Ad Valvas 1988-1989 - pagina 391

i^\pL\^

10 MAART 1989 Er zijn in Nederland zo'n drie­ honderdenvijftig verschillende bestrijdingsmiddelen in ge­ bruik. Ieder j a a r wordt twintig miljoen kilo d a a r v a n gespoten over akkers e n in kassen. Grondontsmettingsmiddelen, met n a m e DCP, n e m e n d e helft d a a r v a n voor hun rekening. Dat dat allemaal g e e n goed doet voor het milieu weten w e al­ lang. Een deel ervan komt im­ mers, meegesleurd door het re­ genwater of door onzorgvuldig gebruik, in ons oppervlaktewa­ ter terecht. In hoeverre bestrijdingsmidde­ len d e gezondheid s c h a d e n v a n zij die dagelijks tussen bespoten bloembollen vertoeven, w a s tot nog toe natte­vingerwerk. Slechts met behulp v a n wat in de literatuur bekend is over be­ strijdingsmiddelen stelt e e n lan­ delijke commissie v a n deskun­ digen een maximaal toelaatba­ re grens vast v a n d e hoeveel­ heid bestrijdingsmiddelen die in de lucht e n d e grond m o g e n zit­ ten zónder dat dat gevaarlijk is voor mensen die ermee werken (de z o g e n a a m d e MAC­waar­ de). Dr.N.P.E. Verm eulen, hoofd v a n de vakgroep farmacochemie: "De commissie stelt e e n grens die zowel veilig is als econo­ misch a a n v a a r d b a a r . Uit ons onderzoek blijkt dat d e hoeveel­ heid dichloorpropeen w a a r m e e mensen werken in sommige ge­ vallen boven die grens ligt."

Onderzoekers vinden voor het eerst metingsmethode

Bestrijdingsmiddel DCP bedreigt spuiters zelf Wie bloembollenvelden met bestrijdingsmiddelen be­ spuit, komt in één op de drie gevallen in aanraking met een hoeveelheid dichloorpropeen (DCP), die hoger is dan de toegestane grens. Dat is de voorlopige conclu­ sie van een onderzoek van onder meer de vakgroep farmacochemie van de VU. Dankzij een nieuwe onder­ zoeksmethode is voor het eerst meting van de mate waarin men blootstaat a a n het grondontsmettingsmid­ del DCP mogelijk.

"Wat kan je nou doen om je kind te beschermen tegen sexueel misbruik? Ik h e b zelf e e n doch­ ter!". Vooral tijdens d e discussie, volgend o p het betoog v a n d e hoogleraar kindermishandeling prof. H.E.M. Baartm an blijkt hoezeer d e a a n w e z i g e n betrok­ ken zijn bij d e onderwerpen die deze avond door d e VU­weten­ schapper worden a a n g e s n e ­ den. Het bovenzaaltje v a n café Grimme in Emmen is d e plek waar deze avond e e n zogehe­ ten VUSA­cursus plaatvindt. Het zijn bijeenkomsten w a a r o p we­ tenschappers v a n deze univer­ siteit ergens in het land iets ver­ tellen over hun vakgebied. De dertig aanwezigen, w a a r o n ­ der slechts twee m a n n e n , zullen zich vooraf misschien zorgen hebben gemaakt over w a a r het op deze avond zou uit draaien. Ze h a d d e n immers al op d e eer­ ste cursusavond v a n d e reeks een artikel v a n d e h a n d v a n Baartman voorgelegd gekre­ gen: een met vaktermen door­ spekt artikel over d e opvoe­ dingsproblemen bij psychoti­ sche kinderen. De gerezen vrees wordt door d e inleidster van d e avond, mevrouw A. Ge­ luk, weggenomen: het zal deze avond g a a n over geweld in het gezin. Professor Baartman lijkt voor dit soort lezingen geboren. In ge­ wone taal e n schijnbaar voor d e vuist weg houdt hij zijn betoog. Hij heeft d a n ook het 'geluk' dat kindermishandeling e n vooral incest veel in d e publiciteit staat ­ de basiskennis lijkt aanwezig. Baartman vertelt dat het goed is

p a a r d a g e n al hun urine opspa­ ren in e e n tankje. Steeds op­ nieuw w e r d e n d e monsters g e ­ test op het verloop v a n d e hoe­ veelheid mercaptuurzuur. Naast d e verontrustende con­ clusie dat sommige 'bestrij­ dingsmiddelenspuiters' met te veel DCP in contact komen, is er ook e e n v e r h e u g e n d resultaat. Bij gebruik v a n e e n normale hoeveelheid blijkt namelijk dat practisch al het DCP n a e e n w e r k d a g d e volgende ochtend weer is verdwenen, aldus Ver­ meulen. Ook bleek dat bij het vullen v a n d e DCP­tanks e n het spuiten d e kans op blootstelling het grootst is. En e e n 'open' trac­ tor brengt meer risico's met zich m e e d a n één met e e n gesloten cabine en e e n speciaal filter om d e DCP uit d e lucht te halen.

Masker

Traktor DCP dient voor d e bestrijding van aaltjes (draadwormen). Het middel wordt ongeveer twintig centimeter diep d e bodem in ge­ spoten. A a n de h a n d v a n urine­ monsters kunnen toxicologen sinds kort d e blootstelling a a n DCP vaststellen. Bestrijdings­ middelen, die het erfelijk mate­ riaal kunnen b e s c h a d i g e n en kanker kunnen veroorzaken, worden in d e urine als mercap­ tuurzuur uitgescheiden. Met be­ hulp v a n een gaschromato­ graaf­massaspectrometer ont­ wikkelde d e vakgroep farmaco­

Diana Doornenbal

Met een speciale injecteeim achine wordt jaarlijks tien m iljoen grondontsmettingsmiddel in de bodem gespoten.

kilo

Foto ir.R. Welie

chemie technieken om e e n groot scala v a n deze zuren te analy­ seren. Dertien 'bestrijdingsmiddelen­

spuiters' v a n twaalf verschillen­ d e bedrijven in d e bloembollen­ streek Noordwijkerhout, Lisse e n Sassenheim moesten e e n

Het onderzoek is g e d a a n door d e VU, d e Rijksuniversiteit Lei­ den e n T NO. Ir.R. Welie onder­ zocht d e urine. Volgend j a a r zal hij d a a r o p a a n d e VU promove­ ren. In d e toekomst komt er waarschijnlijk ook e e n onder­ zoek onder mensen die in d e buurt v a n d e bloembollenvel­ den wonen. Nu is d e a a n d a c h t inmiddels gericht op a n d e r e be­ strijdingsmiddelen, bijvoor­ beeld d e middelen die bloem­ bollen langer vers houden. Vermeulen: "De methode die w e h e b b e n ontwikkeld om bloot­ stelling a a n te tonen e n te a n a ­ lyseren, k a n ook voor a n d e r e bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. Dit onderzoek wordt gesponsord door het ministerie

Dr. Baartman in Emmen over kindermishandeling

'We koesteren het beeld van het gelukkige gezin' dat het zwijgen doorbroken wordt. Alleen d a n k a n het pro­ bleem v a n geweld binnen het gezin worden opgelost. Ook wijst hij erop dat d e problemen niet los gezien kunnen worden v a n d e beeldvorming rond het gezin. Baartman: "In d e reclame zien w e e e n kind dat met modderige kleren het huis binnen komt. Zijn

moeder is d e ideale moeder, al­ tijd uitgerust en goed geconser­ veerd. Zij staat welgemutst klaar met e e n pak wasmiddel. Wat we echter nooit zien is e e n boze moeder. We koesteren het beeld v a n het rozige, gelukkige gezin". Instemmend gemompel e n ondersteunend gelach ma­ ken duidelijk dat d e zaal het beeld herkent.

Gert van Maanen In d e tegenstelling 'binnen is al­ les goed en wel, buiten is aUes kommer en kwel' zijn w e vol­ gens Baartman steeds meer g a a n geloven. Zijn stelling d a a r e n t e g e n is dat 'het voor e n achter d e gordijnen even goed e n slecht k a n zijn'. En p a s s a n t

v a n sociale zaken e n VROM. De overheid wü steeds d e veilig­ heid v a n d e bestrijdingsmidde­ len in het oog houden. Met onze bijdrage wat betreft d e bloot­ stelling a a n d e mens kunnen ze e e n betere keuze maken. Bo­ vendien kunnen we arbeidshy­ giënische adviezen ondersteu­ nen door te meten hoeveel het scheelt als er tijdens het spuiten e e n masker g e d r a g e n wordt of niet." "Gelukkig zien bedrijven en overheid steeds meer het be­ lang v a n e e n nieuwe b e n a d e ­ ring binnen d e toxicologie in." Vermeulen doelt hiermee op d e moleculaire toxicologie w a a r i n a a n d a c h t is voor d e chemische structuur v a n e e n stof en het gif­ tige effect ervan. Het g e n e e s ­ of bestrijdingsmiddel staat zelf niet centraal, wel d e structuur v a n d e stoffen. Elk middel apart analyseren is volgens Vermeulen onbegon­ n e n werk. "We knokken er voor om niet alleen op d e gewenste werking v a n een middel te let­ ten m a a r ook op d e bijwerkin­ gen. Als d é afnemen, wordt het hele middel immers beter! T ot nog toe w a r e n farmacologen d a a r niet in geïnteresseerd." Vorig j a a r won e e n VU­promo­ vendus, dr.R. v a n d e Straat, d e Farmacologie­prijs 1988. Deze prijs wordt eens in d e drie j a a r uitgereikt. Zijn onderzoek w a s e e n eerste voorbeeld v a n e e n nieuwe b e n a d e r i n g binnen d e toxicologie. Hij onderzocht het ontstaan v a n vergiftiging v a n d e lever bij het innemen v a n e e n overdosis paracetamol, e e n pijnstüler. Vervolgens ontwierp hij a n a l o g e verbindingen v a n paracetamol die niet meer giftig w a r e n m a a r nog steeds pijnstil­ lend. Vermeulen: "Met die prijs erken­ d e d e Nederlandse Vereniging v a n Farmacologie het b e l a n g v a n ons stukje 'nieuwe onder­ zoek'. Het feit dat ook d e over­ heid d e w a a r d e v a n onze me­ thode v a n onderzoek inziet door het te sponsoren, doet je goed. Het is leuk dat w e dat v a n d e grond kunnen krijgen."

citeert hij e e n coUega­peda­ goog: "Het gezin is het meest geweldadige instituut in onze samenleving, n a het leger e n d e politie". Misschien wat overdreven m a a r het gezin is volgens h e m in ieder geval niet altijd die vei­ lige wijkplaats: "De h a a r d knappert niet altijd". Na d e nodige vooroordelen op­ geruimd te h e b b e n ("achter mis­ handeling en incest zit e e n mens als u e n ik, het k a n ook bij d e ouderling v a n d e kerk voor­ komen") g a a t hij in op mogelijke redenen. "In onze m a a t s c h a p ­ pij, met e e n credo als 'wie z'n kinderen lief heeft spaart d e roede niet', is het vanzelfspre­ kend om conflicten met geweld op te lossen. Het s l a a n v a n kin­ deren is e e n teken v a n on­ macht, die in deze cultuur uit d e h a n d k a n lopen", aldus Baart­ man. Als Baartman b e g o n n e n is a a n een zijspoor over opvoeding ("het zal u niet verbazen dat ook d e nestfactor v a n b e l a n g is") komt e e n reusachtige kelner doodgemoedereerd koffie bij­ schenken, zich ogenschijnlijk niet bewust v a n zijn verstorende optreden. Baartman besluit zich a a n het noodlot over te g e v e n e n kondigt d e pauze af.

Huisvrouw In d e pauze verzekert d e inleid­ ster mij dat d e a a n w e z i g e n uit d e wijde omtrek afkomstig zijn. "Er zijn mensen bij die speciaal uit Assen of Hoogeveen n a a r Baartman

tegen zijn gehoor in Em m en: "Achter kinderm ishandeling

en incest zit een m ens als u en ik" Foto Gert van Maanen

Vervolg op pag. 11

Stfs'jSEEi'sAiS

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen