a a r toe­ komst begint, blijkt dat moeder e n dochter sterk v a n mening verschillen. Zodra ze d e kans krijgt, g a a t moeder terug n a a r Suriname e n het liefst zou ze h a a r kroost meenemen. Riana weet het n o g niet. "Ik b e n zó g e w e n d a a n d e luxe die je hier hebt. D a a r zou ik echt v a n moe­ ten afkicken!" Moeder begrijpt niet dat h a a r dochter d a a r zo a a n hecht, 'ach' is h a a r enige reactie. Ook vraagt Riana zich af of ze

Computer bederft lachlust van wiskundigen tig te spreken over d e w e l d a d e n v a n d e computer. De wiskundi­ g e moet worden afgeschermd v a n d e dollarwereld v a n d e computers, zo m e e n d e e e n spre­ ker, want geldzucht bedreigt d e beoefening v a n zuivere weten­ schap e n leidt tot "onzindelijk denken". Ook vreesde hij dat wiskundi­ gen te m a k e n zouden krijgen met sociaal werkers of sociolo­ gen. "Die brengen babbeltek­ sten voort zoals: 'Hoe moet je eigenlijk omgraan met d e com­ puter?'" Zijn toevoeging "Ik b e n dit alles overigens niet met mij­ zelf eens", appelleerde hoor­ b a a r a a n het mathematisch ge­ voel voor humor. Baayen m e e n d e dat d e smet­ vrees voor computers onnodig is: "Er werd altijd al onzindelijk gedacht, ook onder wiskundi­ gen, en d a a r moet je d e compu­ ter niet d e schuld v a n geven. Wiskundigen onderschatten d e betekenis v a n d e computer. Sommige bewijzen zouden nooit zijn gevonden als d e intuïtie v a n de wiskundige niet w a s onder­ steund door computerbereke­ ningen." Een wiskundige met woeste

b a a r d e n priemende blik meen­ d e dat d e computer juist e e n hulpmiddel k a n zijn om onzin­ delijk denken onder wiskundi­ g e n te bestrijden: "De computer is e e n vergrootglas voor onze denkfouten. De computer k a n ons sneller duidelijk m a k e n d a t onze modellen niet kloppen." Wiskundigen zijn p a s vrij l a a t gebruik g a a n m a k e n v a n com­ puters, later d a n d e meeste a n ­ dere wetenschappers. De (zui­ vere) wiskundige houdt v a n eenvoud, e n hij deelt met d e schrijver d e liefde voor p e n (lie­ ver nog potlood) e n papier. Het mooiste vindt d e wiskundige d e bewijzen die hij uit het blote hoofd met potlood op d e r a n d

Frank van Kolfschooten v a n e e n bierviltje of op d e bin­ nenkant v a n e e n pakje vloeipa­ pier k a n schrijven. Hij (de zij's w a r e n nauwelijks vertegenwoordigd op het con­ gres) is trots op zijn onafhanke­ lijke denkkracht e n heeft d e computer l a n g e tijd beschouwd als e e n hulpmiddel voor mathe­ matisch minder validen. Een computer is ten slotte niets a n ­ ders d a n razendsnel rekentuig, e n " wiskundigen zijn meestal g e e n enthousiaste r e k e n a a r s . Een waterdicht bewijs dat a a n ­ toont dat e e n b e p a a l d e stelling geldt voor cdle natuurlijke getal­

nog wel past in d e Surinaamse maatschappij: "Ik h e b e e n hele a n d e r e werkhouding. Als je in Suriname e e n project op poten wUt zetten, moet je er tien tot twintig j a a r d e tijd voor nemen. De mensen zijn er nogal gelaten en b a n g om dingen te v e r a n d e ­ ren. Ik zou g r a a g e e n soort uit­ zendbureau runnen. Wat voor één precies, dat zeg ik niet an­ ders pikken a n d e r e n m'n idee af. Ik zie echter als e e n b e r g op tegen d e l a n g e w e g die je in Suriname moet b e w a n d e l e n om zoiets voor elkaar te krijgen. Hier g a a n d e dingen allemaal waanzinnig snel e n dat b e n ik gewend." Riana's moeder vindt het jachtige b e s t a a n v a n d e ge­ middelde N ederlander m a a r niks: "Iedereen is hier zo ge­ j a a g d dat d e mensen niet meer zichzelf zijn. Anderen b e p a l e n hoe je je moet g e d r a g e n . In Su­ riname b e p a a l ik dat zeU." Moeder heeft het beste voor met Riana. Ze is e e n volhouder. Warmeer ze v a n mening ver­ schillen, d a n blijft ze er over doorpraten. Soms blijft het on­ derwerp v a n discussie weken onaangeroerd, m a a r op een goede d a g komt ze er toch weer op terug. "Soms b a l e n d e kinderen van me", vertelt Erna. Wat dat be­ treft is Riana anders, vindt ze zelf: "M'n moeder p r a a t g r a a g e n heeft veel geduld, ik niet. Ik ben nogal opvliegend. En m'n moeder k a n bijvoorbeeld uren lopen, ik niet", vertelt ze rustig terwijl h a a r dochtertje h a a r ha­ ren kamt. "Omdat we zo ver­ schillend zijn, g a a n w e ook nooit s a m e n op stap. Wél k a n ik altijd met m'n problemen bij h a a r terecht." Dat laatste geldt niet alleen voor h a a r kinderen, ook ande­ ren kunnen altijd voor hulp bij moeder Erna aankloppen. Het liefste h a d moeder d a n ook doorgestudeerd voor e e n 'soci­ a a l beroep': "Zeker weten! Le­ ren is goed voor je, want als je zelf stom bent, hoe kun je dan iemand goed helpen? Nu geef ik mensen ook wijze r a a d , maar als ik er voor gestudeerd had, kon ik het nóg beter!"

len tussen nul e n e e n miljoen, vindt hij e e n belangrijker bezit d a n e e n computer die in een minuut k a n uitrekenen dat dit i n d e r d a a d voor al die getallen geldt. Een logisch bewijs heeft eeuwigheidswaarde, e n een computer k a n stellingen alleen empirisch bewijzen. Wiskundigen zijn niet d e hvmior­ loze schepsels w a a r ze vaak voor gehouden worden, zo werd mij duidelijk tijdens het congres. Er bestaat zelfs e e n typisch wis­ kundige vorm v a n himior. Enige bekendheid met d e wereld van wiskundigen is wel voorwaarde om te kurmen delen in d e lol. De bovengenoemde m a n die het niet met zichzelf e e n s was gebruikte niet toevallig e e n pa­ radox. De p a r a d o x is het humo­ ristisch middel bij uitstek v a n de wiskundige. De zeldzame mo­ menten w a a r o p het universum v a n d e wiskundige dreigt in te storten, werken op zijn lachspie­ ren. Een ongebruikelijke wen­ ding in het bewijs v a n e e n stel­ ling of e e n verrassend eenvou­ dige uitkomst v a n e e n ingewik­ kelde rekensom, het is genoeg om wiskundigen e e n lach te ont­ lokken. Mijn vroegere wiskun­ deleraren schaterden wat af als ze sonmien uiüegden. Met de betere leerlingen wel te ver­ staan, want wiskundigen hou­ den meestal niet v a n dommeri­ ken. Lachen doet men het mak­ kelijkst onder verwante gees­ ten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen