Ad Valvas 1989-1990 - pagina 127

F£>\FJ^/ps

13 OKTOBER 1989

Uit enquête blijkt: snijvakken nog vaak mai mannenzaak

Geneeskunde­studenten houden vast Geneeskunde­stude rolpatronen aan traditionele ro] Traditionele rolpatronen zijn ook onder d e huidige g e ­ neeskunde­studenten a a n d e Vrije Universiteit n o g l a n g niet verdwenen. Deze conclusie trekken drie stu­ dentes g e n e e s k u n d e uit d e resviltaten v a n e e n enquête die zij a a n hun faculteit hielden. De enquêteresultaten w e r d e n afgelopen d i n s d a g b e k e n d g e ­ maakt op e e n t h e m a d a g a a n d e geneeskunde­faculteit over loopbaanplanning v a n vrouwe­ lijke studenten. De o n g e v e e r 350 a a n w e z i g e n schrokken het meest v a n d e antwoorden op d e laatste v r a a g v a n d e enquête. Daaruit bleek dat weliswaar driekwart v a n alle studenten minder wil g e e n werken als zij e e n kind krijgen, m a a r d a t n o g steeds e e n kwart v a n alle m a n ­ nelijke studenten d e zorg voor hun kind volledig a a n h u n vrouw wil overlaten. Ook uit d e antwoorden op a n d e ­ re v r a g e n bleek het voortbe­ s t a a n v a n rolpatronen. M a n n e ­ lijke studenten vinden m e e r d a n vrouwen het inkomen e n d e sta­ tus die e e n b e r o e p als arts h u n oplevert belangrijk. Vrouwen Ruud GuUit e n zijn vrienden gin­ g e n tijdens het Europees Kam­ pioenschap in West­Duitsland niet n a a r e e n sportpsycholoog, m a a r n a a r haptonoom Ted Troost. De wielrenster Mieke Havik zocht voor h a a r poging om het werelduurrecord te bre­ ken steun bij 'kwakzalver' Ferdi Oyen. Het Nederlands volley­ balteam leek n a d e grillige pres­ taties tijdens het EK rijp voor e e n onderhoud met e e n sport­ psycholoog, m a a r ging liever bij zichzelf te r a d e . Het imago v a n sportpsychologen deugt blijk­ b a a r niet. Dat moet v e r a n d e r e n nu d e Ver­ eniging voor Sportpsychologie in Nederland (VSPN) is opge­ richt. De vereniging ging afge­ lopen z a t e r d a g a a n d e VU r a ­ zendsnel v a n start met e e n sym­ posium gewijd a a n d e betekenis v a n sportpsychologie. De eerste spreker m a a k t e al duidelijk w a a r het a a n schort bij d e meeste sportpsychologen. Dr. E. Hahn v a n het Bundesin­ stitut für Sportwissenschaft schetste d e ontwikkeling v a n d e sportpsychologie in West­Duits­ land v a n d e afgelopen twintig jaar. Hij stelde vast d a t in zijn land het sportwetenschappelijk onderzoek op e e n hoog peü staat, m a a r dat d e Duitse sport­ psychologen nog te weinig b a n ­ d e n h e b b e n met d e sporters zelf. Hahn is d e personificatie v a n zijn eigen woorden: e e n serieu­ ze wetenschapper, die onver­ standig eet e n te weinig b e ­ weegt. Duitse atleten mijden sportpsychologen o m d a t ze h e n associëren met ziekte: n a a r e e n sportpsycholoog g a je p a s toe als je je niet goed voelt, aldus Hahn.

Biomechanica In Australië is d e sportpsycho­ loog inmiddels e e n vrij normale verschijning. Wimbledon­win­ n a a r Pat Cash bijvoorbeeld ver­ zet g e e n stap zonder zijn sport­ psycholoog. En ook d e d a m e s ­ basketbalploeg heeft er e e n in dienst: dr. J.J. Summers, in het dagelijks leven verbonden a a n d e universiteit v a n Melbourne en z a t e r d a g d e t w e e d e spreker: "De vooruitgang in d e topsport

hechten e e n grotere w a a r d e a a n d e o m g a n g met m e n s e n e n willen g r a a g in h u n werk idea­ len verwezenlijken. M a n n e n kiezen (dus?) n o g steeds voor vakken a l s chirurg e n internist, vrouwen willen opvallend v a a k kinderarts e n ook gynaecoloog worden. "De snijdende vakken zijn n o g steeds het terrein v a n mannen," licht Carolien van Leeuwen, é é n v a n d e onderzoeksters, toe. "Blijkbaar zijn deze vakken voor vrouwen niet aantrekkelijk. Mis­ schien ­ m a a r nu zeg ik iets g e ­ vaarlijks ­ zorgen m a n n e n er ook wel voor d a t vrouwen er niet a a n d e b a k komen. De snij­ d e n d e vakken leveren namelijk nog steeds d e meeste status op." Zowel m a n n e n als vrouwen ver­ wachten d a t het gebrek a a n op­ leidingsplaatsen e n werkgele­ genheid d e belangrijkste hin­

H a n n e Obbink d e m i s s e n zijn die zij moeten n e ­ m e n voordat zij in d e b a a n v a n hun dromen a a n het werk kun­ nen. Vrouwen verwachten ech­ ter beduidend meer d a n m a n ­ nen d a t kinderen e n l a n g e werktijden e e n probleem zullen g a a n vormen. Dit soort resultaten heeft d e on­ derzoeksters v e r b a a s d . Eén v a n hen. Karen Kruijthof, zegt: "Het valt eigenlijk e e n beetje tegen. Ik h a d gedacht d a t het onder onze generatie a n d e r s zou lig­ gen. Meer d a n d e helft v a n d e eerstejaars geneeskunde­stu­ denten is nota b e n e vrouw."

Luxe De door d e faculteit georgani­ s e e r d e t h e m a d a g w a s bedoeld om (vooral vrouwelijke) studen­ ten v a n het b e l a n g v a n e e n goe­ d e l o o p b a a n p l a n n i n g te door­ dringen. Dat d a t g e e n overbodi­ g e luxe is, bleek uit cijfers die tegelijk met d e enquêteresulta­ ten w e r d e n gepresenteerd. Veel

meer m a n n e n d a n vrouwen sla­ g e n erin werk te krijgen in het vak v a n h u n voorkeur. "Veel ouderejaars zien wel d a t zich allerlei problemen g a a n voordoen," legt Henriëtte van der Horst, é é n v a n d e organisa­ toren, uit. "Maar ze schuiven d e problemen voor zich uit, want ze weten niet h o e ze die moeten oplossen. Wat wij willen berei­ ken is d a t m e n er in ieder geval over g a a t nadenken." De organisatoren p r o b e e r d e n dat te bereiken door d e a a n w e ­ zigen in e e n serie lezingen d e min of meer b e k e n d e proble­ m e n voor te houden. Een deel v a n deze problemen heeft te m a k e n met d e typische vrou­ wenrol w a a r i n vrouwen door hun opvoeding zijn gedrongen. Meer nadruk werd er gelegd op d e maatschappelijke barrières die vrouwen op h u n w e g vin­ den. Vooral d e l a n g e werktijden die bij het b e r o e p v a n arts horen werd als belemmering g e ­ noemd. De lezingen w e r d e n als het w a r e s a m e n g e v a t met het ver­ h a a l d a t Klazien van der Hou­

'Boeken van psychologen zijn te theoretisch voor sporters'

Sportpsychologen s t a a n nog v a a k langs d e lijn W a a r o m verliest Jan Timman g e w o n n e n stellingen? W a a r o m speelt John v a n 't Schip d e e n e keer als e e n krant e n d e a n d e r e keer als e e n vorst? Hier zijn myste­ rieuze krachten in d e sport a a n het werk. De Vereniging voor Sportpsychologie in Nederland, vorige w e e k za­ t e r d a g opgericht a a n d e VU, wil h a a r krachten wijden a a n d e oplossing v a n dit r a a d s e l . werd eerst gezocht in d e verbe­ tering v a n biomechanische za­ ken, zoals d e uitrusting. Nu die ontwikkeling bijna stilstaat, n e ­ m e n steeds meer sporters h u n toevlucht tot mentale training om d e winning edge te over­ schrijden." Hahn is e r v a n overtuigd d a t sportpsychologen iets te bieden h e b b e n . Een bewijs d a a r v o o r vindt hij in d e uitspraken v a n d e atleten zelf. "Veel onderdelen v a n d e voorbereiding v a n e e n atleet op e e n wedstrijd blijken psychische zaken te betreffen." Een voorbeeld is d e polsstok­ hoogspringer: die concentreert zich langdurig op zijn sprong, stelt zich voordat hij springt voor hoe hij over d e lat zal g a a n e n als hij heeft gesprongen, e v a ­ lueert hij w a t er misging of hoe­ veel centimeter hij n o g hoger h a d kunnen komen. Dit zijn stuk voor stuk psychische k a n t e n v a n d e sportieve prestatie. Een sportpsycholoog k a n d e prestatie v a n atleten helpen verbeteren door te wijzen op d e psychische details die v a n in­ vloed zijn. Die zijn per sport e n per individuele sporter verschil­ lend. Als e e n gewichtheffer net zo voorzichtig zou worden opge­ pept als e e n golfspeler, d a n zou hij d e halter niet boven knie­ hoogte kunnen heffen. Het hele beeld v a n d e sportpsy­ choloog als peptalker is in feite verkeerd. Summers: "Verwacht g e e n traditionele kleedkamer­

t a a l v a n psychologen. Je moet sporters eerder afrenmien d a n oppeppen. Ze h o e v e n niet a a n

Nelli

Cooman

Frank v a n Kolfschooten te komen met trainersteksten als: 'Go out a n d kiU them.'" De belangrijkste t a a k v a n d e sportpsycholoog is volgens Summers: succes produceren. De atleet moet zich niet direct e e n olympische titel ten doel stellen, want d a t is onrealis­ tisch. De w e g n a a r het grote succes k a n aUeen worden inge­

Foto H a n s Heus

"H

wen hield over h a a r eerste er­ varingen als co­assistente. Ooit w a s zij lid v a n d e universiteits­ r a a d e n werd zij, dacht zij, se­ rieus g e n o m e n door d e toenma­ lige rector, Drenth. Toen hij h a a r tijdens h a a r co­schappen in het ziekenhuis tegenkwam, groette hij h a a r zonder aarzelen met: "Dag zuster." Drenth w a s niet d e enige die Van der Houwen voor e e n ver­ pleegkundige hield en, vertelde zij, gek g e n o e g identificeerde ook zijzelf zich meer met d e ver­ pleegkundigen d a n met d e art­ sen. Artsen n e m e n patiënten hun identiteit af, zien h e n als e e n geval, vertelde Van der Houwe, e n d a a r h a d zij moeite mee. De t h e m a d a g kreeg d e volledi­ g e steun v a n d e faculteit. Het initiatief ertoe w a s zelfs afkom­ stig v a n professor Arts, d e d e ­ c a a n . De organisatoren kregen alle medewerking bij het hou­ d e n v a n d e enquête e n d e colle­ ges e n d e praktica w e r d e n voor e e n d a g stil gelegd. Van der Horst hoopt d a t d e d a g e e n vervolg krijgt. "Het is niet d e bedoeling d a t m e n s e n louter op het probleem g e w e z e n worden e n het d a n verder zelf m a a r moeten uitzoeken. Hopelijk ont­ s t a a n er groepjes w a a r i n erover d o o r g e p r a a t k a n worden. Er moet e e n facultaire e m a n c i p a ­ tiecommissie komen die erop a a n g e s p r o k e n k a n worden. En eigenlijk zou zo'n d a g om d e é é n of twee j a a r moeten worden g e ­ organiseerd."

slagen door het zetten v a n klei­ n e stapjes. De Olympische roeikampioe­ n e n Nico Rienk s e n Ronald Flo­ rijn vertelden h o e zij d e w e g n a a r het succes h a d d e n gevon­ d e n zonder psychologische b e ­ geleiding. Ze w a r e n het erover e e n s d a t psychische factoren e e n belangrijke rol spelen bij wedstrijden. R ienks: "Bij trainin­ g e n g a ik niet h a r d e r d a n vijf j a a r geleden, m a a r bij wedstrij­ d e n wel." Rienks zelfvertrouwen wordt niet meer ondermijnd door "slecht slapen, nervositeit of 's morgens g e e n h a g e l s l a g op mijn brood." Hij w a s tot d e ont­ dekking gekomen d a t dergelij­ ke zaken e e n uitstekende pres­ tatie niet in d e w e g hoefden te staan. De twee roeiers lieten zich vroe­ ger ook imponeren door hun te­ genstanders. Dat is met d e toe­ n e m e n d e successen l a n g z a a m verdwenen. R ienks: "Vroeger keek ik op tegen die R ussische bullebakken. De eerste keer d a t ik er e e n versloeg, dacht ik: 'Hij zal wel e e n slechte d a g h e b ­ ben.' Als je vaker wint, d a n houd je je niet meer zo e r g met a n d e r e n bezig." Hans van Wissen, sportjourna­ list v a n De Volkskrant, vroeg zich af of sportpsychologen d e a a n g e w e z e n personen zijn om dit soort 'leerprocessen' te ver­ snellen. Een g o e d e coach met veel mensenkennis k a n het vol­ gens h e m veel beter, omdat hij dichter bij d e sporter staat. "Sportpsychologie kan ten hoogste e e n minuscule hulpwe­ tenschap zijn, want d e topspor­ ter is g e e n labiele figuur." Hij wUde niet ontkennen d a t trai­ ners zonder psychologische vaardigheden bij sommige sporters grote s c h a d e kunnen aanrichten. De boeken die sportpsycholo­ g e n tot nu toe h e b b e n geschre­ ven vind Van Wissen m a a r niks. "Veel te theoretisch e n alge­ meen. Sportpsychologen moe­ ten concreet a a n g e v e n w a a r sporters vooruitgang m e e kun­ nen boeken." De mysterieuze krachten in d e sport w a c h t e n n o g altijd op e e n verklaring.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen