Ad Valvas 1988-1989 - pagina 160

fiD\fJ^^

"Met mijn studenten h e b ik e e n heel goede relatie, m a a r als ik merk hoe onwetend studenten hier soms zijn schrik ik me dood! Ik doceer nu zes j a a r in Neder­ land, en het lijkt erop dat d e studenten hier elk j a a r minder weten." Zo horen we het nog eens v a n een ander. In dit geval: drs. Ana Sebastian (40), docente S p a a n ­ se taal­ en letterkunde bij d e letterenfaculteit v a n d e VU. Ge­ boren Argentijnse, studeerde fi­ losofie en literatuur a a n d e uni­ versiteit v a n Buenos Aires, w a s actief lid v a n de Peronistische jeugd. In 1977 verliet Sebastian Argentinië s a m e n met h a a r vierjarige zoon, als politiek vluchtelinge. Het bewind v a n g e n e r a a l Videla w a s net een jaar a a n d e macht. Militaire staatsgrepen zijn in d e geschiedenis v a n Argentinië g e e n bijzonderheid. Een staats­ g r e e p verziekte voor een deel de studie v a n Sebastian: "Drie m a a n d e n n a d a t ik mijn studie w a s begonnen, in 1966, g r e e p g e n e r a a l Ongam'a d e macht. Hij wUde s a m e n met a n d e r e ge­ neraals e n gesteund door Opus Dei het voorbeeld v a n Franco in Spanje volgen. Studenten bo­ den verzet, m a a r d e dictators stuurden politie en knokploegen om hen uit d e universitaire ge­ bouwen te verwijderen. Er wa­ ren grote vechtpartijen, veel ge­ wonden, veel studenten die in d e gevangenis w e r d e n ge­ gooid. Een heel grote groep academici verliet d e universi­ teit. Met behulp v a n hun contac­ ten in het buitenland konden veel academici buiten Argenti­ nië werken." Mensen die niet w e g wilden, m a a r ook niet met d e müitairen wilden samenwerken, vormden buiten de universiteit studie­ groepen. De docenten leefden van het cursusgeld v a n d e stu­

21 OKTOBER 1988

Buitenlandse docenten (3): drs. Anne Sebastian

'Op affectief gebied kent Nederland grote gebreken' FotoAVCAfU

Gerard van Schalk

Ana Sebastian, docente pS aanse taal- en letterkunde: 'De seducüe en de tederheid van de Argentijnse macho's mis ik hier' denten. Sebastian volgde enke­ le v a n deze groepen. H a a r stu­ die op d e universiteit brak ze later af, halverwege 1971. "Een dikke vriend v a n mij, 23 jaar, werd in maart v a n dat j a a r ver­ moord. Ik h a d g e e n huis, werd achtervolgd. Het werd mij veel te ingewikkeld om mijn studie af te maken." Betere jaren voor Sebastian braken a a n in 1973, toen d e Pe­ ronisten a a n d e macht kwamen. De directeur v a n d e letterenfa­ culteit in Buenos Aires vroeg h a a r als secretaresse e n als do­ cent­assistente voor d e colleges inleiding letterkunde. "De stu­ dentenbevoUdng bestond uit mensen die echt houden v a n li­ teratuur. Ze moesten hun studie

Vorige week woonde ik e e n verjaarspartijtje v a n e e n coUega bij. Daar viel mijn oog op e e n groepje heftig e n serieus debatterende wetenschappers. L eergierig als ik ben, sloot ik me onverwijld bij h e n a a n , om m e te kunnen laven a a n wijsheid, kennis e n inzicht v a n het a l d a a r s a m e n g e b a l d e intellect. Het onderwerp v a n hun ernstige gesprek, zo bleek me alras, w a r e n echter helaas wederom d e sombere toekomst v a n universiteit en wetenschap in het algemeen, e n v a n d e arbeids­ plaatsen der gespreksdeelnemers in het bijzonder. Dit stelde me teleur. In toenemende m a t e worden het denken en het spreken v a n d e h e d e n d a a g s e a c a d e m i ­ cus beheerst door d e v r a a g of hij op korte termijn ontslagen zal worden, of misschien n o g net niet. Af­ g a a n d e op d e favoriete discussieonderwerpen onder geleerden, moet men h e l a a s vaststellen dat hun eigen carrièrekansen zo ongeveer het kernvraagstuk v a n d e tegenwoordige wetenschap zijn geworden. Het probleem duikt d a n ook in talrijke g e d a a n t e n op vele plaatsen in het universitaire bedrijf op. De energie die men alom steekt in p.r., produktpromotie, fondsen­ werving en marktgerichtheid zijn duidelijke gevolgen v a n d e onblusbare ijver v a n wetenschappers om hun eigen baantje veilig te stellen. Menig hoogleraar schrikt er al niet meer voor terug om openlijk toe te geven dat hij nooit meer toekomt a a n onderzoek of bezinning, waarvoor hij toch ooit is aangesteld. Al zijn tijd g a a t immers zitten in marktverkenning, klantenbin­ ding, window­dressing e n a n d e r e activiteiten, die m e n v a n oudsher eerder tot het takenpakket v a n kruide­ niers rekent. Zo degradeert menig hooggeleerde zich v a n professor tot proleet. Ook in de voorlichting ten gerieve v a n middelbare scholieren, ziet men het academisch streven n a a r be­ houd van formatieplaatsen tot uiting komen. Toen ik tien jaar geleden op een fuifje v a n b o v e n g e n o e m d e collega gekscherend voorspelde d a t w e binnen afzien­ b a r e tijd studenten zouden proberen te lokken met gratis aanste­kers, b a l p e n n e n en balonnen, wekte deze scherts nog enige hilariteit. Zaterdag 8 oktober jongstleden stond ik echter g e m a a k t glimlachend lin­ nen tasjes bedrukt met VU­logo uit te delen a a n puiste­ rige pubers, ten einde hen e n hun ouders e r v a n te overtuigen dat d e VU echt helemaal het einde is enzo. Temidden v a n a n d e r e keurig geklede en vlot gecoif­ feerde docenten dong ik n a a r d e gunsten v a n deze jongeren die immers de beroepsperspectieven v a n mij en mijn collega's tot op grote hoogte b e p a l e n . Opvallend bij deze "voorlichting" a a n a a n k o m e n d e studenten is, dat wij, facultaire reclamemakers, g e a c h t

zelf betalen. Hun voorkermis w a s heel uitgebreid, heel wat a n d e r s d a n hier. In Nederland h e b je studenten die v a n é é n auteur alles weten, inclusief het merk whiskey dat hij dronk. Soms weten ze zoveel, dat ze v a n die e n e auteur niks meer s n a p p e n . Dat vind ik erg. Vroe­ ger k l a a g d e ik over d e encyclo­ pedische studie in Argentinië, m a a r nu b e n ik ervoor! Je moet in Argentinië weten wie Shake­ s p e a r e e n Dostojevski waren, a n d e r s w a s je e e n ezel. Hier m a a k t e ik m e e dat oudestijl stu­ denten in hun laatste j a a r Othello v a n S h a k e s p e a r e niet kenden." Zoals bekend g u n d e n d e g e n e ­

raals d e Peronisten slechts drie j a a r d e tijd. Onder het regime Videla, bekend v a n d e wereld­ kampioenschappen voetbal die hij in 1978 n a a r Argentinië h a a l ­ de, werd het leven v a n politiek actieve mensen onveilig. Se­ bastian w a s in '77 eerst n a a r Brazilië g e g a a n . Dat bleek net zo onveUig, omdat d e geheime diensten v a n Argentinië e n Bra­ zUië samenwerkten. Via Amnes­ ty International kon Sebastian n a a r Italië, later n a a r Neder­ land. "Ik kende v a n Nederland toen alleen tulpen, klompen, polders, Rembrandt e n Erasmus, molens e n k a a s . Maar ik wist dat ik in Nederland veüig zou zijn, dat is het belangrijkste. Het alternatief is e e n heel onzekere terugkeer n a a r mijn land, w a a r je mis­ schien wordt gearresteerd of vermoord of gemarteld." Na tien j a a r voelt Sebastian zich in Nederland h e l e m a a l geïnte­ greerd. H a a r huurhuis in d e Kin­ kerbuurt is 'heel rot', m a a r dat deert h a a r niet. "Ik ken bijna iedereen, ik geloof dat ik d e eni­ g e academicus ben. Als ik ver­ trek v a n d e Kinkerbuurt wil ik n a a r e e n a n d e r land, niet n a a r e e n a n d e r e buurt." Van birmen houdt Sebastian h a a r Argentijnse temperament. Voor h a a r zullen Nederlanders wellicht in sommige opzichten e e n s a a i volkje blijven. Ze

DOCTOR

d- D E G E N De markt worden met g e e n woord te r e p p e n v a n d e z a a k w a a r het o p d e universiteit uiteindelijk allemaal om is begon­ nen: het streven n a a r zuivere kennis. Het onderwijs­ voorlichtingscentrum m a a n t ons voortdurend om veel a a n d a c h t te schenken a a n salarissen e n carrièrekan­ sen n a d e studie, m a a r om het woord wetenschap, indien enigszins mogelijk, te vermijden. Dat zou mis­ schien een potentiële student kunnen afschrikken. De grens tussen voorlichten e n voorliegen v e r v a a g t op deze wijze mijns inziens wel ietwat. Studierichtingen presenteren zich op zo e e n voorlich­ tingsdag niet door d e intrinsieke w a a r d e v a n hun vak te beklemtonen, m a a r door te wijzen o p het m a a t s c h a p ­ pelijk nut ervan. Overal s t a a n video's, w a a r m e e op d e kinderlijke wijze der audiovisuele communicatie ver­ beeld wordt hoe leuk studeren wel is e n wat je er later wel niet m e e k a n verdienen. Het geschreven woord d a a r e n t e g e n is, afgezien v a n enkele kreten in d e alom­ tegenwoordige rijk­geülustreerde folders, geheel afwe­ zig, op grond v a n d e v e r m e e n d e gebruikersonvriende­ lijkheid. De enkele jongere die zich misschien h a d voorgesteld op die zaterdag iets te zullen kunnen s m a k e n v a n d e ernstige e n toegewijde sfeer in d e a c a d e m i e , moet zich bedrogen h e b b e n gevoeld door d e braUerige uitstra­ ling v a n d e VU op die achtste oktober. De hal leek omgetoverd in e e n markt, volgepakt met kraampjes v a n studentenverenigingen, sportclubs, voorlichters, hulpverleners, pastorale toerusters e n cultuurversprei­ ders. De handelsgeest v a n Albert Cuyp h a d d e schim v a n A b r a h a m Kuyper geheel n a a r d e achtergrond gedrongen. Symbolisch w a s d a n ook d a t het g e b r a n d ­ schilderde r a a m met het dubbelportret v a n A b r a h a m d e Geweldige a a n het oog werd onttrokken door e e n voor d e aula o p g e h a n g e n kolossale roeiboot e n e e n gigantisch spandoek met d e ongereformeerde uitroep: OLYMPISCHE KL ASSE.

ra

spreekt d e interviewer, als re­ presentant v a n De Nederlandse Man, een hartig woordje toe. "Met Argentijnen v a n mijn leef­ tijd kan ik heel goed praten over gevoelens. Met Nederlandse m a n n e n denk ik dat dat onmo­ gelijk is, weet jè? Gevoelens zijn bij jullie taboe, er rust e e n trau­ m a op. Op affectief gebied kent Nederland grote gebreken. Over serieuze, moeilijke onder­ werpen kun je hier eindeloos praten, en intellectuelen zijn d a a r het ergst in. Je kunt ook over seks praten en d e Pin­up Club v a n Veronica kijken, maar niet over gevoelens praten." Sebastian wordt zeer vrolijk als ze a a n h a a r (inmiddels stinkend jaloerse) toehoorder k a n uitleg­ gen dat Argentijnse macho's in twee soorten te vinden zijn. "Stoere, agressieve m a n n e n heb je overal, dat zou ik g r a a g veranderen. Maar Argentijnse m a n n e n kunnen heel moedig zijn, en teder tegelijk. De seduc­ tie en d e tederheid v a n d e Ar­ gentijnse macho's, die moet zo blijven. Zij kennen e e n manier v a n o m g a n g die niet zo is ge­ richt op ' n a a r b e d g a a n ' , zoals bij Nederlandse m a n n e n . Ik zie het als e e n vorm v a n koketterie, soms leidt het tot iets, e n soms tot niets. Zij kunnen je op een heel leuke manier laten weten dat je bestaat, s n a p je? "De Pin­up Club is vreselijk. Als­ of je d e sensualiteit kunt kopen! Koop dit soort onderbroeken en je kunt sensueel worden... Vori­ g e week z a g ik e e n C u b a a n s e zangeres v a n tachtig jaar, Celia Cruz, die heeft sensualiteit. Niet te kopen!" Dan houdt A n a Se­ bastian plotseling op, zich af­ v r a g e n d of ze ons wel zo vrij­ moedig m a g voorlichten. Met een niet te onderdrukken lach: "Ik geloof dat dit niet het goede gebouw is om over dit soort din­ gen te praten, hè?"

Dat d e VU h a a r toevlucht meent te moeten n e m e n tot dergelijke b r a n c h e v r e e m d e reclameleuzen e n tot het vermelde type voorlichting, komt m e d e voort uit de misvatting dat e e n universiteit zich zou dienen te be­ moeien met d e vrijetijdsbesteding of d e beroeps­per­ spectieven v a n h a a r studenten. De zo smadelijk ver­ doezelde Kuyper heeft dit misverstand meer d a n hon­ derd j a a r geleden reeds welbespraakt bestreden. Ik laat onze stichter e e n ogenblik zelf a a n het woord. In e e n voorlichtingspraatje uit 1882, getiteld "Welke zijn d e vooruit,zichten voor d e studenten der Vrije Universi­ teit?", keerde hij zich tegen "de beide verkeerde mee­ ningen, alsof e e n Universi,teit het doel v a n h a a r be­ s t a a n uitsluitend in d e studenten had, en erger nog, alsof e e n Universiteit als zoodanig ooit voor d e toe­ komst harer studenten aansprakelijk w a r e te stel­len." "Eer integendeel is e e n Universiteit allereerst bestemd, om a a n eenige b e k w a m e m a n n e n e e n milieu a a n te bieden, w a a r i n ze met d e g e n ernst het wetenschappe­ lijk onderzoek kunnen voortzetten..." Uiteraard doet Kuypers uitspraak over d e "degen ernst" mij persoon­ lijk veel genoegen, m a a r zijn vaststelling dat e e n uni­ versiteit voor alles e e n instelling v a n w e t e n s c h a p is, is ongetwijfeld belangrijker. "Wie a n d e r s oordeelt ver­ wart e e n Universiteit met e e n g y m n a s i a a l instituut of kweekschool." Dat zelfs Kuyper indertijd niet geheel ongevoelig was, voor d e marketingkant v a n het wetenschappelijk be­ drijf, zonder d a a r m e e overigens d e hoofdzaak uit het oog te verliezen, moge tot slot blijken uit dit citaat: "Een Universiteit is als e e n open markt, w a a r d e wetenschap met koninklijke mildheid voor bijna g e e n geld de versch geplukte vrucht v a n h a a r edelst fruitbed veil biedt, m a a r d a n ook uitdeelt zonder zweem zelfs van serieuse verantwoordelijkheid voor hetgeen er uit den kooper of zijn koopwaar wordt." Het zou mooi zijn als d e universiteit zich weer wat waardiger zou g a a n g e d r a g e n , en zich weer zou g a a n richten op nobeler taken d a n het werven v a n geld en studenten. Daarvoor is het echter eerst nodig dat het a a n t a l universiteiten in Nederland drastisch terug wordt gebracht. Wat moeten wij nu toch in hemels­ n a a m met 13 (zegge dertien) universiteiten in deze uithoek v a n Europa? Als minstens d e helft d a a r v a n wordt gesloten, d a n hoeven d e overigen zich niet meer zo uit te sloven. Misschien m a a k ik d a n weer e e n s e e n keer e e n ver­ jaarsfeestje m e e w a a r h o o g s t a a n d e r onderwerpen worden besproken d a n salarisschalen en inkrimpings­ plannen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen