Ad Valvas 1988-1989 - pagina 233

f£>VFiI^ps

2 DECEMBER 1988 "Als ik zeg dat Rechtshulp VU meer a a n w a t je noemt structu­ rele rechtshulp zou moeten d o e n is d a t g e e n kritiek o p w a t m e n nu doet. N a a r mijn mening is het d e beste vakgroep voor onder­ wijs a a n studenten die d e juridi­ sche faculteit heeft." Prof. Blan­ kenburg, die rechtshulpsgege­ vens voor eigen onderzoek g e ­ bruikt, wijst op zijn ontdekking dat afgestudeerden eerder e e n b a a n vinden als ze g e w a p e n d met d e praktijkervaring v a n d e rechtshulpopleiding d e arbeids­ markt op stappen. Er is echter meer uit Rechtshulp te halen, m a a r deze e n d e faculteit h e b ­ b e n d a a r te weinig oog voor, meent hij. De sociale rechtshulp die Rechtshulp in drie Amsterdam­ se buurten verleent e n h a a r gra­ . tis telefonische advieslijn voor iedereen zijn prachtige dingen, m a a r die zijn klantgericht. "Men is er niet op gespitst om er c a ­ sussen uit te vissen w a a r je meer v a n maakt d a n het helpen v a n e e n enkele cliënt," aldus prof. Blankenburg. Om d a t te bereiken zouden a n d e r e vak­ groepen moeten worden inge­ schakeld, want Rechtshulp is d a a r met zijn drie a d v o c a t e n zelf onvoldoende voor uitgerust. Blankenburg noemt e e n voor­ beeld v a n . e e n rechtshulpstu­ dent in e e n v a n d e buurthuizen die e e n klacht v a n e e n huurder b e h a n d e l d e . De klacht bestond bij meer huurders e n er zou e e n groepsactie v a n te m a k e n zijn volgens d e student. "Dat soort dingen komt meestal niet ver, omdat zo'n student n a e e n m a a n d weer w e g is e n acties meer tijd vergen. Daarvoor h e b je m e n s e n nodig die d a a r lan­ ger m e e bezig kunnen zijn."

Inventiever Zijn Amerikaanse ervaringen geven h e m in dat het allemaal innovatiever e n inventiever moet bij Rechtshulp e n d a t d a t ook kan. Blankenburg: "I n Ame­ rika g a a n a d v o c a t e n op zoek

Rechtssocioloog prof. Blankenberg: 'Structurelere aanpak nodig'

'Ambities Rechtshulp VU moeten groter worden' De rechtssocioloog prof. dr. Edward Blank enburg vindt dat Rechtshulp VU "hogere ambities" zou moeten heb­ ben. Ze is teveel met individuele gevallen bezig. Zij zou zich meer moeten richten op het voeren van processen over veel voorkomende problemen. Daarmee zouden in één klap vele laagstbetaalden gebaat zijn. Mr. Geert Janssen van Rechtshulp VU: "Voor de rechtshulp­ student is dat niet zo aantrekkelijk. Waarom Rechtshulp VU op de kop zetten als zij goed draait?"

Rechtshulp­advocaat mr. Jans­ sen: Waarom zaak op zijn k op zetten, als het allemaal goed draait?

Foto Kees Keuch, AVCA^U

n a a r claims w a a r meer cliënten b e l a n g bij hebben. Ze spreken met d e cliënten af: als er iets uitkomt verdelen wij d e winst. Zoiets zal in Europa tegen d e ethische beroepscode i n g a a n en ik b e n d a a r ook op t e g e n omdat m e n alleen winstgeven­ d e zaken behandelt. Dat k a n tot heel d w a z e vorderingen leiden. Ik vind het wèl vindingrijk. Je maakt meer v a n d e dingen. Daar k a n m e n hier w a t v a n le­ ren." Een juridische faculteit als die

Rechtshulp VU: meer doen met minder Rechtshulp VU, in 1972 als Juridische Polikliniek begon­ nen, biedt jaarlijks 36 stu­ denten e e n praktijkopleiding v a n drie m a a n d e n onderwijs e n e e n stage v a n e e n half jaar. De rechtshulpstudenten leren er zelfstandig in drie Amsterdamse buurthuizen (Floradorp, Postjesbuurt/O­ vertoomse Veld e n Schinkel­ en Hoofddorppleinbuurt) eens per week op spreeku­ ren cliënten te helpen op al­ lerlei terreinen (huurrecht, arbeidsrecht, belastingrecht, etc); in 1987 w e r d e n tegen d e 500 zaken b e h a n d e l d (in 1986: 700), in 19 w a a r v a n werd g e p r o c e d e e r d (in 1986: 64). D a a r n a a s t g e v e n d e stu­ denten telefonisch adviezen

(jaarlijks 3000). Dat alles on­ der het toeziend oog v a n drie advocaten­begeleiders in VU­dienst. I n d e loop d e r ja­ ren groeide het a a n t a l zaken niet alleen in aantal, ook d e moeilijkheidsgraad n a m toe. Reden, w a a r o m vorig j a a r uit noodzaak begonnen werd met indammen, omdat d e personeelsformatie ­ 4,4 inclusief secretariële onder­ steuning ­ gelijk bleef. Door bezuiniging wordt d a a r vol­ gend j a a r ook nog eens 0,2 v a n afgeknabbeld... Toch wU men proberen hetzelfde werk te blijven verzetten. Op foto: Studenten h o u d e n spreekuur in e e n v a n d e buurthuizen.

Foto Bram de Hollander

v a n d e VU zou zo'n t a a k volgens hem heel goed op zich kunnen nemen, omdat die d a a r , juist omdat het zonder winstmotief kan, uitstekend geschikt voor is. "Dwaze claims worden zo voor­ komen, omdat e e n universiteit vanuit h a a r verantwoordelijk­ heid zoiets niet k a n maken." De uitdaging om meer a a n structurele rechtshulp te doen, zoals prof. Blankenburg d e juri­ dische feestgangers bij het tien­ jarig b e s t a a n v a n Rechtshulp in 1983 al voorhield, ligt er n o g steeds. Hoe komt dat? Rechtshulp­advocaat e n prak­ tij kbegeleider mr. Geert Jans­ sen: "Wat Blankenburg wU is d e grote brokken eruit halen, d e hele faculteit erbij betrekken, specialisten betogen laten schrijven die niet kapot kunnen en procederen tot e n met d e Hoge R a a d . Het is e e n idee, w a a r ik niet op tegen ben, m a a r ik h e b er als hele grote kantte­ kening bij dat dit voor studenten niet zo aantrekkelijk is. W a a r o m Rechtshulp op d e kop zetten, als zij goed draait?" Het doel is im­ mers studenten praktisch onder­ wijs te g e v e n met a d v o c a t e n die over hun schouder meekijken, zeggen hij en zijn collega's. Janssen heeft meer bezwaren. "In Nederland liggen d e proble­ m e n v a n zaak tot z a a k indivi­ dueler op d e e e n of a n d e r e m a ­ nier. Ze lenen zich d a a r d o o r minder voor e e n structurele a a n p a k . Dat het in Amerika meer zo is, komt, vermoed ik, ondermeer doordat d e l a g e r e sociale klassen zoveel armer zijn e n zoveel minder rechten h e b b e n d a n hier. Als ik hier e e n huurder met onderhoudsproble­ m e n krijg, d a n k a n ik wel g a a n procederen, m a a r bereik in d e meeste gevallen alleen e e n op­ lossing voor zijn probleem." Er wordt wel iets a a n structurele rechtshulp g e d a a n , m a a r op d e mini­schaal, aldus mr. Janssen. Het onderzoekspostje bij Rechtshulp is heel klein. "Er komt nauwelijks iets uit. We h e b b e n het daarvoor veel te druk." Er zijn wel e e n s wetsvoor­ stellen becommentarieerd. Ook wordt in d e buurtkranten over kwesties gepubliceerd e n wor­ den meetings voor buurtbewo­ ners georganiseerd om h e n op d e hoogte te b r e n g e n v a n nieu­ w e ontwikkelingen. Structurele rechtshulp, d a t wel, m a a r b e ­ perkt en a n d e r s d a n prof. Blan­ kenburg voorstaat. Voelt die zich e e n r o e p e n d e in d e woestijn? Het is natuurlijk lastig om in e e n zuinige situatie meer a a n structurele rechtshulp te doen, zegt hij. Daarvoor is in zijn visie e e n puike s a m e n w e r ­ king tussen Rechtshulp met zijn drie a d v o c a t e n e n a n d e r e vak­ groepen onontbeerlijk, w a t d e nodige inzet v a n d e laatsten vergt. Die h e b b e n die er kenne­ lijk in deze tijd ook niet voor over, zegt hij met toch enige te­ leurstelling in zijn stem. "Waar ik erg v a n schrok w a s dat d e faculteit Rechtshulp on­

Jan van der Veen langs met e e n hele formatie­ plaats wüde korten. I k dacht nu g a a t m e n zoiets moois afbreken. Men kon tenslotte wel v a n d e w a a r d e v a n Rechtshulp worden overtuigd, zodat d e s c h a d e tot tweetiende formatieplaats b e ­ perkt bleef, m a a r d a t er über­ haupt die g e d a c h t e was...!" Flink inkrimpen zou ook minder inkomsten h e b b e n betekend: minder eigen bijdragen v a n cliënten, minder 'toevoegingen' (optreden v a n d e pro­deo­advo­

Prof.dr. Blank enberg: gevallen.

concurrentievervalsing. Daar kon met moeite, n a zelfs Kamer­ vragen, e e n uitzondering op worden gemaakt." Nee, d a t ligt niet in d e rede. Verbazingwek­ kend vindt hij het wel d a t d e Maastrichtse a d v o c a t e n o r d e er a n d e r s over denkt. Ondertussen blijft hoogleraar Blankenburg zich vanuit zijn vi­ sie voor Rechtshulp i n s p a n n e n . Met succes wist hij in 1986 via zijn contacten met d e b e k e n d e Amerikaanse hoogleraar E. Clinton Bamberger uitwisselin­ g e n voor Rechtshulp­VU­stu­ denten op g a n g te b r e n g e n met d e University of Maryland in Baltimore. Een j a a r later k w a m d e York University in het C a n a ­ d e s e Ontario erbij. I n Amerika b e s t a a n tal v a n 'legal clinics' in tegenstelling tot het Europese continent waar zoiets als Rechtshulp VU (en sinds kort het advocatenkantoor v a n d e rijks­ universiteit Limburg) nog steeds uniek is. Dat zijn extra erva­

Rechtshulp VU richt zich teveel op

caten v a n Rechtshulp voor d e rechter, waarvoor geld binnen­ komt v a n het ministerie v a n jus­ titie). Volgens het jongste jaar­ verslag b e d r a a g t het batig sal­ do per eind 1987 70 mUle; voor 'toevoegingen' werd vorig j a a r 85 mille ontvangen. Kan d a t geld g e e n basis zijn voor nieu­ we plannen v a n Rechtshulp? "Nee, dat geld komt in e e n potje dat deel uitmaakt v a n d e alge­ m e n e middelen v a n d e facul­ teit," zegt Janssen. "I k h e b niets liever d a n uitbreiding, w a n t w e werken ons over d e kop, m a a r in deze tijd is dat uitgesloten." Een commerciëlere a a n p a k , zo­ als men die a a n d e rijksuniver­ siteit Limburg met zijn net opge­ richte vergelijkbare advocaten­ kantoor hanteert, is wel e e n idee, vindt Janssen d e s g e ­ v r a a g d . Je zou d a n met d e in­ komsten v a n cliënten die e e n a d v o c a a t kunnen betalen meer structurele rechtshulp kunnen bedrijven. "Alleen, als wij het zo zouden willen doen, d a n hou­ d e n wij ons niet meer a a n d e indertijd met d e Amsterdamse Orde v a n Advocaten g e m a a k t e afspraak. Die vond het toen al

E

individuele

Foto Peter Wolters, AVCA^U

ringsmogelijkheden voor d e stu­ denten in aansluiting op d e rechtshulpopleiding, aldus prof. Blankenburg. Studenten zien d a n hoe het elders ook a n d e r s kan. Rechtshulp vond het aardig, m a a r h a d toch reserves. Mr. Janssen: "Blankenburg doet d a t in zijn eigen onderzoekstijd, m a a r Rechtshulp kost het extra tijd." Janssen zegt er zijn vrije tijd a a n te h e b b e n moeten g e ­ ven om in Baltimore te g a a n kij­ ken en er gastcolleges te verzor­ gen. "Zoiets houdt op e e n g e g e ­ ven moment op," zegt hij. Daar­ om w e r d e n d e uitwisselingen van Rechtshulp n a a r het facul­ teitsniveau getüd. Met C a n a d a is er al bijna e e n s a m e n w e r ­ kingscontract, voor het grootste deel het werk v a n Blankenburg. Dat heeft bovendien als voor­ deel dat a n d e r e v a k g r o e p e n ook geïnteresseerd kunnen ra­ ken, aldus Janssen. Blankenburg laat zich niet uit het veld slaan, overtuigd als hij ervan is dat hij het bij het rechte eind heeft. Het k a n toch a n d e r s met Rechtshulp , vindt hij.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen