Ad Valvas 1989-1990 - pagina 155

27 OKTOBER 1989

CULTUUR Gemengd nieuws: het d r a m a op d e vierkante meter Uit ongeveer zevenduizend vooroorlogse persfoto's heeft Gemeentearchief Amsterdam een selectie g e m a a k t voor d e tentoonstelling 'Gemengd nieuws, Amsterdamse persfo­ to's 1920­1940'. Gemengd nieuws stond in die tijd onder een apart kopje in d e krant en het kon alles zijn w a t d e lezer aanging, w a t zijn belangstelling animeerde zonder d a t het landsbelang ermee gemoeid

Wim Crezee G e m e n g d nieuws, schrijft H.J .A. Hofland in d e gelijknamige uit­ g a v e (Fragment Uitgeverij), be­ staat niet meer. "Het is achter­ haald, d e zeden en gewoonten in d e communicatie zijn veran­ derd e n d e stad is onverschilli­ ger geworden, b l a s é voor a n ­ d e r m a n s d r a m a op d e vierkante meter." De tentoonstelling a a n d e Am­

Niet­westerse kunst kan óók modern zijn Russen e n Polen in het O p e n Havenmuseum, Zuid­Ameri­ k a n e n in het Stedelijk, e n nu ook h e d e n d a a g s e Singapo­ r e a n e n in het Tropenmu­ seum: d e niet­westerse mo­ derne kunst is 'in'. Tot voor kort werd kunst uit dergelijke culturen a m p e r serieus geno­ men. De moderne kunst w a s immers e e n a a n g e l e g e n h e i d v a n het Westen, e n sinds het impressionisme e e n evolutie v a n elkaar keurig afwisse­ lende stromingen. M a a r nu het m o d e r n e d e n k e n ook voor wat betreft d e kunst in e e n crisis g e r a a k t zoekt m e n naarstig het heü bij a n d e r e culturen met e e n a n d e r e ont­ wikkeling.

Tan Swie Panther

Hian.

The

Black

Een kritisch oordeel over deze kunst is moeilijk te ge­ ven. Ze past immers niet in onze vertrouwde, westerse hokjes. Dan m a a r een smaakoordeel. Het werk uit Singapore is overwegend mooi. Op d e tentoonstelling 'Where East meets West' in het Tro­ penmuseum is d e juiste b a ­ lans a a n w e z i g tussen wes­ terse uitdrukkingsvrijheid e n e e n eigen identiteit. Er zijn zo'n 40 werken te zien v a n 19 contemporaine kunstenaars uit Singapore. Vaak is d e in­ vloed m e r k b a a r v a n d e oude Chinese schilderkunst. De voorstellingen ­ meestal n a a r d e natuur ­ worden ge­ schilderd op rollen v a n rijst­

papier en gecombineerd met teksten. Maar m e n experi­ menteert ook met westerse materialen e n technieken. Zo zijn er prachtige collages te zien v a n rijstpapier, neo­ex­ pressionistische inkt­tekenin­ g e n en kubistische k r a a n v o ­ gels. De jongere generatie gebruikt ook olieverf. Een v a n hen is Lin Hs in Hs in, die deze week in Nederland w a s . Zij schildert abstracte, lyrische doeken. Over d e in­ vloeden v a n Oost en West in h a a r werk zegt ze: "Singapo­ re is e e n cosmopolitische staat. Veel kunstenaars heb­ b e n in het Westen gereisd, gestudeerd, gewoond. De Chinese schilderkunst is erg behoudend, maar kreeg door d e westerse invloed e e n nieuwe impuls. De jonge kunstenaars v a n Singapore zijn in e e n a n d e r e 'taal' g a a n werken." Toch heeft zelfs het werk v a n Lin e e n oosterse elegantie. "Mensen v a n over d e gehele wereld begrijpen mijn werk. Maar d e grondlaag, het stre­ ven n a a r harmonie, het uit­ drukken v a n rust, zou je in­ derdaad oosters kunnen noemen." Ook het g e g e v e n dat ze h a a r beelden combi­ neert met poëzie herinnert a a n d e Chinese traditie. Lin schrijft h a a r teksten welis­ w a a r niet bij d e voorstellin­ gen, m a a r ze zijn er wel op g e b a s e e r d . Zowel d e gedich­ ten als d e schilderijen g e v e n uitdukking a a n e e n primaire natuur­ervaring. Zo m a a k t e Lin Hsin Hsin onlangs 120 abstracte schilderijen over water. Ze wil erin d e erva­ ring v a n water in al zijn vor­ men, e n met alle zintuigen, uitdrukken. Het werk wordt begeleid door teksten a l s ' 'journey to the w a t e r s i d e / watching the t i d e s / going u p / coming down'. H a a r me­ dium m a g d a n westers zijn, d e houding v a n Lin Hsin Hsin is h a a s t e v e n meditatief als die v a n d e oude Chinese monniken.

(Iris Dik) 'Contemporary Art in Singapore: where East meets West', tot en met 15 januari in het Tropenmuseum (6­10 november gesloten). In juni 1990 komt er in Rotterdam e e n grote expo­ sitie v a n S i n g a p o r e a a n s e kunst uit bedrijf scollecties.

steldijk biedt e e n prachtig over­ zicht v a n deze kleine d r a m a ' s en gebeurtenissen. P a a r d te water! Op d e foto zien w e d e Amsterdamse b r a n d w e e r in a c ­ üe met takelmateriaal. Honder­ d e n jongens e n m a n n e n , zonder uitzondering getooid met hoed of pet, volgen d e verrichtingen ademloos. De spanning v a n d e reddingsoperatie druipt v a n d e foto af. Of: Brand a a n d e Oudezijds Kolk! Op d e foto loopt e e n moe­ ke met h a a r kostbaarste bezit: twee vogeltjes in e e n kooitje. Of: e e n foto v a n e e n bewoonster v a n het Stedelijk Armenhuis a a n d e Roetersstraat tijdens e e n gratis autotocht met e e n v a n d e organisatoren. Het oude mensje houdt h a a r hoed vast: zoveel snelheid heeft ze nog nooit m e e g e m a a k t . De jonge­ m a n achter het stuur zit erbij zoals e e n trotse bezitter v a n e e n cabriolet erbij hoort te ziten: é é n h a n d stevig a a n het stuurwiel, d e a n d e r nonchalant over d e rugleuning v a n d e stoel v a n zijn passagier. Ze h e b b e n pret, die twee. De tentoonstelling laat über­ haupt e e n tamelijk vrolijk beeld v a n Amsterdam zien. Vrolijker d a n m e n zou verwachten v a n die tijd. Sociaal g e ë n g a g e e r d e fotografie (van bijvoorbeeld Eva Besnyö e n C a s Oorthuys) w a a r i n ook d e misère v a n het dagelijkse b e s t a a n werd vast­ gelegd, vond toen bijna uitslui­ tend aftrek bij het communisti­ sche d a g b l a d De Tribune. Tege­ lijkertijd drukt d e onschuldige vrolijkheid v a n d e tentoonge­ stelde foto's iets uit v a n d e geest v a n die tijd: d e laatste naïviteit v a n e e n klein land dat erin ge­ s l a a g d w a s zich a a n alle grote d r a m a ' s v a n d e m o d e r n e ge­ schiedenis te onttrekken. De periode 1920­1940 is voor d e geschiedenis v a n d e persfoto­ grafie v a n groot b e l a n g ge­

Paard te water (juli 1929) weest. De opkomst v a n deze tak v a n fotografie werd mogelijk g e m a a k t door e e n a a n t a l revo­ lutionaire v e r a n d e r i n g e n op technische gebied. Rond 1900 verschenen d e eerste geïllus­ treerde zondagsbijlagen bij d e kranten e n in 1904 ging d e En­ gelse Daily Mirror er uiteindelijk als eerste krant ter wereld toe over dagelijks e e n hele fotopa­ gina op te nemen. De ons zo vertrouwde foto tussen d e tekst

liet echter nog l a n g op zich wachten. Die k w a m p a s in d e loop v a n d e jaren twintig met d e uitvinding v a n d e offsetpers e n d e rotatiedruk.

De tentoonstelling ' G e m e n g d nieuws, Amsterdamse persfoto's 1920­1940' is tot 18 november te zien in het G e m e e n t e a r ­ chief (Amsteldijk 67). G e o p e n d v a n m a . t / m za. v a n 10.00 tot 16.00 uur; t o e g a n g gratis. Tegelijk met d e expositie is bij uitgeverij Fragment e e n boek met d e g e ­ lijknamige titel verschenen. Prijs ƒ 35,-.

Hoofdpersoon als lakmoes van Argentijnse democratie Kranteberichten v a n l a n g geleden. Over weer e e n Japanner die uit d e jungle te voorschijn k w a m e n niet wist dat d e Tweede Wereldoorlog al jaren w a s afgelopen. In Secret wedding kruipt hoofdpersoon Fermin n a a k t uit d e g a n g e n v a n d e ondergrondse (het verzet?) v a n Buenos Aires, in d e veronderstelling dat het 1976 is. Op het politiebureau wordt h e m verteld dat we in 1989 leven. "Is er democratie d a a r buiten?", v r a a g t hij. In d e rest v a n d e fUm geeft regisseur Alejandro Agresti zijn antwoord. Nogal wat m e n s e n in Argentinië - met n a m e d e vroegere en huidige machthebbers - willen niets meer over d e dictatuur horen. Onlangs kreeg e e n a a n t a l folteraars v a n d e 'vuile oorlog' amnestie. Voor Agresti moet dat moeilijk te verteren zijn. In zijn e e r d e r e fUms ging hij al te keer tegen d e g e n e n die het recente Argentijnse verleden proberen dood ' te zwijgen. El hombre que gano el razon e n Love is a fat woman zijn^ felle films, die opvallen door d e manier w a a r o p

Agresti gebruik m a a k t v a n d e filmische middelen. Met n a m e d e extreme c a m e r a s t a n d p u n ten g a a n op d e n duur irriteren. Dat heeft hij nog niet afgeleerd, m a a r in Secret wedding zijn ze minder wülekeurig e n h e b b e n ze e e n functie binnen het verhaal: d e manier w a a r op Fermin in d e film geïntroduceerd wordt, heel hoog v a n bovenaf, geeft a a n dat hij als het w a r e uit het niets opduikt. De symboliek v a n d e openingsscène moge duidelijk zijn: als e e n Lazarus uit zijn graf verschijnt Fermin uit d e ondergrondse. Net als d e hoofdpersoon in Les jeux sont faits, het toneelstuk v a n Sartre, komt hij weer tot leven. Het verschil is dat bij Sarte d e hoofdpersoon een nieuwe kans krijgt, terwijl Agresti d e maatschappij e e n herkansing geeft. Met Fermin als lakmoes beoordeelt Agresti het democratisch gehalte v a n het Argentinië v a n n a d e dictatuur. Fermin keert terug n a a r zijn dorp Mendeta, op zoek n a a r zijn vroegere geliefde Tota. Zij

heeft al die tijd op hem g e wacht, m a a r herkent h e m niet meer. Hij zegt dat hij Alberto heet. De m e n s e n in het dorp h e b b e n weinig geleerd v a n d e dictatuur: d e pastoor doet wat hij wil e n nog steeds durft niem a n d voor zijn of h a a r mening uit te komen. Dorpsgek Pipi vormt het enige element v a n verzet. Opvallend is zijn splinternieuwe Amnesty International-tas. Bedoelt Agresti dit als e e n h o m m a g e a a n of juist als kritiek op d e wereldwijde organisatie? Ik zou het niet weten en dat maakt d e film alleen m a a r boeiender. N a d a t Fermin d e pastoor vermoord heeft, wordt hij w e g g e voerd, om opnieuw te verdwijnen. "Ik zal op je wachten, Alberto", roept Tota. De cirkel is rond, d e Argentijnse democratie heeft h a a r nieuwe kans niet waargemaakt.

(Dick Roodenburg)

Secret wedding draait tot en met 1 no­ vember in Rialto {Ceintuurbaan 338, tel. 6623488). De film wordt januari 1990 in Filmhuis Uilenstede vertoond.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen