Ad Valvas 1988-1989 - pagina 532

K

PD\PJ^/P>S

"Veldwerk v a n antropologen is niet zo romantisch a l s het lijkt. Ik verveelde m e s o m s rot e n wist d a n 's ochtends a l niet hoe ik d e d a g moest doorkomen", zegt Gerco Kroes, die v a n d a a g afstudeert a l s antropoloog. Hij verbleef in 1985 drie m a a n d e n in e e n Maleis dorpje om e e n leeronderzoek te verrichten n a a r d e m e d i s c h e opvattingen v a n d e Semaï, e e n minderheidgroepering b i n n e n het overweg e n d islamitische Maleisië. Gerco Kroes wilde w e t e n in hoeverre d e lokale m e d i s c h e d e n k b e e l d e n v e r m e n g d zijn g e r a a k t met d e officiële westers e g e n e e s k u n d e , die v a n overh e i d s w e g e wordt a a n g e b o d e n . Via d e geneesheer-directeur v a n e e n ziekenhuis k w a m hij terecht in e e n dorp, d a t dicht g e n o e g bij d e b e w o o n d e wereld l a g om nog m e d i s c h e faciliteiten te h e b b e n . Het dorp l a g l a n g s e e n koele rivier op driehonderd meter hoogte, net boven de grens w a a r malariam u g g e n goed gedijen. Antropologie-studenten word e n m e e s t a l niet a a n h u n lot overgelaten in het b u i t e n l a n d . De faculteit eist dat d e student e e n b e g e l e i d e r zoekt die h e m of h a a r terzijde k a n s t a a n . Bij georganiseerd onderzoek in Indon e s i ë g a a t zelfs e e n b e g e l e i d e r v a n d e VU m e e , die op e e n motor l a n g s alle dorpen rijdt om aantekeningen van studenten te verzamelen. Gerco w a s echter h e l e m a a l op zichzelf a a n g e wezen. "Mijn officiële begeleider w o o n d e in Koeala Loempoer e n h a d a l l e e n p a p i e r e n w a a r d e . Van d e correspondentie met mijn b e g e l e i d e r in Ned e r l a n d hoefde ik ook niet veel te verachten." De plaatselijke bevolking draafde bij zijn a a n k o m s t v a n hutje tot hutje om o n d e r d a k te zoeken. De schoonmoeder v a n d e dorpsonderwijzer ontfermde zich over hem, e n d a t bleek goed uit te vallen. "Voor je het weet zit je bij e e n familie die mot heeft met a n d e r e families, e n d a a r k a n je d a n g e e n contact Het moet toch niet niks zijn om als docent a a n d e faculteit psychologie e n pedagogische wetenschappen d e Sandersbokaal in d e wacht te slepen. Je bent d a n n a a r het oordeel v a n d e studenten immers d e 'beste, leukste, interessantste, knapste en meest overtuigende docent(e) v a n het jaar'. Een begerenswaardige kwalificatie w a a r docenten likkebaardend zich weer een heel jaar extra voor inspannen, zou je zeggen. Eenmaal willen ze ook die glimmende beker met hun n a a m erin gegraveerd. En: slim v a n d e studenten, die d e bokaal instelden, want zo'n ding kost niet zoveel en zo h e b je permanent goed onderwijs voor een prik. Bovendien is het een wisseltrofee; het g a a t per slot v a n rekening om d e eer. Viermaal ging het goed met d e uitreiking. Dit jaar kwam er een kink in d e kabel. Bestuurslid Marius den Otter v a n d e faculteitsvereniging VSPVU moest dat vorige week vrijdag tijdens d e vijfde uitreiking tot zijn spijt bekennen, nog wel in het bijzijn v a n d e nu emeritus-hoogleraar dr. Cornells Sanders. N a a r hem werd d e bokaal genoemd, omdat hij hem als eerste kreeg in decernber 1985. De als 'docent v a n het jaar' door een royale meerderheid v a n d e geënquêteerde studenten a a n gewezen klinisch psycholoog drs. Jan Petrie h a d voor d e eer bedankt. "Onzinnig zo'n bokaal"

2 JUNI 1989

IRP

'Ik verveelde me soms rot' m e e r m e e krijgen. Je e e r s t e s t a p p e n h e b b e n v a a k grote c o n s e q u e n t i e s , die je zelf niet direct in d e g a t e n hebt." De e e r s t e d a g e n liep hij voorzichtig door het dorp, w a n t het is belangrijk om niet te s c h u w te zijn in het b e g i n . Een truc om contact te l e g g e n is het m a k e n v a n e e n plattegrond. "Ik liep rond met e e n k o m p a s e n m a t hier e n d a a r w a t a f s t a n d e n door grote s t a p p e n te doen. Ond e r t u s s e n w e r d ik g a d e g e s l a g e n door d e dorpelingen d i e o p d e v e r a n d a h i n g e n of uit het r a a m loerden. Sommige nodig-

Gerco Kroes: "De zweetdruppels

d e n m e d a n uit o p d e t h e e . " De c o m m u n i c a t i e met d e S e m a i verliep niet zonder p r o b l e m e n . Gerco Kroes s p r a k w e l Maleis, m a a r d i e t a a l s p r a k e n d e oudere dorp)elingen niet. De zoon d e s huizes ("een zeer p u b e r a l e jongen v a n n e g e n t i e n jaar") s p r a k w e l vloeiend Maleis e n w a s e e n grote informatiebron. "Ik sliep o p zijn kamer, 's Avonds voor het s l a p e n g a a n vertelde hij m e allerlei roddels die d e ronde d e d e n in het dorp." Ook over Gerco Kroes w e r d geroddeld e n d a t beviel h e m

vielen op het

Frank van Kolfschooten m a a r m a t i g . "Ze g l i m l a c h e n teg e n je, terwijl je weet d a t ze s o m m i g e d i n g e n d i e je doet m a a r niks vinden. De mocht niet met b e p a a l d e v r o u w e n omg a a n uit het dorp. De e e n zou e e n klaploper zijn, d e a n d e r e e n hoer e n e e n d e r d e vrouw zou b e h e k s t zijn." De pleegfamilie w a s erg bezorgd over d e antropoloog. Ze w a r e n b a n g d a t hij o n d e r e e n of a n d e r e betovering zou v a l l e n e n z a g e n d a a r o m liever d a t hij

papier.'

Foto Kees Keuch. AVCAfU

Deukje in 'Sandersbokaal' of iets v a n die strekking h a d hij als commentaar gegeven, toen hem het grote nieuws kort voor het feestelijk gebeuren werd meegedeeld. Een deukje in d e Sanderstrofee. Tja, d a a r o m moest het kleinood m a a r n a a r d e o p enige afstand volgende nummer twee, zo besloot d e VSPVU in d e gauwigheid. Life must go on. Marius den Otter e n d e zijnen h a d d e n er toch heel even over n a moeten denken, want nummer twee w a s d e uit Zuid-Alrika afkomstig e klinische psycholoog prof.dr. T.L. Holdstock. Zijn komst n a a r d e VU vorig jaar, eerst als gasthoogleraar, h a d immers voor d e nodige opschudding gezorgd. Den Otter: "Hij h a d wel zelf in d e collegezaal verklaard dat hij het apartheidsregiem in zijn land verafschuwt, m a a r voor d e zekerheid h e b b e n w e v a n tevoren ook met d e SRVU gebeld." Dansend v a n vreugde n a m d e second best, niet door zijn plaats op d e ranglijst gestoord, d e beker in ontvangst in d e matig gevulde facultaire r a a d z a a l . Zijn dankwoordje - half in het Zuidafrikaans, half in het Nederlands - w a s warm, het a p plaus ook. Het ludieke voerde d e boventoon. Met slechts e e n knipoog, of misschien toch meer d a n dat, n a a r d e onderwijskwaliteit?

jm'^SbSWSif-jsimi^iS'v.-astijAisiism

Jan van der Veen "Ik denk dat het om allebei gaat," zegt Marius d e n Otter. "Ten eerste is zoiets gezellig. D a a r komt bij dat w e ook met onze neus op d e kwaliteit v a n het onderwijs proberen te zitten. Zo'n bokaal, dat is gewoon e e n bhjk v a n w a a r d e r i n g voor docenten." Studenten hoefden er ook niet veel voor te doen. Het ihvuUen v a n e e n n a a m v a n e e n docent is bij d e enquête voldoende, zegt hij. "Een toelich-

ting m a g wel, m a a r het is in feite alleen e e n kwestie v a n stemmen tellen." Was het niet wat zwaartülend v a n Petrie d e bokaal te weigeren? De klinisch psycholoog, gev r a a g d n a a r zijn b e w e e g r e d e nen, geeft e e n principieel antwoord. "Als ik het analyseer kom ik op grote b e z w a r e n tegen het ueberhaupt g e v e n v a n prijsjes, het Amerikaanse systeem. Zie d e mensen die zich voorbereiden op d e Olympische Spelen. Ze moeten e e n b o k a a l winnen e n vernielen hun lichaam.

'Second best' prof. Holdstock bekijkt de

eretrofee. Foto Bram d e Hollander BTOi

's a v o n d s b i n n e n bleef. Daar h a d hij zelf niet altijd zin in. "Om n e g e n uur 's a v o n d s lag i e d e r e e n zo'n beetje voor pamp u s of ze zaten met z'n vijftigen o p e l k a a r gepropt n a a r worstelwedstrijden i e kijken op een teeveetje." Hij sliep in e e n v a n d e huizen d i e zijn neergezet door d e regering. De traditionele huizen h e b b e n e e n bamboevloer en s t a a n o p p a l e n boven d e grond, m a a r d e regeringshuizen zijn g e m a a k t v a n tropisch hardhout met e e n betormen fundament e n e e n golfplaten dak van a s b e s t . "Het bijbehorende toilet w a s h e l e m a a l aangevreten door d e termieten, o m d a t ze het nooit gebruiken. Ze doen hun behoefte namelijk in het oerwoud. Ze wilden niet vertellen w a a r , o m d a t ze b a n g zijn dat h u n uitwerpselen gebruikt w o r d e n om h e n ziek te maken, Een t o v e n a a r k a n je betoveren a l s hij e e n l i c h a a m s d e e l van je te p a k k e n krijgt, zelfs a l is het maar een haar." Van w e r k e n k w a m niet al te veel terecht. Hij probeerde wel e e n s a a n t e k e n i n g e n te maken, m a a r d a t stelde weinig voor. "Het m e e s t is in mijn hoofd blijven zitten, a l l e e n d e exacte informatie h e b ik opgeschreven Praten e n schrijven lukte nog wel, m a a r typen w a s echt af zien. De z w e e t d r u p p e l s vielen op het p a p i e r e n ik h a d ook v a a k het i d e e d a t ik niet goed kon n a d e n k e n . De autochtone gezondheids zorg v a n d e S e m a i is sterk verm e n g d g e r a a k t met elementen uit d e w e s t e r s e gezondsheidszorg, zo stelde Gerco Kroes vast. Die v e r m e n g i n g zal al leen m a a r t o e n e m e n . "Ze zijn e r g p r a g m a t i s c h e n g a a n wes t e r s e medicijnen gebruiken als ze blijken te h e l p e n tegen een k w a a l . M a a r d e S e m a i zullen d e w e s t e r s e gezondheidszorg nooit h e l e m a a l accepteren, o m d a t die bijvoorbeeld niet erkent d a t je ziek kunt worden door e e n ontmoeting met een k w a d e geest." Dat is e e n v a n d e neurotische gevolgen v a n d e enorme na druk die er in onze prestatiemaatschappij Ugt op d e beste te zijn." Nee, hij wU absoluut niet de cultuurmoralist uithangen. Het is om het duidelijk te maken. Ook in het klein - cijfers geven, de beste scriptie, d e beste student of een bokaal voor d e beste docent - werkt d a t systeem door. "Ik vind het eigerüijk oncollegia a l om uit e e n corps v a n docenten die het hele j a a r door behoorlijk h a r d gewerkt hebben iemand te verheffen tot de beste. Dat is op zichzelf al een vervelend symptoom, omdat het toch jaloezie oproept." Hij wü nog iets kwijt. "Ik vind dat ik e e n g o e d e docent ben, maar ik vind ook dat ik het afgelopen j a a r op cruciale momenten zeer h e b gefaald." Hij heeft het voel zijn studenten niet uit hun passiviteit - e e n gevolg van het onderwijssysteem waarin alles afhangt v a n d e docent, de expert - te h e b b e n kunnen lostrekken. "Een z w a a r blok ijzer". I» plaats v a n a a n zo'n bokaalrite m e e te doen zou hij goed mei studenten willen overlegger over wat voor onderwijs ze wil len e n hoe docenten daarmef om moeten g a a n . "Maar als ü d a a r met studenten over praat hoor ik nauwelijks suggesties. Misschien zet zijn weigering v a n d e bokaal studenten aai het denken. Petrie hoopt het. l

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen