Ad Valvas 1989-1990 - pagina 167

fJ)\FJ}^F£

3 NOVEMBER 1989 Küng komt n a a r d e VU om het tienjarig b e s t a a n v a n het Bezin­ ningscentrum luister bij te zet­ ten. Küngs lezingen g a a n voor­ af a a n e e n lustrumprogramma dat d e titel 'Geloven in d e mo­ derne tijd' g e k r e g e n heeft. Het is waarschijnlijk d e duizend­en­ eerste keer dat d e dubbelzinnig­ heid v a n d e uitdrukking 'gelo­ ven in ...' op deze manier wordt gebruikt. De lezingen v a n Küng g a a n overigens niet over d e m o d e r n e tijd; d e eerste v a n d e twee g a a t wel over d e postmoderne tijd. De titel v a n deze lezing, 'Gods­ dienst in d e kentering v a n d e tijd', verwijst n a a r é é n v a n Küngs laatste boeken. Daarin betoogt hij d a t w e al sinds d e Eerste Wereldoorlog leven in d e omslag v a n d e m o d e r n e n a a r d e postmoderne tijd. Met d e grootse g e b a r e n die theologen v a a k m e n e n te moe­ ten maken, behandelt hij d e in­ ternationale politiek, d e sociaal­ culturele omstandigheden e n de psychische gesteldheid v a n d e mens a n n o nu, om tot d e conclu­ sie te komen dat alles inder­ d a a d op zo'n kentering in d e tijd wijst. Het belangrijkste symp­ toom v a n deze kentering is vol­ gens Küng het feit dat d e mens het geloof in d e god v a n d e mo­ derne tijd, d e vooruitgang, a a n het verliezen is. Onder Nederlandse theologen leidt dit soort a n a l y s e s volgens het Bezinningscentrum nogal eens tot "tobberige beschouwin­ gen". Küngs lezing zal, belooft het Bezinningscentrum, een heel a n d e r e toon h e b b e n : d e nieuwe tijd zal niet tot d e onder­ g a n g v a n d e godsdienst leiden, m a a r tot e e n herontdekking v a n d e godsdienst. De godsdienst van d e postmoderne tijd zal e e n a n d e r e vorm h e b b e n d a n die v a n d e moderne tijd ­ minder a a n d e kerk gebonden, meer diffuus ­, m a a r hij zal niet ver­ dwijnen.

E

Bekende Zwitserse theoloog bezoekt d e VU

Küng is een 'typisch blanke, mannelijke, liberale theoloog' De Zwitserse theoloog Hans Küng is vooral bekend door zijn conflict met de paus. Volgens Küng is de paus niet onfeilbaar, volgens de paus zelf wel ­ daar komt het ongeveer op neer. Küng zal het in de twee lezingen die hij aanstaande maandag en dinsdag a a n de Vrije Universiteit houdt echter niet over de paus hebben. tenprogramma v a n het Bezin­ ningscentrum het t h e m a van deze lezing toe, e n "Küng is d a a r i n é é n v a n d e voorlopers." Is dat w a a r ? Dat vroeg dr. Julie M. Hopkins, feministisch theolo­ g e a a n VU, zich af. Zij sloeg er é é n v a n Küngs bekendste b o e ­ ken op na, het lijvige 'Christen zijn', verschenen in 1976. Wat zij d a a r i n vond, vertelde zij afgelo­ p e n vrijdag a a n e e n handjevol

belangstellende theologie­stu­ dentes. Küng toont zich in dit boek e e n "typisch blanke, mannelijke, li­ berale theoloog", vertelde Hop­ kins h a a r gehoor. Wat hij schrijft over d e a n d e r e wereld­ godsdiensten klinkt heel libe­ raal, m a a r n a d e r beschouwd blijkt d a t hij voortdurend het christendom hanteert als d e maatstaf w a a r a a n d e a n d e r e

Hanne O bbink godsdiensten worden gemeten. Küng staat bijvoorbeeld kritisch tegenover d e manier w a a r o p d e christelijke zending is opgetre­ d e n e n hij verdedigt d e stelling dat het in alle godsdiensten in feite om dezelfde existentiële v r a g e n g a a t . Dat klinkt heel li­ b e r a a l e n tolerant. Pas als hij d e verschUlende godsdiensten afzonderlijk g a a t beschrijven, blijkt dat hij in feite d e superioriteit v a n het christen­ dom niet ter discussie stelt. De godsdiensten die het dichtst bij het christendom komen, worden

door Küng het hoogst g e w a a r ­ deerd. Het boeddhisme scoort bij Küng d a n ook hoog: d a t noemt hij "de sterkste t e g e n h a n g e r v a n het christendom." De islam is vol­ gens Küng d e "jongste, eenvou­ digste e n minst originele v a n d e wereldgodsdiensten" e n v a n natuurgodsdiensten, met n a m e d e Afrikaanse, moet Küng al he­ l e m a a l niets h e b b e n . "O nge­ hoord paternalistisch" n o e m d e Hopkins deze b e n a d e r i n g .

Voorloper

Volgens Küng lijdt het g e e n twij­ fel dat e e n godsdienst die heili­ g e oorlogen predikt of d e fallus als belangrijkste symbool heeft of offers eist minder w a a r d is d a n e e n godsdienst die zegt: "Hebt uw vijanden lief" e n het kruis als symbool heeft e n zelfo­ poffering centraal stelt. "Hij pro­ jecteert d e negatieve trekken die ook het christendom heeft o p d e a n d e r e godsdiensten," con­ cludeerde Hopkins. "Dat is trouwens ook precies w a t d e mannelijke w e t e n s c h a p met vrouwenervaringen doet," zei Hopkins, wat zij onderstreepte met e e n uitspraak v a n d e Ame­ rikaanse theologe Marjoh e He­ witt Such ocki: "Eén godsdienst verabsoluteren zodat die d e norm wordt voor d e a n d e r e n , dat is e e n mechanisme met dui­ delijke parallellen met het sek­ sisme, d a t het e n e geslacht als norm voor het menselijke be­ s t a a n beschouwt." "Het zal interessant zijn om dins­ d a g te horen of Küng er in­ middels a n d e r e meningen op n a houdt," besloot Hopkins lich­ telijk onderkoeld.

In d e t w e e d e lezing, o p dins­ dag, zal Küng d e stelling verde­ digen dat er "geen v r e d e in de wereld" mogelijk is "zonder vre­ de tussen d e godsdiensten". Steeds meer h o u d e n christelijke theologen zich bezig met het ge­ sprek tussen d e wereldgods­ diensten, zo licht het activitei­

Foto ANP

Hans Küng spreekt maandag 6 no­ vember om 15.30 en dinsdag 7 november om 10.00 uur. Beide lezingen vinden plaats in de aula. Ze worden in het Ne­ derlands uitgesproken.

Syb de Lange: Niet ech t koud of warm van de commotie.

v a n plan zijn opvattingen te herroepen. "Ik h e b gewoon wat g e d a c h t e n op e e n speelse m a ­ nier o p papier willen zetten e n bewijzen wU ik niets. Ik sugge­ reer niet dat Jezus het werkelijk zo bedoeld heeft als ik d a a r zeg. M a a r w a n n e e r ik die tekst lees dringen die g e d a c h t e n zich on­ w e e r s t a a n b a a r a a n mij per­ soonlijk op." De Lange is als studentenpastor niet in dienst v a n d e VU e n d e UvA m a a r v a n d e k e r k e r a a d Amsterdam­Zuid. D a a r zijn alle bezwaarschriften tegen De Lan­ g e terechtgekomen. Voorzitter v a n die k e r k e r a a d is d e emeri­ tus hoogleraar in d e biologie a a n d e VU dr. J. Lever. Hij is niet v a n plan om d e verzoeken tot ontslag te honoreren. O ver d e theologische aspecten v a n d e zaak wü Lever n o g niets zeg­ gen, eerst wil hij alle m e n s e n die e e n bezwaarschrift inge­ stuurd h e b b e n v a n e e n ant­ woord voorzien. Ook dr. Evert van Leeuwen, voorzitter v a n d e UCT, d e com­ missie die op d e VU d e zakelijke b e l a n g e n v a n het studenten­ pastoraat behartigt, is niet v a n plan De Lange te laten vallen. "De opvattingen v a n De L a n g e worden door het UCT niet ge­ deeld. Maar w e willen wel g r a a g met elkaar in gesprek blijven. Daarbij behoort het mes v a n tafel te verdwijnen."

Hans

Küng.

Studentenpastor wekt d e w o e d e op v a n verontruste gereformeerden

'De Lange emit of wij eruit' Verontruste gereformeerden hebben aangedrongen op het ontslag van studentenpastor Syb de Lange. Met zijn vrijmoedige interpretatie van de bijbel zou hij alle christelijke grenzen te buiten zijn gegaan. Vooralsnog ziet het er echter niet naar uit dat het ontslagverzoek gehonoreerd zal gaan worden. De commotie rond De Lange ontstond toen er o n g e v e e r e e n m a a n d g e l e d e n e e n artikel in Trouw gepubliceerd. Daarin werd e e n stuk a a n g e h a a l d d a t De Lange geschreven h a d in d e bundel over homoseksualiteit en theologie "...En hij is mens geworden." In dit stuk wordt ge­ pleit voor e e n meer lichamelijke interpretatie v a n d e bijbel om­ dat, zoals De Lange dat zegt: "Als je iets meent v a n Christus te zijn, je dat niet alleen boven het middel bent m a a r ook onder d e gordel." Als klap op d e vuurpijl noteert De Lange in zijn artikel enige persoonlijke associaties bij d e woorden 'Neemt, eet, dit is mijn lichaam' die bij het Laatste Avondmaal uitgesproken zijn. De Lange m a a k t d a a r v a n : 'Raak mij a a n , houd mijn h a n d

vast, streel me; zoek troost tegen mijn schouder, kus me, l a a t m e je liefde voelen; wü je mijn h a n ­ d e n om je gezicht te omvatten, mijn a r m e n om je t e g e n a a n te drukken, mijn lijf om je te war­ men, mijn sex om je genot e n bevrediging te verschaffen, mijn mond om je overal te kus­ sen, te likken ­ neem, eet, dit is mijn lichaam.' Het artikel in d e bundel w a s a l geruime tijd g e l e d e n versche­ n e n e n niemand die er aanstoot a a n h a d g e n o m e n . Toen in Trouw enkele v a n deze dikke krenten uit d e p a p v a n het g e h e ­ le artikel gevist w e r d e n e n b r e e ­ duit geciteerd werden, r e a g e e r ­ d e n sommige lezers o n g e m e e n verontwaardigd. Een cfroep conservatieve gelovigen vere­ nigd in het Confessioneel Gere­

^^

Koos Neuvel formeerd Beraad (CBG) dron­ g e n a a n op het ontslag v a n De Lange. Ook e e n p a a r w e k e n later zijn d e g e m o e d e r e n n o g niet tot b e ­ d a r e n gebracht. Tijdens e e n het vorig w e e k e n d g e h o u d e n ver­ g a d e r i n g v a n het CBG riep e e n v a n d e deelnemers: "De L a n g e eruit of wij eruit" e n werd prompt onthaald o p e e n enthou­ siast a p p l a u s .

Broeder

'Z

m4

m

,

Syb d e Lange k a n v a n die drei­ gementen niet echt koud of w a r m worden. Hij vindt dat d e verontruste gereformeerden wel e e n s contact met h e m h a d ­ d e n m o g e n opnemen. "Je b e ­ hoort met d e d w a l e n d e broeder te spreken". Alleen al v a n w e g e het feit dat zij dit niet g e d a a n h e b b e n denkt hij d a t d e straf­ m a a t r e g e l e n weinig k a n s zullen maken. Wat d e inhoudelijke kant v a n d e z a a k betreft is De Lange niet

Foto Bram de Hollander

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen