Ad Valvas 1988-1989 - pagina 372

i'rsfts

M

PD\pjy/F

24 FEBRUARI 1989

V Of d e voorsnijder later zijn li­ c h a a m zelf ter beschikking v a n d e wetenschap stelt? "Die v r a a g heb ik mijzelf nog nooit gesteld", zegt hij. Hij staat in een grote zaal met een penetrante zieken­ huislucht e n blinkende kasten tegen d e wand. Daarachter lig­ gen de lichamen. Het is d e snij­ zaal, de werkvloer v a n d e a n a ­ tomen op d e VU. "Ik verwacht niet dat ik binnenkort dood g a . Hoewel ik steeds met d e dood wordt geconfronteerd, betrek ik die toch niet direct op mijzelf." Dr. L. Pol iacu Prose is voorsnij­ der bij d e vakgroep Anatomie. Een voorsnijder balsemt d e li­ chamen, maakt ze klaar voor onderzoek, geeft demonstraties a a n studenten en practicum a a n a a n k o m e n d e artsen. "Het is voor iedere student d e eerste e n d e laatste keer dat ze ongestraft in e e n lichaam kunnen frunni­ ken", zegt dr. Poliacu Prose. "Die kans moet je op e e n bijzondere manier begeleiden. Zo hoop ik bij te kunnen d r a g e n a a n d e kennis v a n e e n toekomstige arts." Studenten moeten leren dat ze zich bij het snijden in lichamen a a n b e p a a l d e regels moeten houden. Ze moeten hun theorie kennen, lichamen niet nodeloos beschadigen e n strikte hygiënische voorschriften in acht nemen. "We h e b b e n d a a r ­ door nog nooit e e n schimmele­ pidemie in ons materiaal ge­ had", zegt d e voorsnijder trots. Sommige studenten kunnen er niet goed tegen. "Hoe ze op het moment v a n snijden r e a g e r e n is onvoorspelbaar", zegt d e voor­ snijder. "Als ze het niet meer aarikunnen zeg ik dat ze m a a r even moeten stoppen." De voor­ snijder geeft ook hulp a a n g e ë ­ motioneerde studenten. "Mijn deur staat altijd voor ze open", zegt hij. Zelf werkt Poliacu Prose ongeveer negentig keer per jaar a a n e e n lichaam. Soms door zijn practicumlessen, a n ­ dere keren doordat hij helpt bij het balsemen v a n e e n lichaam. Birmen vierentwintig uur n a het overlijden wordt e e n gestorve­

WERK IN UITVOERING: VOORSNIJDER

'De eerste keer had ik ook wiebelbeentjes' ne binnengebracht, w a a r n a het onmiddellijk voor concervering gereed wordt gemaakt. Hoe sneller n a het overlijden dat g e ­ beurt, des te beter k a n het wor­ den b e w a a r d . De meeste licha­ m e n h e b b e n e e n cyclus v a n twee jaar. Ze worden e e n j a a r opgeslagen en dienen d a a r n a een j a a r als studiemateriaal. D a a r n a worden ze onder toe­ zicht afgevoerd. De famUie heeft

d a n al afscheid genomen. De plechtigheid vindt n a het overlij­ d e n plaats. Het voorbereidende werk a a n een lichaam gebeurt steevast door twee mensen. "Het is z w a a r werk," weet d e voorsnij­ der. "Daarbij kunnen er psychi­ sche problemen optreden. Je krijgt d e mensen soms recht­ streeks uit d e verzorgingstehui­ zen of v a n d e operatietafel. Je

Poliacu Prose: "Je gaat een l ichaam

"

'Voor Ningirsu, d e sterke held van Enlil, heeft Urbaba, d e stadvorst v a n Lagasj, d e licha­ melijke zoon v a n Ninagala, zijn heiligdom gebouwd.' De geluk­ kigen die a n n o 1989 het spijker­ schrift beheersen, zouden dit stukje plechtige lofzang a a n d e god Enlil 'ontspijkeren' op d e hiernaast afgebeelde kleispij­ ker. Hij is vijftien centimeter lang, zevenenhalve centimeter breed en niet d e eerste d e beste spijker. Alleen al het idee dat hij meer d a n vierduizend j a a r oud is, maakt hem erg spectaculair. De spijker werd afgelopen dins­ d a g samen met e e n verzame­ ling Babylonische kleitabletten van d e Katholieke Universiteit Nijmegen, bezorgd a a n d e VU. Een unieke gebeurtenis w a a r ­ door die dinsdag voor verschil­ lende letterkundigen erg plezie­ rig werd. Eigenlijk is dit alles het gevolg v a n e e n droevige gebeurtenis. Door de TVC­operatie sneuvel­ de een studierichting, die d e oudste v a n d e Nijmeegse uni­ versiteit was: d e Semitische taal­ en letterkunde. O m te voorkomen dat d e kleitabletten voorgoed rust zouden krijgen, kreeg d e VU ze in bruikleen. Hier kan immers nog wel Semiti­ sche talen worden gestudeerd. Om dat goed te kunnen doen, is zo'n kleitablet met spijkerschrift, het schrift v a n d e Babyloniërs en Assyriërs, onontbeerlijk. Bijna eerbiedig s t a a n d e toe­ schouwers rondom d e tafel v a n de zaal O ude Drukken w a a r o p

asociëien

met iemand

Henk Vlaming k a n o n a a n g e n a m e toestanden krijgen. Het is prettig als je d a n een steun in d e rug hebt. Het is ook veiliger. Je hebt hulp als er e e n ongeluk gebeurt. Je zou je kunnen snijden of balsemvloeis­ tof in d e ogen krijgen. In 1976 emigreerde Poliacu Pro­ se uit Roemenië n a a r Neder­

die je hebt

Diana Doornenbal

Op die v a n d e Universiteit v a n Leiden na, is deze verzameling met vijftig stuks, d e grootste in Nederland. De w a a r d e is moei­ lijk te schatten volgens proi. M.Stol, hoogleraar in d e Assy­ riologie: "Tegenwoordig is uit­ voer v a n kleitabletten e n ­spij­ kers verboden. Je g a a t d a n echt d e gevangenis in. En d a t terwijl je ze in d e I r a a n s e woestijn zo kunt oprapen." Stol w a a g t toch een gokje: e e n p a a r honderd gulden per stuk.

die d e tabletten d i n s d a g met d e auto k w a m brengen. Natuurlijk is het leuk om dit ar­ cheologisch materiaal in huis te hebben, m a a r wat gebeurt er eigenlijk mee? Stol vertelt: "Stu­ denten kunnen nu spijkerschrift leren lezen e n natekenen. Voor­ h e e n gebeurde dat uit boeken waarin d e tekens met O ostindi­ sche inkt s t a a n afgebeeld. Dat is e e n moeilijk klusje, hoor. Het spijkerschrift telt zeshonderd verschillende tekens! Hoofd vak­ studenten in d e Semitische ta­ len, momenteel h e b b e n w e er twee, moeten het kunnen lezen als d e krant. Het doel v a n d e studie is puur wetenschappelijk. Deze talen zijn inmiers uitge­ storven in het j a a r nul! Studen­ ten kunnen dus het beste m a a r AIO of O IO worden."

De tabletten e n spijkers zijn ver­ zameld door d e dominicaan P.E. v a n der Meer, die vijfen­ twintig j a a r geleden stierf. Hij deed in d e jaren dertig veel op­ gravingen in het Midden­O os­ ten. Het boek 'The Ancient Chronology of Western Asia' maakte hem ­O yereldberoemd. Dat vertelt drs.W.C. Delsman v a n d e Nijmeegse universiteit.

Over d e hele wereld b r e n g e n zo'n twee­ a driehonderd ge­ leerden e e n deel v a n hun d a ­ gen door met het ontcijferen v a n spijkerschrift. Volgens drs. F.A.M. Wiggermann, docent Se­ mitische talen, moet je e e n puz­ zelaar in hart e n nieren zijn om d a a r plezier in te hebben: "Inte­ ressant worden w e voor d e bui­ tenwereld p a s als w e kunnen a a n t o n e n dat d e Babyloniërs

Poliacu Prose noemt e e n goede begeleiding belangrijk voor het verwerken v a n emoties die zich tijdens het snijden bij studenten voor kunnen doen. Dat k a n vol­ gens Poliacu Prose invloed heb­ b e n op d e houding v a n d e stu­ dent als hij later arts is. Hij ver­ telt ze wat ze kunnen verwach­ ten en wat er met d e lichamen g a a t gebeuren. "Je emoties h a n ­ gen s a m e n met eerdere ervarin­ gen met overleden mensen", zegt d e Roemeen. "O p het mo­ ment dat je geëmotioneerd raakt g a je het lichaam asocië­ ren met iemand die je hebt ge­ kend. Misschien h e b je je opa gezien die er net zo bij l a g als het lichaam voor je. Dat wekt schroom." Deze ervaring is d e Roemeen niet vreemd, m a a r door zijn op­ voeding is d e afstand tot een dode kleiner. "Wanneer m e n in Roemenië e e n overledene ter a a r d e bestelt, wordt die in een open kist vervoerd. Je komt d a a r vaker met gestorvenen in a a n ­ raking d a n hier in Nederland. Ik b e n roemeens­orthodox e n vol­ gens mijn geloof begint het le­ ven bij d e geboorte e n eindigt het bij d e dood. Dat moment komt voor iedereen en d a a r moet je je eens op voorberei­ den. Hoe je dat accepteert is voor iedereen anders."

gekend.'

Puzzelen op spijkerschrift d e verzameling is uitgestald. Als je d e tabletten goed aankijkt, probeer je je automatisch te ver­ plaatsen n a a r tweeduizend j a a r voor Christus e n zoek je n a a r het grote verschil tussen e e n tekstverwerker e n e e n kleita­ blet. Niet d e Egyptische hiër­ oglieven, m a a r deze kleitablet­ ten zijn d e oudste vorm v a n schrift op a a r d e .

land. In zijn geboorteland werk­ te hij in een revalidatiecentrum. Anatomie w a s e e n deel v a n zijn opleiding a a n d e universiteit v a n Boekarest. "Ik w a s achtien j a a r toen ik voor het eerst a a n een lichaam werkte." Nu nog roemt hij d e begeleiding door zijn vroegere leermeesters. "Dat n a m niet w e g dat ik die eerste maal wiebelende beentjes had", bekent hij. "Maar door d e tijd h e e n verandert je houding ten opzichte v a n lichamen. Het is later in eerste instantie studie­ materiaal, ledere keer werk ik volgens een vast schema. Des te boeiender is het w a n n e e r ik merk dat niet iedereen gelijk is. De mens is e e n perfect bouwsel dat je nooit n a zal kunnen ma­ ken."

atoomboirmien maakten!" Se­ rieus p r a a t hij verder, "We we­ ten ondertussen veel v a n deze

"Studenten moeten deze Meispijker kunnen l ezen la s de krant", al dus prof. Stol . FotoAVC/VU

mensen. Voornamelijk van deE­% administratie v a n het dagelijks leven. Zo'n kleispijker is e e n offi­ cieel document v a n d e koning. Als hij e e n tempel bouwde, stop­ te hij zo'n spijker in d e muur, als herinnering. Zo trots w a s hij. 't Is natuurlijk ook e e n vrome d a a d om e e n tempel te bouwen." Op d e tabletten die d e VU nu rijk is, s t a a n vooral economische teksten. Zoals d e afrekening v a n d e verkoop v a n koeien, een brief e n e e n contract. O ok is er een tablet v a n d e partij w a a r o p een v a n onze voorouders het schrijven heeft geleerd. De ver­ zameling is h e l a a s niet voor ie­ dereen te zien. Volgens Stol is het te link om ze in glazen vitri­ nes ten toon te stellen. Daarom worden ze opgeborgen volgens d e eisen v a n d e tijd: in e e n safe met e e n eigen microklimaat. De universiteitsbibliotheek heeft de eer om die kluis te mogen be­ schermen, s a m e n met a n d e r e inscripties, oude drukken e n ar­ chieven. Drs.M.D. Bremmer, beheerder v a n d e afdeling godsdienstwe­ tenschappen, filosofie e n orient­ alia is blij: "Bibliotheken ver­ schaffen niet alleen informatie die direct te lezen is. 't Is ook een verzamelplaats v a n documen­ ten die eerst bestudeerd moeten worden. Met deze bewijzen van onze oeroude afstamming voe­ len we ons e e n beetje meer bi­ bliotheek."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen