Ad Valvas 1989-1990 - pagina 565

AD VALVAS 21 JUNI 1990

PAGINA 9

Seksuele intimidaties blijven vaak ongestraft Vertrouwensvrouwen krijgen gemiddeld 'slechts' zeven gevallen per jaar te behandelen In 1985 wordteen groepje mannelijke stu­ denten van de VU ver­ wijderd wegens seksis­ tiscli gedrag. Zes jaar lang hebben zij zo'n 200 vrouwen seksueel geïn­ timideerd. Recent on­ derzoek toont aan dat dit voorval niet op zich­ zelf staat. Seksisme is een alledaags verschijn­ sel aan de universitei­ ten. Tot strafmaatrege­ len tegen de daders komt het echter maar zelden.

Erno Eskens "Ik wil leven in de brouwerij bren­ gen," verklaart Matje L. leider van de zogenaamde 'VU­seksisten' in 1981 aan Ad Valvas. "Dat doe ik door al­ lerlei grappen uit te halen. Ik doe het vaak met een clubje van drie of vier vrienden. We voeren dan bijvoor­ beeld een SM­act in de studiezaal uit. Dan ga ik me bukken en een vriend van me slaat me met zijn riem op mijn kont." Matje L. en handlangers beperken zich niet tot SM­acts. Grove opmer­ kingen, achtervolgingen en handtas­ telijkheden zijn deel van de dagelijkse 'grappenmakerij'. Vrouwen zijn stee­ vast het mikpunt van de 'grappen'. "Als dit nou de mensa is", legt groepslid N.K. in Trouw uit, "en daar zitten twee van die gereformeer­ de meisjes, dan willen we die dollen. Gewoon normaal." Opvallend is dat in de zes jaar waarin de 'VU­seksisten' actief zijn, niemand aan de noodrem trekt. Handtastelijk­ heden, grove opmerkingen ("geile hoer met spinnerag tussen je kut") en andere intimidaties blijven ongestraft. Zelfs een interview uit 1981 in Ad Valvas met Matje L, "de hulk van het hoofdgebouw alias de schrik van de studiezaal", leidt niet tot maatrege­ len. De vu­bevolking tilt niet zo zwaar aan de 'grappen' van het groepje seksistische studenten. In april 1985 komt er een eind aan die situatie. Gesteund door de actie­ groep 'Vrouwenvuist' dienen twaalf vrouwen een klacht in tegen hun be­ lagers. Ook vrouwelijke docenten scharen zich onder de twaalf klaag­ sters. Maar waar de klacht duidelijk IS, daar weet niemand wie de klacht m behandeling moet nemen. De beheersdienst van de VU, die de klacht aanvankelijk heeft ontvangen, verwijst de twaalf klaagsters naar de tuchtcommissie van de VU. De tuchtcommissie, die sinds 1970 een slapend bestaan leidde, wil de zaak wel behandelen, maar kan de anoni­ miteit van de inmiddels doodsbange aanklaagsters niet waarborgen. De

klaagsters zijn inmiddels zo bang, dat ze hun klacht intrekken en zich tot het college van bestuur wenden.

Rechtszaak Het college verwijdert drie van de 'VU­seksisten' van de universiteit. Maar daarmee is de kous niet af. De drie spannen rechtszaak tegen de VU aan. Ze beweren slachtoffer te zijn geworden van "vieze feministische terreur". De klaagsters zouden bo­ vendien last hebben van 'penisnijd'. "Zij hebben verlangens naar fysiek contact met ons. Dat ze dat niet krij­ gen roept een tegengestelde reactie op", stelt Matje L. in Trouw, "een bekend psychologisch fenomeen." Om formele redenen neemt de rechtbank de zaak niet in behande­ ling. De zaak moet aan het college van geschillen van de VU worden voorgelegd volgens de rechter. Tot ontsteltenis van de klaagsters besluit

nog lange tijd beheersen. Veel unf­ versiteiten richten meldpunten voor ongewenste intimiteiten in en stellen vertrouwensvrouwen aan. Aan de VU gaan twee bedrijfsmaat­ schappelijk werksters en een vrouwe­ lijke studentendecaan zich met de ongewenste intimiteiten bezighou­ den. Zo krijgt de VU drie vertrou­ wensvrouwen; twee voor het perso­ neel, één voor de studenten. Zij zijn er in de eerste plaats voor de opvang en begeleiding van slachtoffers. Momenteel krijgen de vertrouwens­ vrouwen zo'n zeven meldingen van intimidaties per jaar. Waarschijnlijk is dat maar het topje van de ijsberg. Het recente onderzoek 'Alledaags seksis­ me aan de universiteit' van drs. A.M. Oude Avenhuis concludeert namelijk dat 31% van de vrouwen ongewenste intimiteiten tijdens de studie ervaart. Maar veel belaagde studentes melden de intimidaties niet.

Vermoeden dat gedupeerden zaak veelal niet melden uit angst voor gevolgen dat college de studenten de toegang tot de universiteit niet te ontzeggen. Zij mogen zich weer gewoon als stu­ dent inschrijven. De seksisten mogen dan als (formele) winnaars van de lange rechtsgang be­ titeld worden, veel schieten ze er niet mee op. De faculteiten voelen er in­ middels niets meer voor om de om­ streden studenten nog toe te laten. Matje L., die zijn scriptie bijna heeft afgerond, wordt door de psychologie­ faculteit geweerd. En wegens een on­ geschikte ethische houding wordt een andere student door de medische faculteit uit zijn co­schap gezet. Hij kan daarmee een verdere carrière als ans wel schudden.

Vertrouwensvrouwen Het doek voor de 'VU­seksisten' is weliswaar gevallen, het voorval blijft de gemoederen op de universiteiten

Hoewel Oude Avenhuis de universi­ teit van Wageningen, Utrecht en Eindhoven onderzocht, lijkt een en ander ook voor de VU op te gaan. Het aantal meldingen staat ook op de VU in geen verhouding tot de cijfers van Oude Avenhuis. Veel intimida­ ties worden niet gemeld. "Ik heb wel meegemaakt", zegt ver­ trouwensvrouw Marina Baanders, "dat een slachtoffer zich van haar werkplek op de VU heeft laten over­ plaatsen, terwijl de dader van de sek­ suele intimidatie rustig bleef zitten. De cliënte maakte er echter pas ach­ teraf melding van." De dader had toen de VU al verlaten. Slachtoffers van intimidaties vinden hun zaak vaak niet ernstig genoeg om ermee naar een vertrouwens­ vrouw te stappen. Bovendien denken de slachtoffers al snel dat er toch niets meer aan te doen valt. "Ze heb­

ben zoiets over zich van 'ik zal ermee moeten leven'. Dat is een slechte zaak", aldus vertrouwensvrouw Ineke de Jonge. In het onderzoek van Oude Avenhuis blijkt dat niet alleen veel vrouwen op de universiteit belaagd worden. Zo'n 10% van de mannen slachtoffer wordt van seksuele intimidaties tij­ dens hun studie. Meestal zijn het mannen die zich ergeren aan seksis­ tisch gedrag van andere mannen. In een kwart van de voorvallen werden de mannen door vrouwen belaagd. De vertrouwensvrouwen van de VU hebben nog nooit een mannelijk slachtoffer over de vloer gehad. "Mannen kunnen zich blijkbaar mak­ kelijker aan seksuele intimidaties ont­ trekken," legt vertrouwensvrouw Ele­ onore Vos uit. "Ze verkeren minder vaak in een afhankelijke positie. Het raakt hen daardoor minder in hun dagelijks functioneren. Wij zijn er daarom in eerste instantie voor de vrouwen, maar mannen zijn ook wel­ kom."

Mentaliteit Sinds de affaire rond de 'VU­seksis­ ten' zijn er geen seksisten aan de VU meer gestraft. Dat komt vooral door de heersende mentaliteit, denken de vertrouwensvrouwen. Vaak zijn slachtoffers zo bang voor repercussies dat ze intimidaties niet melden, me­ nen zij. Om de mentaliteit te veranderen hebben de vertrouwensvrouwen de term 'ongewenste intimiteiten' on­ langs overboord gezet. "Bij onge­ wenste intimiteiten ga je meteen den­ ken aan de slachtoffers, terwijl je bij sexuele intimidatie denkt aan het wangedrag van de daders. Het maakt slachtoffers duidelijk dat de schuld niet bij hen ligt", verklaart vertrou­ wensvrouw Eleonore Vos. Ook naar de daders toe verschaft de term sexuele intimidatie meer duide­ lijkheid. "Daders moeten weten dat ze niet kunnen volstaan met het ex­ cuus dat ze het allemaal niet zo erg bedoelden", stelt Baanders. "Die goe­ de bedoelingen, die doen er niet toe.

Als een vrouw vindt dat iets heel ver­ velend is, dan is dat ook heel verve­ lend. Mannen moeten dat gaan be­ grijpen."

Strafmaat Dat er sinds 1985 niemand meer ge­ straft is voor intimidaties komt ook omdat er geen geschikt orgaan was om de strafmaat te bepalen. Dat is nu voorbij. Twee juristen en een ge­ dragswetenschapper gaan als onder­ zoekscommmissie het college van be­ stuur adviseren over te nemen straf­ maatregelen. De voor te stellen sanc­ ties kunnen variëren van ontslag en verwijdering van de universiteit tot vrijspraak. Het is merkwaardig dat er pas nu een onderzoekscommissie is gekomen. Vertrouwensvrouw Ineke de Jonge weet eigenlijk niet precies waarom er niet eerder op de komst van zo'n commissie is gehamerd. "Dat was waarschijnlijk onwennigheid". Directe aanleiding voor het instellen van de onderzoekscommissie blijkt een onderzoek door de wetenschaps­ winkel te zijn. De onduidelijke gang van zaken in 1985 maakt de komst van een snel en effectief adviesor­ gaan noodzakelijk, concludeerde het rapport 'Niks aan te doen?'. Slachtoffers van seksuele intimidaties kunnen hun klacht rechtstreeks bij de onderzoekscommissie indienen. Ge­ bruikelijk is echter dat een slachtoffer zich eerst bij een vertrouwensvrouw meldt. Als een slachtoffer dat wil kan de vertrouwensvrouw namelijk hulp bieden bij het indienen van een for­ mele klacht bij de onderzoekscom­ missie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen