Ad Valvas 1988-1989 - pagina 209

18 NOVEMBER 1988 Stel, je komt als a r m o e d zaaien­ de student ­ die e e n hele week op een houtje moet bijten ­ op het idee deze materiële proble­ men nu eens radikaal a a n te pakken. Je vat het plan op d e lokale s p a a r b a n k g e w a p e n d e r ­ hand v a n zijn financiële reser­ ves te ontdoen. Daartoe b e n je genoodzaakt gebruik te m a k e n van e e n vuurwapen, m a a r ­ op­ gevoed a a n d e chocoladeketel ­ helaas b e n je niet ingevoerd in de technische finesses v a n d e materie. Daarom besluit je bij de VU­bibliotheek e e n boek te lenen d a t je in g e u r e n kleuren kan vertellen, hoe zo'n ding in elkaar zit en hoe je het dient te hanteren. De overval vindt plaats, d e buit is binnen, m a a r drie weken later staat politie justitie bij je op d e stoep. Wat blijkt? Uit d e bestan­ den v a n d e bibliotheek komt jouw n a a m n a a r boven als ge­ bruiker v a n het boek 'How to use a gun' en met dit gegeven, gecombineerd met nog wat fei­ ten, valt d e verdenking wel erg sterk op jou. Het piepkleine stu­ dentenkamertje k a n tijdelijk in­ geruild worden voor e e n iets grotere politiecel. Hoe fictief is dit voorbeeld en hoe is het gesteld met d e be­ scherming v a n (gevoelige) ge­ gevens a a n d e VU? Wat het bi­ bliotheek­voorbeeld betreft, is het interessant dat zeer recent de b e s t a n d e n v a n d e VU­biblio­ theek geautomatiseerd zijn e n dat men dus i n d e r d a a d in staat is op a a n v r a a g g e g e v e n s v a n de gebruikers uit het b e s t a n d te lichten. O m deze reden is d e VU­bibliotheek inmiddels ook opgenomen in d e VU­regeling die bepaalt hoe d e bescherming van g e g e v e n s moet geschie­ den.

Politie Op grond v a n deze regeling m a g d e houder v a n e e n be­ stand zijn g e g e v e n s a a n e e n gelimiteerd a a n t a l derden, die in d e reglementen ook opge­ somd worden, ter beschikking stellen. Hier hoort politie justi­ tie niet bij en d e bibliotheek zou

R a a d k a n slechts gedeeltelijk w a k e n over gebruik v a n g e g e v e n s

Studenten zijn nauwelijks bezorgd over hun privacy Iedere VU­student staat, vanaf het moment dat hij zijn collegekaart ontvangt, geregistreerd in de geautomati­ seerde bestanden van de universiteit. Uitvoerige gege­ vens zijn nodig voor de noodzakelijke administratie binnen de VU, maar deze ­ vaak gevoelige ­ gegevens belanden ook in handen van 'derden', zoals de studiefi­ nanciering en het CBS. Studenten lijken echter nauwe­ lijks wantrouwig. om die reden medewerking kunnen weigeren: het o p v r a g e n v a n dergelijke informatie k a n e e n inbreuk betekenen op d e privacy v a n d e gebruiker. Al­ leen als d e politie e e n opspo­ ringsbevel zou hebben, zou e e n uitzondering kunnen worden gemaakt. Het is uiteraard e e n nogal ex­ treem voorbeeld, m a a r niette­ min geeft d e regeling duidelijke regels voor het w a a r b o r g e n v a n privacy. Dat b e g o n al in 1976 toen er a a n d e VU e e n begin werd g e m a a k t met automatise­ ring en het resulteerde in d e op­ richting v a n d e Registratiead­ viesraad in 1978. Deze r a a d heeft als t a a k het bestuur v a n d e VU v a n advies te dienen in­ zake d e bescherming v a n d e persoonlijke levenssfeer en moet zonodig controlerend op­ treden. Aangezien er op landelijk ge­ bied g e e n definitieve wetgeving tot stand is gekomen, w e r d e n d e instellingen tot zelfregulering gedwongen. In 1985 werd d e huidige versie v a n d e zoge­ n a a m d e VU­regeling door d e UR vastgesteld. O p grond v a n deze universitaire 'wet' werd eind 1985 het systeemregele­ ment VUBIS/S ontworpen, dat gedetailleerde regels voor­ schrijft voor het gebruik v a n d e gegevens v a n d e studentenre­ gistratie.Aan d e voorzitter v a n

de Registratieadviesraad, prof.dr. P. de Waart d e v r a a g :

ganiseerd. Doel w a s overeen­ stemming te bereiken over d e inhoud v a n diverse weten­ schappelijke begrippen. Politi­ ci v a n verschUlende nationali­ teiten weten d a n dat zij het over dezelfde dingen h e b b e n als ze a a n d e o n d e r h a n d e ­ lingstafel over ontwapening praten. "Ik h e b tegenwoordig meer begrip voor westerse inzich­ ten," zo zei d e Russische afge­ v a a r d i g d e dr. Alexander Ko­

Nico Verbeek beeld dat g e g e v e n s a a n d e stu­ diefinanciering en het Centraal Bureau voor d e Statistiek ver­ strekt worden. Als d e studiefi­ nanciering nu besluit op h a a r beurt d e persoonsgegevens die ze v a n d e universiteiten krijgen weer door te spelen, d a n zou­ den ze dat alleen kunnen d o e n op grond v a n e e n wettelijk re­

r a a d als privacy­beschermende instelling heeft. Wat er met d e studentengegevens intern ge­ beurt, is nog wel te controleren, m a a r wat er m e e gebeurt als ze via d e VU hun w e g vinden ngtar andere overheidsbestanden, zoals die v a n studiefinancie­ ring, is nogal duister en d a a r heeft d e r a a d ook g e e n g r e e p op. Bij d e kwestie v a n d e O V­j a a r ­ kaarten komt deze beperking duidelijk a a n het licht. Studiefi­ nanciering e n NS h e b b e n n a ­ melijk e e n contract afgesloten over d e fabricatie v a n d e jaar­ kaarten. In dit contract is echter niet geregeld hoe m e n a a n d e persoonsgegevens denkt te ko­ men. De universiteiten zijn hier in ieder g e v a k niet rechtstreeks in gekend, hoewel ze wel (ver­ plicht) veel informatie doorspe­ len a a n Groningen. "De infor­

­ Kan er op grond van de VU­ regels gemakkelijk commer­ cieel misbruik worden ge­ maakt? Hoe groot is de kans dat studenten ongewenst informa­ tie­materiaal, zoals reclamefol­ ders e.d. ontvangen? "Wij w a k e n ervoor dat d e brie­ venbussen gevuld worden met materiaal w a a r d e m e n s e n g e e n prijs op stellen. De advies­ r a a d krijgt v r a g e n v a n d e r d e n of v a n d e VU­bestanden ge­ bruik k a n worden gemaakt. Wij beslissen d a a r o v e r e n het crite­ rium dat w e h a n t e r e n is dat die gegevens moeten voldoen a a n d e eis dat ze in overeenstem­ ming zijn met het doel v a n het (VU­)systeem. Ik k a n m e voor­ stellen dat bijvoorbeeld m e d e ­ delingen v a n d e VU­vereniging of v a n VU­magazine hier wel toe kunnen behoren. Maar het systeem is dus niet opgesteld om commerciële bedrijven d e gelegeheid te geven reclame­ materiaal rond te laten sturen". ­ Een andere kant van de zaak is dat de gegevens h un weg vin­ den naar allerlei (over h eids­)in­ stanties. Is de angst voor Big Brother terech t? "Op grond v a n d e VU­regeling worden gegevens doorge­ speeld, d a a r heeft iedereen in­ z a g e in. Zo staat d a a r i n bijvoor­

Politici moeten één taal spreken Maar liefst vijf Russischse ge­ leerden m a a k t e n w o e n s d a g ­ middag een rondvaart door d e Amsterdamse grachten tij­ dens e e n middagje pauze v a n een v i e r d a a g s e workshop op de VU over d e w e t e n s c h a p p e ­ lijke aspecten v a n vredes­ vraagstukken. S a m e n met di­ verse wetenschappers uit tal v a n Europese l a n d e n n a m e n zij d a a r d e afgelopen week a a n deel. De (besloten) work­ shop w a s m e d e door d e VU­ werkgroep polemologie geor­

B

fiD\pJ}jp£

nofalov, lid v a n d e Russsiche Akademie v a n Wetenschap­ pen. "Dat komt vooral omdat wij tegenwoordig opener zijn geworden. We h e b b e n vaker kontakt met m e n s e n uit het westen." Konafalov betreurde dat het idee v a n d e non­pro­ vocatieve defensie (het tegen­ gestelde v a n defensie door af­ schrikking) in het westen al­ leen door oppositionele krin­ gen wordt gehuldigd.

(Henk Vlaming)

Foto Bram de HoUandei

Prof. de Waard: 'Wij spelen sociale diensten'

geen persoonujKe

geling of op grond v a n e e n con­ tract dat afgesloten is met d e VU. Het probleem met het CBS is dat zij g r a a g niet­onthoofde ge­ gevens (statistische g e g e v e n s w a a r een n a a m a a n vast zit, red.) hebben. De minister heeft aanwijzigingen in die richting gegeven, het is nog g e e n wet en hierover is met d e universiteiten een briefwisseling ontstaan. De VU heeft als enige hiertegen be­ zwaren gemaakt." Tevergeefs zo blijkt, want door ministrieel ingrijpen is d e VU toch g e d w o n g e n niet­onthoofde g e g e v e n s a a n het CBS te ver­ strekken e n d e enige garantie die men v a n het CBS krijgt, is dat die g e g e v e n s direct n a ge­ bruik 'onthoofd' worden. ­ Nog een ander voorbeeld. Het is nog onbekend h oe de gege­ vens opgevraagd gaan worden voor de invoering van de OV­ jaarkaart. Hoe moet dat vol­ gens U gebeuren? "Het is niet tolerabel dat g e g e ­ vens via studiefinanciering doorgespeeld worden a a n be­ drijven, als dat niet gebeurd op grond v a n e e n wet of als het niet op een contract berust. Voor dit speciale geval is er waarschijn­ lijk in de VU­regelementen niets geregeld. Maar als d e studiefi­ nanciering g e g e v e n s ter be­ schikking stelt a a n d e NS, d a n zal dat op d e g e n o e m d e gron­ d e n moeten gebeuren. Hoe dat nu precies gaat, is mij niet be­ kend". Uit deze woorden v a n prof. De Waart blijkt duidelijk d e beper­ king die d e registratieadvies­

gegevens

door

aan

Foto Bram d e Hollander

matiseringsbank v a n studiefi­ nanciering d r a a g t zorg voor d e aanlevering v a n d e benodigde gegevens", aldus e e n voorlich­ ter v a n het ministerie. — Zijn er andere kwesties waarbij de privacy van studen­ ten in h et geding is? "We h e b b e n e e n g e v a l g e h a d , waarbij e e n b e r o e p op ons werd g e d a a n door d e sociale dienst, v a n W a s s e n a a r geloof ik, die n a wilde g a a n of e e n stu­ dent wel of niet in a a n m e r k i n g zou k o m e n voor e e n uitkering. De v r a a g w a s of die student bij ons i n g e s c h r e v e n stond. Daar h e b b e n w e toen uitvoerig over g e s p r o k e n . Het is e e n af w^eging t u s s e n enerzijds het b e l a n g v a n het t e g e n g a a n v a n steun­ fraude e n anderzijds het be­ s c h e r m e n v a n d e privacy. We h e b b e n het uiteindelijk niet g e d a a n o m d a t het niet in over­ e e n s t e m m i n g is met het doel v a n het g e g e v e n s b e s t a n d : w e zijn in dat opzicht g e e n ver­ lengstuk van de sociale dienst". — Ik h eb niet de indruk dat de privacydiscussie erg leeft in Nederland, ook niet onder stu­ denten? "Binnen d e r e g i s t r a t i e a d v i e s ­ r a a d h e b je s o m s het gevoel dat je zelf roomser bent d a n d e p a u s . We h e b b e n bijvoorbeeld van personeel en studenten nog nooit é é n klacht gekregen. Of dat ligt a a n e e n groot ver­ trouwen of dat m e n s e n h u n rechten gewoon niet kennen, dat weet ik niet".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen