Ad Valvas 1988-1989 - pagina 228

K

25 NOVEMBER 1988

PD\P3^/F

Het idee dat we in deze tweede aflevering v a n Werk in uitvoering met een 'pottenplakker' te doen zouden h e b b e n w a s een wat oneerbiedige gedachte. De dagelijkse bezigheden v a n Donald F. Offers reiken veel verder d a n het plakken v a n potjes. Offers is veldtechnicus bij het archeologisch instituut v a n d e VU. Ongeveer zes m a a n d e n per j a a r is hij daadwerkelijk in het 'veld' bezig, de overige m a a n den brengt hij door in zijn kamer op de VU, in d e kelder. "Diep onder d e grond: de juiste plaats voor archeologie", vindt hij zelf. "Ik loop, graaf, teken è n ik plak". In het kort schetst Offers d e inhoud v a n zijn functie, die hij sinds 1980 uitoefent. "Er is g e e n opleiding voor dit vak, m a a r je moet wel technisch geschoold zijn en een grote belangstelling voor archeologie hebben. De rest leer je in d e praktijk." Offers belangstelling voor archeologie heeft oude wortels. Op achtienjarige leeftijd verhuisde hij v a n zijn geboorteland, Australië, n a a r Nederland. "Het w a s zo'n gekke ervaring hier gebouwen te zien die nog ouder w a r e n d a n d e kolonisatie v a n Australië", legt Offers uit. "Mijn belangstelling voor antieke dingen w a s meteen gewekt." Het liefst is Offers in het veld bezig. Met zijn veldtechnische VU-collega's beloopt hij systematisch heel Nederland e n stukken v a n Itaüë, op zoek n a a r sporen v a n d e Romeinse beschaving. "We brengen terreinen in kaart door erover te lopen. Scherven en verkleuringen van de grond kunnen op restanten v a n bijvoorbeeld nederzettingen duiden." In tegenstelling tot Italië, w a a r Vrijdag 25 november 1988, bestaat het bruin café v a n d e VU twaalf en een half jaar. Indertijd werd het opgericht omdat er eigenlijk g e e n gezellig punt in het grijze hoofdgebouw w a s om samen te komen. Terwijl d e eerste novembersneeuw uit d e lucht valt, maken d e medewerkers v a n het café plannen voor een tropisch getint feestje. "'s Morgens krijgt iedere bezoeker een koekje bij d e koffie e n vanaf vijf uur serveren we twee tropische cocktails. Safari e n Kibowi." Barvrouw Rietje glimt v a n enthousiasme. "En er komt een bandje spelen", vult tapper Ton a a n . "Ik geloof dat ze v a n plan zijn tropenhelmen op te zetten e n Petra e n Marjolein, twee meisjes die d a n achter d e bar staan, trekken tropenpakjes aan". Ton zit voor e e n keer a a n d e a n d e r e kant v a n d e bar, bestelt voordurend kopjes koffie e n ziet er op toe dat ik die opdrink voor ze koud worden. Op 1 september 1970, toen het hoofdgebouw m a a r net geopend was, kwam hij in dienst v a n de VU, bij d e koffie-uitschenkpunten. "Prachtig, nu ben ik ambtenaar; dat betekent niet h a r d werken, wel verdienen," dacht hij toen. Maar dat viel lelijk tegen. "Elke d a g moest, ik de koffiepunten v a n koffie voorzien, via d e trap, want de liften d e d e n het toen nog niet. Daar ging ik d a n met 20 liter koffie lopend n a a r d e veertiende verdieping. Ik h e b er nog rugklachten van." Eèn lustrum koffie sjouwen w a s voor Ton genoeg e n hij stapte n a vijf jaar over n a a r de mensa. "We h a d d e n super moderne magnetron-ovens uit Zweden. Daar werden d a n v a n die vliegtuighappen in opgewarmd. Wat een ellende: elke d a g bleef er

scherven e n a n d e r e vondsten kunnen maken. Behalve a a r d e werk ligt er een doos Romeinse spijkers. Grappig, m a a r volgens Offers is het slechts "roestig e troep". Het a l . e v e n roestige wiel vindt hij wel interessant: "Ik wilde het restaureren. Er bleek alleen niets in te zitten, helem a a l verroest, m a a r je kunt in ieder geval zien wat voor wielen d e Romeinen hadden." Onder het grondwaterpeil, bijvoorbeeld in water- of beerputten, kan ook hout d e e e u w e n trotseren. Offers laat een 3000 j a a r oud stuk zien in d e vorm v a n een leeuweklauw, vermoedelijk een tafel- of stoelpoot. Een ronde door het magazijn onthult nog meer vondsten: vuurstenen v a n 5000 voor Christus, e e n stuk v a n e e n Romeins kammetje, drijvend in een jampotje water, menselijke crematieresten, dierlijke botten e n wat afgebrokkelde Romeinse d a k p a n n e n .

WERK IN UITVOERING: DE VELDTECHNICUS

'Meestal vinden we alleen maar kapot aardewerk' Marianne Baas

Hef blijft spannend elkaar passen ?"

tot het laatste moment:

archeologen v a a k nog hele muren vinden, worden in Nederland meestal alleen m a a r sporen aangetroffen, kleuren in zand en klei. Als die gevonden sporen niet door landbouwwerkzaamheden worden bedreigd, mogen ze blijven liggen, voor tijden dat er misschien betere opgravingstechnieken zijn. Maar als d e sporen zo dicht a a n de oppervlakte liggen dat ze ka-

"Zullen alle stukken in Foto Peter Wolters, AVC/VU

pot geploegd kunnen worden, worden ze opgegraven. Bij Hoogeloon in Noord Brabant h e b b e n amateurs e e n a a n t a l jaren geleden bedreigde sporen v a n een Romeinse nederzetting gevonden. Offers: "Er l a g e e n 2000 j a a r oude l a a g mest e n heideplaggen overheen. Op sommige plekken w a s die l a a g echter te dun geworden. We zijn g a a n g r a v e n en h e b b e n inmiddels een villa, verschillende hui-

zen en e e n grafveld blootgelegd." Offers vertelt dat het o p g r a v e n heel nauwkeurig moet gebeuren. "Als je sporen opgraaft vernietig je ze d a a r m e e meteen, het zijn immers m a a r kleuren in d e a a r d e . L a a g voor l a a g moet d e grond worden afgegraven e n n a afloop is het heel belangrijk dat d e grond weer in dezelfd e volgorde wordt teruggelegd. Anders k a n een boer nooit meer iets op die akker verbouwen." Zodra er kleuren zichtbaar worden verplaatst Offers zich uit zijn rol v a n graver in die v a n tekenaar. Hij maakt e e n profielschets v a n alle sporen in d e juiste kleuren op e e n s c h a a l v a n 1:50. Later, als het veldwerk er opzit en hij weer in d e kelder v a n d e VU vertoeft, werkt Offers deze schetsen in het net uit. Tijdens het grondverzet kijkt iedereen a a n d a c h t i g uit n a a r vondsten. "Veel vinden w e meestal niet, wat kapot a a r d e werk. Mensen zijn weggetrokken en h e b b e n natuurlijk hun hele h e b b e n e n houden m e e g e nomen", aldus Offers. Toch heeft hij op e e n l a n g e tafel e e n uitstalling van honderden

roegpraat | | | ^ Marianne Baas

wel weer e e n bakje in het a p p a raat hangen, of er vloog er e e n in d e fik!" Zijn huidige b a a n bij het bruin café bevalt hem nog het beste. "De collegialiteit is erg hoog e n we h e b b e n ook wel leuk contact met d e stamgasten. Vooral barvrouw Nanda w a s een sfeer-

maakster. Ze is nu weg, h e l a a s . Ze werd wel d e moeder v a n d e studenten genoemd e n zij noemde d e studenten ' h a a r kindertjes'", vertelt hij. Er komen hoofdzakelijk studenten in het café en veel d a a r v a n zijn vaste klant. Ton: "Die proberen hier weer op verhaal te komen als ze bijvoorbeeld een tentamen niet h e b b e n g e h a a l d . Ik hoor g r a a g hun verhalen a a n en vrolijk ze, d a n weer e e n beetje op. Tja, soms ben je net een biechtvader." Ton wordt midden in zijn mijmeringen gestoord als Kees Keucb, een fotograaf v a n het Audio Visueel Centrum, luidruchtig bin-

n e n komt vaUen. "Ook e e n stamgast", fluistert Ton nog snel. "Ik moet hier e e n sfeerplaat maken", zegt Keuch spottend. Hij ziet niets d a n slaperige studenten die bakjes koffie slurpen e n met dicht vallende o g e n boven kranten en studieboeken h a n gen. Zodra ze echter oog in oog

Foto Kees Keuch, AVC/VU

Een vierde taak v a n d e veldtechnicus is het restaureren v a n d e gevonden voorwerpen. Honderden scherven moeten weer in elkaar p a s s e n . Offers: "Het blijft s p a n n e n d tot het laatste moment; h e b je alle stukken om d e puzzel compleet te maken? Mocht er iets ontbreken d a n vullen we d e rest met gips a a n in een duidelijk afstekende kleur, zodat je kunt zien dat het g e e n echte delen zijn." Of hij gerestaureerde potjes thuis heeft? "Nee, helaas, je graaft voor d e g e m e e n s c h a p en al die vazen g a a n rechtstreeks terug n a a r musea, meestal in d e buurt w a a r d e vondsten g e d a a n zijn. Maar ik moet toegeven dat d e verleiding soms erg groot is..."

met d e lens v a n d e fotograaf komen te staan, proberen ze er, wat zenuwachtig giechelend, zo wakker mogelijk uit te zien. "'s Middags is het hier het gezelligst", vertelt Rietje, "vooral als er bul-uitreikingen zijn. Studenten komen d a n soms in het café hun afscheid vieren. We w a k e n er ook wel voor dat het gezellig blijft. Dronken mensen zul je hier nooit zien. Als iemand half gammel binnen komt krijgt hij g e e n bier, of we zetten h e m er meteen weer uit." De mensen achter d e b a r h e b b e n niet altijd waardering voor d e studenten. Ton: "Aan d e bel trekken ze nooit, nee, ze p a s s e n er wel voor op dat ze g e e n rondje hoeven te geven. En o p fooien hoef je al helemaal niet te rekenen." Sander, al jaren achter d e b a r in het bruin café en zichzelf inmiddels als een stuk v a n het meubilair beschouwend, moppert e v e n e e n s op d e studenten: "Ik ben zelf student, m a a r ze zijn echt verschrikkelijk vervelend. Ze kunnen enorm zeuren als d e bediening bijvoorbeeld niet al te snel verloopt. Maar als d e TV aanstaat, met voedbalwedstrijden of tijdens d e olympische spelen, hoor je niemand klagen. Het zit hier d a n stamp vol, iedereen g a a p t n a a r het scherm en drinkt g e e n slok!" Wie heeft zich in d e twaalf en een half j a a r dat het café nu bestaat niet eens afgevraagd w a a r toch dat bruin op slaat? Een stamgast, die hier, n a a r eigen zeggen, in d e loop der jaren minstens e e n zwembad koffie n a a r binnen heeft geslikt, brengt duidelijkheid: "Dit is volgens mij het enige café w a a r v a n 's morgens vroeg tot 's avonds laat koffie wordt gehesen!" Bruin café betekent dus niets a n d e r s d a n bruine koffieM

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen