Ad Valvas 1989-1990 - pagina 139

PD\pS\fiS

20 OKTOBER 1989 In hun advies v a n vrijdag 13 oktober komen prof.dr. A. van der Zwan e n dr. L. Le Blanc tot d e conclusie dat het verstrekken v a n studieleningen g e e n over­ heidstaak hoeft te zijn. Zij zien voldoende belangstelling bij banken, pensioenfondsen e n verzekeringsmaatschappijen om tot privatisering over te gaan. Oud­minister Deelman h a d d e commissie in mei ingesteld, n a ­ dat zijn eigen poging om d e le­ ningen voortaan door b a n k e n te laten verstrekken w a s vastgelo­ pen. De beide adviseurs ver­ wachten het heü nu v a n e e n stapsgewijze a a n p a k v a n d e privatisering. In zijn begroting is d e minister al vooruitgelopen o p het nieuwe stelsel door b e s p a ­ ringen in te boeken, oplopend v a n 75 miljoen gulden in 1991 tot 300 miljoen giilden structu­ reel vanaf 1993. Van der Zwan e n Le Blanc ech­ ter h e b b e n zich nadrukkelijk niet uitgesproken over effecten v a n e e n eventuele privatisering op de rijksbegroting. Van der Zwan e n Le Blanc b e ­ schouwen d e studie als e e n in­ vestering in d e toekomst. De in­

'Privatisering tast toegankelijkheid universiteit aan'

Studentenvakbond boos over advies studieleningen De Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) heeft veront­ waardigd gereageerd op het advies van de commissie Van der Zwan/Le Blanc over de privatisering van de studieleningen. De LSVb vindt dat de voorstellen in het advies de toegankelijkheid van het hoger onderwijs zullen aantasten omdat studerenden met een enorme verhoging van de studieschulden worden geconfron­ teerd. dividuele student zou zelf e e n afweging kunnen m a k e n tussen d e investering in e e n studie middels het o p n e m e n v a n e e n lening, e n het rendement dat hij of zij v a n die studie verwacht. Een echt zuivere afweging is volgens d e commissie alleen mogelijk als er e e n 'marktcon­ forme' structuur wordt g e s c h a ­ pen.

A a n e e n dergelijke structuur moeten echter eisen worden g e ­ steld. Allereerst dient iedereen die recht heeft op studiefinan­ ciering ook d e mogelijkheid te h e b b e n om e e n lening af te slui­ ten ­ ook als d e studiekeuze wei­ nig vooruitzicht biedt o p e e n goed inkomen. Dat betekent dat d e g e n e n die d e leningen g a a n verstrekken ook iedereen moe­

Jos Dohmen ten accepteren die onder d e Wet Studiefinanciering valt. O p hun beurt moetenXde financiers gevrijwaard worden t e g e n het n o g a l h o g e debiteurenrisico d a t deze acceptatieplicht met zich brengt. Het risico dat e e n lener n a voltooiing of beëindiging v a n d e studie niet k a n terugbe­ talen, zal dus door d e overheid g e d r a g e n moeten worden. De vaststelling v a n d e o m v a n g v a n dit risico (draagkrachtrisico of sociaal risico g e n a a m d ) w a s e e n v a n d e grootste struikel­ blokken bij e e r d e r e pogingen om tot privatisering te komen. Ook Van der Zwan e n Le Blanc

B

h e b b e n dit probleem niet kun­ n e n oplossen omdat er teveel onzekerheden over b e s t a a n . In hun advies g e v e n zij wel a a n wat d e bestuurlijke opzet zou kunnen zijn v a n e e n geprivati­ seerd stelsel, m a a r niet d e bij­ behorende financiële uitwer­ king. Dat laatste vergt n a d e r onderzoek. Volgens d e adviseurs moet d e regering e e n zelfstandig b e ­ stuursorgaan oprichten, die a a n d e h a n d v a n n a d e r onderzoek tot e e n stapsgewijze privatise­ ring komt. Minister Braks v a n onderwijs e n w e t e n s c h a p p e n is bUj met d e constatering v a n d e commissie dat privatisering v a n d e studie­ leningen mogelijk is. Een beslis­ sing over d e voorstellen v a n d e commissie laat Braks echter over a a n zijn opvolger. Het r a p ­ port v a n Van der Zwan e n Le Blanc is ook a a n d e kabinetsin­ formateur ter h a n d gesteld. In het concept­ regeerakkoord be­ perkt deze zich echter tot d e op­ merking dat m e n niet pessimis­ tisch hoeft te d e n k e n over d e mogelijkheden v a n privatise­ ring.

Kerkelijke tolerantie jegens homo's is neerbuigend Homoseksualiteit mag. Wie dat tegenwoordig nog ter discussie stelt, voert een achterhoedegevecht. Deson­ danks is het nuttig om de morele argumenten vóór of tegen homoseksualiteit a a n een nauwgezet onderzoek te onderwerpen. Dat vindt althans Pi m Pronk die wijd­ de er het proefschrift a a n waarop hij donderdag pro­ moveerde. Pronk is weinig onder d e indruk v a n d e welwillende tolerantie die homo's in d e protestantse kerken ­ w a a r o p hij zijn onder­ zoek toespitst ­ ten deel valt. Hij is b a n g dat deze goedwillend­ heid "stuk loopt op verkeerde argumenten". Vooral d e manier w a a r o p het begrip natuur in d e redeneringen gebruikt wordt, leidt h e m tot d e z e conclusie. Tot in d e jaren vijftig heeft het begrip natuur gediend om het traditionele, afwijzende oordeel over homoseksualiteit te onder­ bouwen. Homoseksualiteit w a s 'tegennatuurlijk' e n dus zondig. Uit (vermeende) biologische g e ­ gevens werd e e n moreel oor­ deel afgeleid, iets wat in d e ethiek bekend staat als d e 'natu­ ralistische drogreden'. Het tolerante standpunt d a t d e kerken er tegenwoordig over het a l g e m e e n op n a houden, is volgens Pronk echter niet min­ der naturalistisch. Homoseksua­ liteit mag, omdat er nu e e n m a a l mensen zijn die 'zo' g e a a r d zijn. Pronk moet niets v a n deze argu­ mentatie hebben, omdat die slechts tolerantie betekent ten aanzien v a n homo's die zo d o e n omdat ze niet a n d e r s kunnen e n niet ten a a n z i e n v a n homo's die niet a n d e r s willen. De kerkelijke tolerantie is d a a r ­ om goed beschouwd nogal neerbuigend. Heteroseksualiteit is nog steeds d e norm, m a a r d e ­ g e n e n die niet a a n deze norm kunnen voldoen, moeten a a n ­ v a a r d worden, omdat ze niet a n d e r s kunnen. "M aar a a n ­ v a a r d i n g heeft met m a n c o e n tekort te maken," schrijft Pronk. "Aanvaarding impliceert ver­ ontschuldiging: 'Sorry, ik b e n zo'." Het tolerante standpunt is "niets a n d e r s d a n e e n m o d e r n e versie v a n het traditionele oordeel in termen v a n 'natuurlijk/tegen­ natuurlijk'," vindt Pronk. Hetero­ seksualiteit wordt n o g steeds

Hanne Obbink beschouwd als moreel gezien het meest wenselijke e n homo­ seksualiteit wordt vooral a a n ­ v a a r d voor zover die gestalte krijgt in d e g a n g b a r e heterosek­ suele relatiepatronen. Hiermee is Pronks kruistocht te­ g e n naturalistische d r o g r e d e ­ n e n nog niet beëindigd, want ook het binnen het vakgebied v a n d e homostudies populaire constructivisme krijgt v a n h e m e e n v e e g uit d e p a n . Volgens het constructivisme is homosek­ sualiteit e e n 'historische con­ structie', ontstaan door sociale factoren. Verklaringen vanuit d e biologie zijn onder construc­ tivisten taboe, w a n t die neigen ertoe deterministisch te zijn. Volgens Pronk schieten zij d a a r ­ in te ver door. De zin die homo's zelf a a n hun g e d r a g toeschrij­ ven, wordt door constructivisten als verklaring è n rechtvaardi­ ging gezien. M a a r ook déze g e ­ lijkstelling v a n verklaring a a n rechtvaardiging noemt Pronk naturalistisch. De oorzaak v a n aUe verwarring is volgens Pronk d e verwisse­ ling v a n het klassieke natuurbe­ grip uit Oudheid e n M iddeleeu­ w e n met het moderne natuurbe­ grip; d a a r d o o r zijn biologische a r g u m e n t e n d e morele discus­ sie over homoseksualiteit g a a n overheersen. Volgens Pronk is er met het begrip natuur in d e ethiek echter niets te beginnen. De sekse v a n d e g e n e n tot wie m e n zich aangetrokken voelt is moreel irrelevant, concludeert Pronk, "niet met het argimient, dat zulks e e n 'biologisch g e g e ­ ven' is ­ w a t het mogelijk ook is ­, m a a r omdat d e mens klaarblij­ kelijk m e e r d e r e w e g e n tot zijn geluk openstaan."

P. Pronk, Tegennatuurli jk? Typen v a n morele argiomentatie inzake homosek­ sualiteit VU Uitgeverij, Amsterdam.

De kerkeli jke i nzegen i ng van een 'huweli jk' van twee Franse homosexuelen i n Lyon eni ge jaren geleden. In de Gerei ormeerde Petrakerk i n Den Haag werd i n juni een homosexueel paar i' n de echt' bevestigd. Een uni cum i n ons land. De foto ervan mocht slechts eenmaal i n dagbladen worden gepubliceerd. Foto ANP

'Chemofobie vooral gevolg gebrekkige voorlichting' S c h e p e n m e t e e n giftig a f v a l w o r d e n uit h a v e n s g e w e e r d , milieugroepen nagelen che­ mische bedrijven a a n d e s c h a n d p a a l e n in g e e n e n k e l p r o g r a m m a v a n e e n politie­ k e p a r t i j o n t b r e e k t d e milieu­ p a r a g r a a f . Chemofobi e, zo heet deze angst voor d e ver­ o n d e r s t e l d e d e s t r u c t i e v e ef­ fecten v a n d e chemie. Het h o e e n het w a a r o m v a n deze chemiefobie w a s het the­ m a v a n e e n symposivim w a a r ­ m e e d e VCSVU, d e Vereniging v a n Chemiestudenten a a n d e Vrije Universiteit, h a a r vijfent­ wintigjarig b e s t a a n vierde. Chemofobie is vooral e e n ge­ volg v a n gebrekkige voorlich­ ting, zo stelden sonmiige gast­ sprekers. Jarenlang w a s d e che­ mie nooit o p e n g e n o e g geweest over wat zij wist. Industrie e n w e t e n s c h a p weten d a n ook te weinig over giftigheid, bijwer­ kingen of a n d e r e effecten v a n scheikundige stoffen, b e w e e r d e dr. C.G. Kruse, functionaris v a n Duphar. Ze h a d d e n zich jaren­ l a n g alleen toegelegd op het zo goedkoop mogelijk vervaardi­ g e n v a n produkten. Angstge­ voelens bij het publiek w e r d e n a a n g e w a k k e r d in d e pers. We­

Henk Vlaming tenschapsjournalisten zouden e e n handje moeten helpen om d e angst uit d e wereld te nemen. Ook d e wetenschapsredacteur v a n Elsevier, i r.S. Rozendaal, kende d e pers e e n belangrijke rol toe bij chemofobie. Al het slechte nieuws over d e chemie, zoals over dioxinevervuüing, s t a a n in d e krant, m a a r chemici d o e n niks om positieve voor­ beelden a a n te d r a g e n , zoals het toch schoner w o r d e n d e Rijn­ water. "De meeste chemici zitten terneergeslagen in e e n hoekje," zei hij, "mokkend over e e n w e ­ reld die h e n niet begrijpt. O n d e r elkaar gniffelen ze over d e on­ wetendheid v a n het publiek e n d e media." Andere aanwezigen, zoals gastspreker W. Senden v a n het milieu­alarmteam v a n d e Socia­ listiese Partij, e n m e n s e n in d e zaal, betwistten die visie op che­ mofobie. Zo lijkt het net of d e bezorgdheid overtrokken is, v o n d e n zij. Alsof public relations e e n antwoord zou g e v e n op d e problemen w a a r m e e d e chemie d e maatschappij opzadelt. S e n d e n n o e m d e e e n voorbeeld v a n e e n medicijnenfabriek uit

Oss die jaarlijks meer d a n drie­ duizend ton chemisch afval uit­ stoot. "Openheid is in zo'n geval niet voldoende", zei hij. "Het eni­ g e w a a r m e n s e n tevreden m e e zijn is d e toezegging dat d e uit­ stoot met negentig procent wordt teruggebracht." Prof. dr. H. Ti mmerman, d e c a a n v a n d e faculteit Scheikunde, sprak over e e n d e r d e partij n a a s t d e chemie e n het grote publiek; e e n lobby die voordeel probeert te h a l e n uit het n e g a ­ tieve imago v a n d e chemie e n die al d a n niet bewust druk op d e media uitoefent. Hij verwees n a a r leveranciers v a n produk­ ten met natuurlijke b e s t a n d d e ­ len, als zouden die minder giftig zijn. "Sommige wasmiddelen bevatten natuurlijke mineralen, m a a r w a t zegt dat? Zijn er ook onnatuurlijke mineralen?" vroeg hij zich af. "Het is niet het publiek d a t last heeft v a n e e n fobie; het zijn d e chemici zelf die d a a r onder lij­ den", concludeerde e e n toe­ schouwer. "Chemici h e b b e n zichzelf afgezonderd v a n w a t er in d e samenleving leeft. Zij den­ ken dat er voor eUc probleem e e n scheikundige oplossing b e ­ staat. Van enige zelfkritiek hoor ik h e l e m a a l niets."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen