Ad Valvas 1989-1990 - pagina 60

D

8 SEPTEMBER 1989

CULTUUR Incest, of Van Basten for president! "De Nationaal K ampioen is d e belichaming v a n d e simpele op­ lossing voor ingewikkelde pro­ blemen." Zo licht Justus van Oei d e titel toe v a n het p r o g r a m m a w a a r m e e c a b a r e t g r o e p Zak e n As momenteel door Nederland trekt. Van Oei is d e belangrijk­, ste teksüeverancier v a n Zak e n As, dat verder b e s t a a t uit pia­ nist Diederik v a n Vleuten e n Erik v a n Muiswinkel, het talent op d e planken. Onlangs werd Zak e n As genomineerd voor d e Cabaretprijs '89, s a m e n met Joep v a n 't Hek e n Freek d e Jon­ ge. "Van 't Hek kreeg 'm, m a a r d e jury vond ons dus e v e n goed als Freek." De Nationaal K ampioen is d e ' centrale figuur in d e voorstel­ ling, e e n 'no nonsense'­held met

Jan Oegema behulp v a n wie tal v a n vader­ l a n d s e kwesties e n kwalen a a n ­ h a n g i g worden gemaakt. Anton Pieck, het koningshuis, d e "his­ torische schoonheid v a n Per­ nis", het immigranten­beleid, of d e Veronica­terreur ("in onze deejmokrasie is d e wil v a n het volk nog altijd lid v a n d e groot­ ste omroep") ­ er blijft weinig o n a a n g e r o e r d , Holland op z'n smalst, zonder meer. De natio­ n a l e meezinger is op eigentijdse wijze omgerijmd: "Ik houd v a n Holland/ w a n t wat wordt ons volk v e r w e n d / als d e meerder­ heid d a t vindt/ wordt Van Bas­ ten president/ e n m a g je n a a i e n met je kind". Misschien wat geijkte onder­

Het kopieerapparaat als camera Het b e g o n allemaal a a n het begin v a n d e jaren '80 toen d e fotografe Lieve Prin s wat kopieën moest maken. In e e n opwelling plaatste ze, toen niemand keek, h a a r dochter op d e glazen plaat e n b e ­ woog h a a r h e e n e n weer, met verbluffend resultaat. Vanaf dat moment legt Prins zich met hart e n ziel toe op het m a k e n v a n copy­art of, zoals ze het zelf noemt, 'elec­ trografiek'. Met d e modellen of d e voor­ werpen die ze wU fotografe­ ren ­ soms h a a r halve huis­ r a a d ­ heeft Prins inmiddels

menige copy­shop onveilig gemaakt. "Laatst h e b ik bij­ voorbeeld e e n a a n t a l w e k e n gewerkt a a n e e n compositie met sardines. Zo'n project m a g je d a n é é n keer doen. Ze zien me liever g a a n d a n komen." Prins m a a k t g e e n reproduk­ ties v a n teksten of beelden, m a a r v a n d e werkelijkheid. Werkelijke mensen, attribu­ ten e n voorwerpen legt ze op d e glasplaat, ze 'beschüdert' ze met licht, e n manipuleert d e kleuren. Zo ontstaat wat ze noemt h a a r 'horizontaal theater'. Het zijn monvimen­ tale, vrolijk gekleurde beel­ den, opgebouwd uit A3­tjes of A4­tjes. Vaak is te zien hoe e e n bU, e e n voetzool of e e n mond tegen d e glasplaat drukt. Dit geeft het werk e e n erotische lading, die wordt versterkt door het exposeren op w a r e grootte. Deze enthousiaste e n grens­

verleggende fotografe stelt in d e m a a n d september h a a r gigantische atelier op d e Bin­ nenkadijk ter beschikking a a n e e n a a n t a l b e k e n d e Ne­ derlandse fotografen. De werken v a n onder a n d e r e Marlo Broekmans, Toto Fri­ ma, Diana Blok e n Aat Veld­ h o e n h a n g e n er d e eerste week broederlijk n a a s t el­ kaar, ieder in hun eigen ka­ der. Het is e e n tentoonstel­ ling met mooie werken zoals w e er in het k a d e r v a n 'Foto '89' talloze vinden. Lieve Prins heeft echter n o g meer in petto. De tentoonstel­

ling dient ook als inspireren­ d e achtergrond voor e e n 'Live Action', v a n 7 tot e n met 10 september. Het bedrijf Fuji plaatst d a n op het atelier d e zeer g e a v a n c e e r d e kleur­ kopiër AP 5000. De fotogra­ fen g a a n d a a r portretten e n stillevens m e e kopiëren, mis­ schien ook n e g a t i e v e n e n oude foto's. Ook bezoekers kunnen onder het kopieerap­ p a r a a t verzeild raken. De re­ sultaten worden verwerkt in e e n 'Gesamtkunstwerk', d a t tot e n met 24 september te zien zal zijn. Een origineel initiatief, w a a r ­ m e e Prins ons er a a n herin­ nert dat d e fotografie niet al­ leen 150 j a a r bestaat, m a a r als kunstvorm nog steeds in ontwikkeling is.

(Iris Dik) 'Still Live Action', Studio Lieve Prins, Binnenkadijk 331, dagelijks v a n 11 tot 17.00 uur. De 'live­action' zal plaats vinden v a n 7 tot en met 10 september.

werpen? Van Oei: "CollegoTS­ hoor je steeds m a a r weer b e w e ­ ren dat al die zaken zijn uitge­ kauwd. Dat is technisch e n denkkundig onvermogen. Bijge­ volg h o u d e n veel v a n h e n zich bezig met tantes, ooms, d e lief­ de, het ego etcetera." Van Muis­ winkel: "Precies ja, d e nieuwe truttigheid. De kleinschaligheid. Het merkwaardigst is nog wel dat het publiek het zo g r a a g wil. In ons eigen p r o g r a m m a h e b ­ b e n w e in d e slipstream v a n Bri­ gitte K aandorp e e n zekere Ma­ rijke B. gestopt. Ongelofelijk hoofd, ongelofelijk lijf ­ d e men­ sen lachen al als ze binnen­ komt. Kijk, als cabarettier h e b ik niets tegen K aandorp. Ze is n a ­ tuurlijk e e n groot komisch ta­ lent. M a a r als toeschouwer g a a t ze me vervelen. Van Oei: "K ijk, als je universum e e n beetje klein e n gesloten is, d a n blijf je jezelf herhalen. Terwijl wij al­ leen d e krant m a a r h o e v e n te pakken e n we kunnen w e e r e e n a v o n d vullen." Want d e h e r e n v a n Zak e n As maken maatschappij­kritisch cabaret? Niet dus. "Wij spreken liever v a n menskritiek", zegt Van Muiswinkel. "Aan deze voorstelling zul je niet d e indruk overhouden dat wij erg linkse jongens zijn, zoals destijds Freek e n Bram. Van e e n beetje kritisch cabarettier wordt altijd gedacht dat hij ergens links v a n d e PvdA staat. Dat wU m e n al­

Zak en As, met v.l.n .r. Diederik van Vleute n , Erik van Muiswin kel, Justus van Oei. tijd g r a a g horen, m a a r voor ons g a a t dat niet op. Misschien h e b ­ b e n w e zelfs wel meer kritiek op links d a n op rechts. Ons pro­ g r a m m a g a a t over macht e n machtsmisbruik, over het g e ­ zonde volksgevoel e n dergelij­ ke, m a a r wij suggereren niet e e n b e p a a l d e oplossing, in wel­ ke richting d a n ook. Voor e e n serieus ethisch of sociaal­poli­ tiek referaat kun je beter n a a r d e Balie g a a n . " Van Oei: "Een goed voorbeeld is onze steUingname over d e doodstraf. A a n je ideeën d a a r ­ over wordt v a a k je menselijk­ heid afgemeten. Nou, ik wil je eerlijk bekennen, ik b e n er nog niet echt uit. In De Nationaal Kampioen zingen w e e e n lied dat d e z a a k d a n ook op e e n interessante manier in het mid­ d e n laat. Alle a r g u m e n t e n zitten erin, voor e n tegen. De eerste regels, door mij gezongen, laten dat al e e n beetje zien: 'Wat h e b

Foto André Beekman

ik a a n m'n mensenrechten op mooie schone s t r a t e n / als ieder­ e e n het recht heeft d a a r zijn hond op uit te laten.' W a a r o p twee mongolen, Erik e n Diede­ rik dus, uitbarsten: 'De dood­ straf, d e doodstraf, dat ruimt zo lekker op'. K ijk, wij zullen niet zeggen w a t goed e n k w a a d is. Dit soort zaken proberen w e ge­ n u a n c e e r d te zien, g e n u a n ­ ceerd e n vooral vrolijk." En vooral cynisch. Te cynisch misschien? Van Oei: "Dat wordt wel e e n s beweerd, ja. M a a r ik vind dat d e m e n s e n niet zo mo­ ralistisch moeten doen. Per slot v a n rekening zou het best zo kunnen zijn, dat wij in d e voor­ stelling enige foute trekjes in onszelf aanwijzen. M a a r dat is toch niet meer d a n eerlijk?"

C a b a r e t Zak en As, De Nationaal K am­ pioen IS te zien in De Kleine Komedie, v a n 19 tot en met 23 september, 20.15 uur. Tel. 240534.

Gavin Friday gooit niet meer met modder In Fassbinders 'Querelle' wordt op e e n g e g e v e n mo­ ment e e n liedje g e z o n g e n door Jeanne Moreau. Tegen e e n achtergrond v a n op sex beluste en welgevormde, m a a r meedogenloze matrozen zingt het verlopen hoofd met d e n e e r h a n g e n d e mondhoe­ ken "Each m a n kiUs the thing h e loves". En w e geloven h a a r graag. Ook Gavin Friday gebruikt dit aforisme v a n Oscar Wüde, als titel e n tekst voor zijn elpee. Dit eerste soloproject kenmerkt zich door e e n subtiele melan­ cholie e n dat is e e n groot con­ trast met d e b a n d w a a r Friday zich eerder e e n zekere f a a m m e e verwierf, d e Virgin Pru­ nes. Met modder gooiend e n gekleed in jurken e n jarretels trokken d e Prunes als d e m e n t e bohémiens l a n g s d e Europese podia. Gavin Friday loeide als e e n sirene e n d e bassist speel­ d e rustig d e hele a v o n d e e n e n dezelfde noot. Nadat de band was opgehe­ ven trok Friday zich terug uit het muzikale leven e n wijdde zich, thuis in Ierland, a a n het schüderen. Pas toen hij in a a n ­ raking k w a m met muziek v a n Jacques Brei kreeg hij weer e e n idee v a n d e richting w a a r ­ in zijn muziek zich zou moeten ontwikkelen. Weg v a n d e Ier­ se traditie v a n culureel mysti­ cisme. Het continent, geperso­ nifieerd door Brei e n Bertolt

Brecht werd zijn oriëntatie­ punt. En zo ontstond uiteindelijk 'Each man kills the thin g he loves'. Dankzij Michael Blair (percussie) e n Marc Ribot (gi­ taar), bekend v a n hun werk met Tom Waits, d e Newyorkse a v a n t ­ g a r d e gitarist Bill Frisell w e r d d e muziek e e n sfeervolle samensmelting v a n stijlen: a a n K urt Weil v e r w a n t e hoe­

kigheid, het rammelige v a n Tom Waits e n ijle atmosferi­ sche klanken bij d e Dylan­co­ ver 'Death is not the end'. Tegen dit muzikale decor b e ­ zingt Gavin Friday met g e ­ tergde stem zijn levensvisie. Hoe somJaer deze ook m o g e zijn, het weerhoudt h e m er niet v a n om bijvoorbeeld d e fata­ listische b o o d s c h a p v a n het ti­ telnummer te verpakken als zeeroverswalsje. Het nihilisme uit d e tijd v a n d e Virgin Prunes heeft p l a a t s ge­ m a a k t voor meer realisme. En dat dit realisme v a a k e e n ne­ gatieve teneur heeft is volgens zijn zeggen vanzelfsprekend, w a n t "niet alleen ontstaat d e meeste kunst nou e e n m a a l uit pijn, bovendien zou het bela­ chelijk zijn te z e g g e n 'life is wonderful' als je kijkt n a a r aUe onrechtvaardigheid in d e w e ­ reld." Binnenkort is hij op tournee in ons land. Zonder d e jurken e n d e modderrituelen v a n d e d a ­ g e n v a n weleer, m a a r in p a k e n op stevige schoenen. Bijge­ s t a a n door cellisten e n blazers zal d e sfeer v a n het album waarschijnlijk goed w e e r g e ­ g e v e n kunnen worden. A a n ­ grijpend en sober, "I've d o n e my s h a r e of screaming, after all I'm older now, aren't I". (Hesther Carvalho) Gavin Friday a n d the Man Seezer, 19 September in Paradiso, ƒ 12,50. Voorverkoop e e n week v a n te voren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen