Ad Valvas 1988-1989 - pagina 453

Een v a n d e inleiders ter c onfe­ rentie, drs. S.J. Noorda, leverde onverbloemde kritiek op d e vol­ gens hem tot nu toe ongezonde opstelling v a n d e universitaire bestuursorganen bij d e in­ stroom v a n studenten. Noorda: "Als ik me niet vergis, doet zic h op tamelijk grote s ch a a l het ver­ schijnsel voor v a n "blaming the victim". G a a t het goed, d a n is dat te d a n k e n a a n onze voor­ treffelijke universiteit e n h a a r toegewijde doc enten, h a a r uit­ stekende reputatie e n h a a r sti­ mulerend studieklimaat. G a a t er iets mis bij d e o v e r g a n g n a a r de universiteit, d a n ligt dat a a n de studenten e n hun vooroplei­ ding." Noorda ­ theoloog e n oud­lid van het c ollege v a n bestuur v a n de Vrije Universiteit ­ wüde niet ontkennen dat er struc turele aansluitingsproblemen zijn tus­ sen vwo e n wetensc happelijk onderwijs. Hij vond ec hter dat de universiteiten m a a r e e n s moeten ac c epteren dat d e a a n ­ komende studenten e e n be­ paalde voorgesc hiedenis e n voorkennis h e b b e n e n dat men de eigen inspanning d a a r o p moet ric hten. Een vwo­diploma of een hbo­ propedeuse geeft vrije t o e g a n g tot d e universiteit. "Je kunt d a a r o v e r treuren e n je een a n d e r systeem wensen, met dit stelsel h e b b e n we simpelweg te maken."

Geen gekanker op minister tijdens c ongres over onderwijs

Bestuurders steken hand in eigen boezem Onderwijs is in ­ niet alleen bij de studentenvakbond LSVB.die het afgelopen weekeinde congresseerde over onderwijskwaliteit. Ook universitaire beleidsmakers en bestuurders op alle niveaus hebben de onderwijspro­ blematiek ontdekt. Zij c onfereerden afgelopen maan­ dag in groten getale te Utrecht onder de hoede van de VSNU over studievoorlic hting, aansluitingsproblemen, selectie en studieklimaat. De meest verfrissende c on­ clusie: in plaats van gekanker op de minister van onderwijs, het vwo of de studenten, wordt de hand in eigen boezem gestoken.

Bedrieglijk Niemand k a n ontkennen, meen­ de Noorda, dat d e universiteiten zich in hun onderwijsaanbod wel eens sc huldig m a k e n a a n 'bedrieglijke praktijken'. Falen­ de onderwijsorganisaties, ram­ melende programma's e n on­ voorbereide doc enten dienen vaker a a n d e k a a k te worden gesteld ­ e e n thema w a a r o p vol­ gende inleiders zouden voort­ borduren. Maar Noorda n o e m d e n o g e e n paar voorwaarden w a a r a a n een s a m e n h a n g e n d onderwijs­

ken v a n studievertraging wor­ d e n n a g e g a a n e n eventueel kunnen deskundige buiten­ staanders worden ingesc ha­ keld. "Het enkele gegeven, dat d e in­ stelling bUjkbaar a a n d a c h t be­ steedt a a n d e individuele stu­ dent moet in v e r b a n d met d e studievoortgang vooral niet worden ondersc hat," zei hij. Een ac tief b e h e e r v a n d e gere­ gistreerde g e g e v e n s is v a n n o g groter b e l a n g als het om d e ge­ gevens v a n grotere groepen studenten gaat. Dan kunnen d e structurele oorzaken worden opgespoord v a n onder meer lage slaagsperc entages bij spe­ cifieke tentamens, h o g e studie­ last in e e n b e p a a l d e fase v a n het onderwijsprogranmia of e e n lage opkomst bij a l g e m e n e ten­ tamens.

Meer te doen

Overleven De universiteiten streven n a a r groei v a n d e studentenaantal­ len en n a a r e e n hoog perc enta­ ge g e s l a a g d e n . Dat levert het meeste geld op ­ m a a r niet altijd fatsoenlijk onderwijs, aldus Noorda. "Groots c haligheid wordt o n g e g e n e e r d en, alsof w e niet beter zouden weten, als e e n groot goed besc houwd. En dat ondanks d e vele klac hten dat het er door die grootsc haligheid soms op lijkt dat studenten die de eindstreep halen vooral hun kwaliteiten bewezen h e b b e n in het vak 'hoe te overleven in e e n massale, mensonvriendelijke werksituatie'." De VU­docent p r o p a g e e r d e d a n ook een s a m e n h a n g e n d univer­ sitair beleid dat studenten in staat stelt een zo verantwoord mogelijke studiekeuze te doen en de opbrengst v a n het onder­ wijsaanbod voor studenten, in­ stelling en maatsc happij zo groot mogelijk te maken. Zonder e e n duidelijke bestuur­ lijke grondslag komt d a a r niets van terec ht. In plaats v a n "een lappendeken v a n g o e d e wü, mislukkingen e n e e n enkel oog­ strelend suc c es ter c amouflage" wü Noorda dat d e universiteit op onderwijsterrein eenzelfde traditie opbouwt als er al veel langer bestaat in het onder­ zoekbeleid. Een t w e e d e basis­ voorwaarde is volgens hem dat de interne e n externe kwaliteit van het onderwijs wordt be­ waakt en verbeterd. Noorda: "Geen universiteit kan het zic h permitteren studenten aan te trekken met onderwijs­ programma's die niet verant­ woord zijn en h e n blootstellen aan een onderwijsomgeving die niet d e best mogelijke is."

Jos Dohmen

Drs.S.J. Noorda: Bestuurders victim'

maken zich

beleid zou moeten voldoen. Vol­ ledige e n vergelijkbare studie­ informatie moet worden bevor­ derd opdat studenten e e n ver­ antwoorde keuze kunnen ma­ ken. Gezien de snelle veranderingen in het onderwijs­ a a n b o d moet die informatie zo actueel mogelijk zijn ­ e n zic h niet beperken tot w e r v e n d e a d ­ vertentie­campagnes .

Teveel drop­outs Het universitaire onderwijssys­ teem werkt met veel te veel drop­ outs, zei hij. Overal zien we in d e propedeuse e e n uitval v a n rond d e dertig proc ent, plus een a a n t a l studievertragingen v a n ongeveer e e n kwart. De universiteit moet die g e g e v e n s serieus nemen en niet alleen als een zaak v a n d e student be­ schouwen. En n a d e propedeu­ se wordt langer gestudeerd d a n noodzakelijk is, niet omdat d e student wordt overvraagd, m a a r omdat hij uitstelt om beter beslagen a a n e e n l o o p b a a n te beginnen. Volgens Noorda moet e e n der­ gelijke strategie niet als e e n verstoring v a n het systeem wor­ d e n besc houwd, m a a r als e e n rationele opstelling v a n d e stu­ dent. A a n prof.dr. W.H.F.W. Wijnen w a s g e v r a a g d e e n vergelijk­ b a a r exposé te geven over d e problematiek v a n d e studie­ voortgang v a n studenten. De Maastrichtse hoogleraar vond dat op zic h al opmerkelijk: "Tot voor kort werd studievoortgang immers gezien als e e n resultan­ te v a n c apa c iteiten, motivatie e n ijver v a n d e student. Het on­ derwijs werd geac ht a a n die studievoortgang g e e n eigen bij­ d r a g e te leveren, zeker niet w a n n e e r die voortgang bleek tegen te vallen." Wijnen vond dat d e rol v a n d e universitaire bestuursorganen bij deze problematiek tamelijk

sch uldig aan 'blaming ht e FotoAVCA^'U

beperkt is, omdat bewaking e n verbetering v a n d e studievoort­ g a n g vooral e e n z a a k v a n d e faculteiten is. Toch moet v a n d e colleges v a n bestuur e n d e uni­ versiteitsraden worden ver­ langd dat zij voor die fac ulteiten d e w e g effenen, bijvoorbeeld door toe te zien op e e n g o e d e registratie v a n d e studievoort­ g a n g e n op actief b e h e e r v a n d e verzamelde g e g e v e n s . Het ac tieve b e h e e r v a n voort­ g a n g s g e g e v e n s zal er toe moe­ ten leiden, dat in e e n zo vroeg mogelijk stadixmi wordt vastge­ steld welke studenten op welk moment e e n ac hterstand drei­ gen op te lopen, zei hij. Volgens Wijnen zijn er vervolgens vol­ d o e n d e mogelijkheden om e e n positieve invloed uit te oefenen op d e studievoortgang. De be­ trokkenen kunnen voor e e n ge­ sprek worden uitgenodigd waarin d e vermoedelijke oorza­

De universitaire bestuurders kurmen volgens hem nog meer doen. Zo is volgens Wijnen g e ­ bleken dat e e n stelsel v a n jaar­ klassen e e n minder gunstige werking heeft op d e studievoort­ g a n g v a n studenten. Een derge­ lijk stelsel remt d e snelle stu­ dent, m a a r ook d e g e n e die e e n studiejaar moet overdoen. De invoering v a n trimester­ e n se­ mester­systemen heeft h i e r a a n het nodige verbeterd, m a a r er g a a t nog steeds e e n remmende invloed v a n uit, zei hij. Als het overdoen v a n e e n exa­ menonderdeel p a s over enkele m a a n d e n mogelijk is, d a n krijgt d e student d a a r m e e e e n one­ venredige studielast op zijn nek. Want, aldus Wijnen, het is vrij­ wel onmogelijk om d e bestu­ d e e r d e leerstof enkele m a a n ­ den ac tueel te houden. "De feitelijkheid zal d a n ook waarschijnlijk zijn, dat eerst e e n hoeveelheid c a tuele kennis wordt vergeten, terwijl enige tijd later d e gehele leerstof nog weer eens opnieuw moet wor­ den geac tualiseerd. In het a l g e ­ meen zou m e n kunnen zeggen, dat bij het herhalen v a n tenta­ mens d e 'straf' niet altijd in d e juiste verhouding staat tot het 'vergrijp'." Veel studieprogram­ ma's werken bovendien rem­ mend op d e studievoortgang

Prof.dr. W.H.F.W.Wijnen: Universitaire bestuursorganen kurmen in hun beperkte rol toch veel bijdragen tot een goede onderwijssitua­ tie. , Foto Bram de Hollander

omdat relatief veel tentamens in e e n korte periode moeten wor­ den afgelegd. Het is g e e n uit­ zondering dat iemand er vier of vijf binnen e e n periode v a n een­ of twee weken krijgt te v e r h a p ­ stukken. Wijnen bepleitte d a a r ­ om e e n zo groot mogelijke sprei­ ding v a n d e tentamens over het studiejaar. Verder zou m e n moeten afzien v a n niet­noodza­ kelijke v o o r w a a r d e n die a a n het volgens v a n programma­ onderdelen worden gesteld. Wijnen: "Onderdeel A m a g d a n niet worden gevolgd indien niet voldaan is a a n d e eisen v a n onderdeel B, of iets dergelijks. In b e p a a l d e omstandigheden kunnen dergelijke koppeling noodzakelijk zijn. Maar wat op­ valt is, dat d e noodzaak voor dergelijke koppelingen zelden wordt gedoc umenteerd." Zo zijn er volgens d e hoogleraar meer voorbeelden te n o e m e n waaruit blijkt dat binnen het universitaire onderwijs g e e n sprake is v a n e e n 'extreme b e ­ kommernis' om d e studievoort­ g a n g v a n studenten. Wijnen veronderstelde dat er bij het op­ stellen v a n roosters beter is ge­ let op e e n gelijkmatige sprei­ ding v a n d e onderwij slast d a n op een gelijkmatige spreiding v a n d e studielast.

Rendementen Ook wordt nogal e e n s merk­ w a a r d i g geda c ht over rende­ menten e n slaagperc entages: "Bij hoge rendementen wordt al snel geopperd, d a t er wellic ht erg soepel met te stellen normen is o m g e g a a n . Dat er bij l a g e rendementen wellic ht onredelij­ ke eisen zijn gesteld hoort m e n veel minder." "Wanneer m e n e e n optimale studievoortgang wü bevorderen d a n zal men moeten leren, dat l a g e slagingsperc entages veel­ eer wijzen op onredelijke eisen, op e e n te geringe onderwijsin­ spanning, op e e n gebrekkige voorbereiding v a n het program­ ma, op onvoldoende kennis over d e instromende studenten en veel minder op redelijke ei­ sen, op een a a n v a a r d b a r e on­ derwijs voorbereiding, op e e n moeüijk e n belangrijk vak, en­ zovoort. Wanneer m e n e e n opti­ male studievoortgang wü b e ­ vorderen d a n zal m e n zic h moe­ ten bezinnen op d e v r a a g , hoe het bevorderen v a n d e studie­ voortgang k a n worden beloond en hoe het afremmen v a n d e studievoortgang k a n worden bestraft." De VSNU h a d d e c onferentie v a n m a a n d a g uitdrukkelijk niet bedoeld om beleidsaanbevelin­ gen a a n d e universiteitsbestu­ ren te formuleren. Dat past niet in d e werkwijze v a n d e vereni­ ging en het zou trouwens on­ doeiJijk blijken om d e g e d a c h ­ tenwisseUng in het grote a a n t a l 'deelsessies' v a n deze d a g zelfs m a a r s a m e n te vatten. Volgens VSNU­voorzitter ir. P. van der Sch ans w a s het al heel wat dat d e c onferentiegangers e e n s konden n a g a a n w a t er in d e komende jaren v a n het on­ derwijs wordt verwac ht e n wat d e rol v a n d e besturen daarbij is. En dat voor e e n keer eens "zonder op e e n rijtje te wülen zetten wat d e minister aUemaal verkeerd heeft gedaan". Of zo­ als d e Utrec htse rec tor magnifi­ cus prof.dr. J.A. van Ginkel dat formuleerde: "De Wet Hoger on­ derwijs e n Wetensc happelijk onderzoek geeft straks ruime programmeervrijheid a a n d e insteUingen e n keuzevrijheid a a n d e studenten. Het is hoog tijd om s a m e n d e eigen sokken op te roUen."

(Zie voor verslag pag. 6)

LSVb­congres

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen