Ad Valvas 1989-1990 - pagina 359

AD VALVAS 22 FEBRUARI 1990

PAGINA?

'We zijn de snelst groeiende universiteit en de sleclitst betaalde' Rector Universiteit West Kaapland vraagt steun Bert Det ermeijer "Het zou heel tragisch zijn als de academische en culturele boycot van Zuid­Afrika nu ongedaan zou worden gemaakt. De Europese instellingen beginnen heel lang­ zaam het onrecht van de apart­ heid te begrijpen. M aar bij het eerste teken dat er iets in het regime verandert, kruipen ze te­ rug, kloppen zich op de borst en roepen: Wel gedaan, broeder. Maar het komt er nu op aan dat onze vrienden standvastig blij­ ven." Prof. Jakes Gerwel, rector van de Universiteit van West Kaapland (UWK), reist deze week door Neder­ land om steun te vinden in de acade­ mische wereld voor zijn universiteit. Tegelijkertijd laat hij echter geen mo­ ment onbenul om de noodzaak van een voortgaande boycot te onderstre­ pen. "Na de vrijlating van M andela be­ staat in het land nu weliswaar een bijna algehele euforie. M aar dat maakt het gemakkelijk voor de M ar­ garet Thatchers, waar dan ook, om daar in te springen en de contacten weer te vernieuwen, zodat Zuid­Afri­ ka als machtsblok blijft bestaan. De politieke contouren zijn wel duidelijk veranderd, maar de apartheid nog niet. We vormen nog steeds de zwak­ kere partij." Ook in eigen land bespeurt Gerwel een zekere gretigheid om de contac­ ten weer op te poetsen. Binnen het comité van universiteitshoofden was Gerwel altijd de enige voorstander van de boycot. "Vooral in studierichtingen als me­ dicijnen, diergeneeskunde en natuur­ wetenschappen maakte men zich nooit zo druk over de boycot en in die sectoren kreeg de regering altijd de meeste steun. Ik vrees een beetje voor een historische ironie: degenen die het minst geneigd waren om zich bezig te houden met de strijd tegen de apartheid en rustig doorgingen met hun academisch leven en hun carriè­ re, om zichzelf wetenschappelijk inte­ ressant te maken, zullen nu misschien de eersten zijn die weer profiteren van de mogelijkheid van contacten."

Selectief Sinds enkele maanden is het verzet binnen en buiten Zuid­Afrika het eens over een selectieve boycot; con­ tacten die bijdragen aan de ontmante­ ling van de apartheid, worden daar­ door wel mogelijk. West Kaapland is

de enige universiteit in Zuid­Afrika die door het verzet goed genoeg is bevonden voor dergelijke contacten. Gerwel heeft in zijn loopbaan van student, staflid, hoogleraar, decaan en, sinds 1987, rector een belangrijke bijdrage geleverd aan de radicale op­ stelling van UWK. "UWK is nu een instelling binnen de brede democratische beweging. Wij zijn een nog jonge instelling met veel minder financiële bronnen dan de gevestigde instellingen. Daarom is het zaak dat wij ons intellect ontwik­ kelen via internationale contacten." Bij de nieuwe koers speelt nog een andere overweging. "Sinds de academische boycot zijn veel zwarte jongeren naar de Verenig­ de Staten gegaan, want dat land heeft nooit zo'n sterke positie ingenomen in de boycot. Zelf heb ik mijn onderwijs in Europa genoten en ik vind dat we tegenwicht moeten gaan bieden aan de Amerikaanse invloed. Daarom hoop ik dat de Nederlandse universi­ teiten contacten en uitwisseling van wetenschappers en studenten met UWK mogelijk willen maken. Onze grootste behoefte ligt bij wiskunde, Engels en de natuurwetenschappen. In die vakken bestaat de meeste ach­ terstand."

Huidskleur De regering wekt graag de indruk dat de apartheid in het hoger onder­ wijs op haar retour is, maar Gerwel schetst een ander beeld. Tot voor kort was de toegang tot het hoger onder­ wijs geheel volgens huidskleur gere­ geld. M idden jaren tachtig kwam er een, minder omslachtig, systeem met alleen nog academische maatstaven. Ook zwarte jongeren kregen nu de kans om op de rijke, toonaangevende witte universiteiten door te dringen. Hoewel op dat moment al een reus­ achtig contingent zwarte jongeren zich aandiende voor hoger onderwijs, werden zij niet met open armen ont­ vangen. De witte instellingen ver­ hoogden hun toelatingseisen, zodat de feitelijke toeloop van zwarte studen­ ten toch laag bleef, vertelt Gerwel. Hij reageert opvallend mild op deze 'list' van zijn witte collega's. "Ik begrijp hun standpunt wel. Zij zeggen: de vooropleiding van die stu­ denten is slecht, dus om er zeker van te zijn dat de mensen slagen, moeten we hoge eisen stellen. Ze zien zich gedwongen de room van de melk te halen. Wij zeggen: dat brengt ons op het probleem van de onderwijsachter­ stand. Dat is een meerderheidspro­ bleem, dus er zijn universiteiten nodig die zich daarop richten. Overigens

Arbeidsmarkt Tekort aan managers gedekt door omgeschoolde academici Henk Vlaming Veel universiteitsverlaters be­ landen na verloop van jaren als manager in het bedrijfsleven. Academisch geschoolde lieden hebben door hun scholing ge­ leerd abstract te denken, zelf­ standig te werken en zich me­ thodisch te verdiepen in be­ paalde problemen. Dat maakt hen bruikbaar voor manage­ mentfuncties. Een manager is een verzamelnaam voor aller­ hande leidinggevende functio­ narissen in organisaties. Aca­ demici hebben voor deze func­

ties echter ook een groot man­ co. Er schort vaak wat aan hun sociale vaardigheden, com­ merciële instelling en flexibili­ teit. Voor een manager zijn dat onontbeerlijke eigenschappen. Hoewel universiteitverlaters door hun opleiding in aanmer­ king komen voor leidingge­ vende functies, vissen ze door hun gebrekkige vaardigheden regelmatig achter het net. Vol­ gens J. Renters van Philips heeft de vergrote studiedruk dat alleen maar verergerd. "Vroeger deed je dan gewoon

Jakes Gerwel: "Er zijn op dit moment w i t t e scholen die leeg staan, terwijl de zwarte scholen uitpuilen" Foto Maarten Hartman

hebben wij in een studiegroep in de jaren zeventig al voorspeld dat het toelatingssysteem met rassencriteria vervangen zou worden door academi­ sche criteria. Daartegen kan immers niemand bezwaar maken."

260 procent Dankzij het ontbreken van extra toelatingsdrempels en het radicale imago van UWK is de toeloop van leergierigen enorm. In tien jaar tijd is het studentenaantal met 260 procent gestegen. "Bij mijn benoeming tot rector in 1986 hadden we 6000 studenten, vo­ rig jaar bijna 12.000 en dit jaar ver­ wachten we 13.500 studenten. We wa­ ren de enige universiteit die zich had voorbereid op een massale vraag, maar zo'n groei is te snel. We zijn de enige instelling met zo'n groei; de anderen groeien maar een of twee procent. We moesten dit jaar voor het eerst studenten weigeren; slechts 2000 van de 4500 konden we toelaten. Dat

een jaar langer over je studie, maar dat is tegenwoordig niet meer zo makkelijk", zegt hij. Veel bedrijven werven aanko­ mend talent om hen op de zaak de kneepjes van het vak bij te brengen. Academici worden daarbij eerder geselecteerd op hun persoonlijkheidskenmer­ ken dan op hun opleiding. "We letten erop welke activi­ teiten studenten naast hun stu­ die hebben ontplooid. In een studentenvereniging bijvoor­ beeld", zegt Remers. Het bedrijfsleven zit te sprin­ gen om goede managers. In een onderzoeksrapport van eind 1987 concludeert het or­ ganisatie­adviesbureau Beren­ schot dat er op de arbeidsmarkt een tekort is aan breed geo­ riënteerde en hoger opgeleide commerciële managers. Het­ zelfde rapport signaleert ook dat er hogere eisen aan de me­ dewerkers zullen worden ge­ steld, als gevolg van verande­ ringen binnen de ondernemin­

geeft geweldige frustraties, want de jongeren en hun ouders gaan er nu eenmaal van uit dat je bij de People's University wordt toegelaten als je aan de eisen voldoet." Tot overmaat van ramp introdu­ ceerde de regering een nieuwe subsi­ dieformule. Voortaan zou de helft van het geld worden gebaseerd op studie­ prestaties. Dat benadeelt uitgerekend de snel groeiende UWK, waar presta­ ties ook nog eens extra tijd en inspan­ ning vergen. "Wij zijn de snelst groeiende uni­ versiteit van zuidelijk Afrika en de slechtst betaalde."

Gruwel Het afwijzen van studenten is Ger­ wel een gruwel, want de achterstand is nog enorm. "Per duizend blanke inwoners teh Zuid­Afrika 29 universi­ taire studenten. Dat is het hoogste ter wereld. Bij de Aziaten bedraagt dat cijfer 19, de kleurlingen 4,4 en bij de zwarten studeren er slechts 2,2 op de

gen. Die zullen meer markt­ dan produktgericht gaan ope­ reren. "Van de hoger opgelei­ den wordt meer gevraagd", staat er in het rapport. "Kern­ begrippen daarbij zijn 'klant­ en kwaliteitsgerichthgeid' en 'brede inzetbaarheid'. Een flexibele en commerciële in­ stelling zal een voorwaarde zijn voor de gewenste professiona­ lisering van de stafdiensten. Op marketingafdelingen zal het aantal academici toene­ men." Ook buiten de ondernemingen is het tekort aan managers en de gebrekkige slagkracht van academici gesignaleerd. In het midden van de jaren tachtig startten op verschillende plaat­ sen in het land opleidingen, gesteund door gewestelijke ar­ beidsbureaus en de werkge­ versorganisaties, om academici ervaring in het bedrijfsleven te laten opdoen. Het manage­ ment­studiecentrum De Baak van het Verbond van Neder­

1000. Gemiddeld hebben we 8 stu­ denten per 1000 inwoners. In verge­ lijkbare landen ligt dat cijfer op 12. Ons credo is dan ook: democratisering van het onderwijs en democratisering van de toegang tot het hoger onder­ wijs, dus non­raciaal." "Er zijn op dit moment witte scho­ len die leeg staan of half leeg, terwijl de zwarte scholen uitpuilen. De witte scholen hebben prachtige laboratoria en sportvelden en de zwarte scholen hebben niets. Voor ons zal een uni­ form onderwijssysteem een nationale prioriteit zijn. Het huidige systeem is zo'n geweldige verspilling. In dat ver­ band vragen wij ons liever af hoe je in een onderwijssysteem verzekert dat de taal en andere waarden die bepaalde groepen koesteren, toch worden be­ schermd. In andere landen zonder apartheid kan dat toch ook?"

landse Ondernemers begon in 1984 als eerste met een bijscho­ lingscursus voor academici. Nieuw Elan. Cursisten worden hier voorbereid op een functie in het management. Later kwamen daar nog PION, gericht op omscholing voor de automatiseringsbranche, VIP, die vrouwen omschoolt voor managementfuncties. Start­ baan, ook een op management gerichte omscholingscursus voor hoger geschoolden en het speciaal op hbo­ers gerichte NIMO bij. Om in aanmerking te komen voor een cursus moet een gegadigde over een bul beschikken. In sommige geval­ len is een hbo­diploma vol­ doende. De cursussen bestaan uit een korte theoretische opleiding met een lange stage. VIP, NIMO en Nieuw Elan bevin­ den zich in Groningen. Nieuw Elan is ook in Noordwijk ge­ vestigd. Startbaan zetelt in de VU, evenals PION. Nieuw

Elan levert in mei de duizend­ ste cursist af. Startbaan heeft op dit moment zeven cursus­ sen gehad met elk dertig men­ sen. Het aantal belangstellen­ den voor deze cursussen is een veelvoud van het aantal be­ schikbare opleidingsplaatsen. Startbaan bijvoorbeeld heeft bijna honderddertig aanemel­ dingen waaruit na drie selec­ tierondes dertig kandidaten worden ingeschreven. De slaagpercentages van deze op­ leidingen schommelen tussen de tachtig en de vijfentachtig procent. Het landelijk percen­ tage werkloze academici dat na de studie een baan vindt is ho­ ger. Echter niet voor degenen die vakken als sociologie, ge­ schiedenis of sociaal­culturele wetenschappen hebben gestu­ deerd. Het aantal werklozen uit deze disciplines varieert van twintig tot dertig procent. Het zijn vooral academici uit deze categorie die zich laten om­ scholen tot manager.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen