Ad Valvas 1989-1990 - pagina 349

I PAGINA 13

AD VALVAS 15 FEBRUAR11990 I

Calvijns huis telt vele woningen Nuttig handboekje: 'Gereformeerden in meervoud' Johin Sturm

Dit jaar bestaat de Vrije Universiteit 110 jaar. Dit 22ste lustrum zal met onopgemerkt voorbijgaan. Maar in vergelijking met de viering van het eeuwfeest in 1980, zal er maar weinig aandacht besteed worden aan het ge­ reformeerde erfgoed. Dit weerspie­ gelt de religieuze revolutie die zich in de afgelopen 10 jaar ook aan de VU definitief heeft voltrokken. De in de jaren '50 goed op gang ge­ komen processen van ontzuiling, ont­ kerkelijking en ontkerstening hebben uiteindelijk van de VU een gewone universiteit gemaakt, hoewel bestuur­ ders nog graag tegen de minister vol­ houden dat de VU toch ook wel bij­ zonder is. Maar inmiddels zijn de 'gereformeer­ de beginselen' geruisloos uit de grondslag van de VU verdwenen. De VU­vereniging is nu net zo alge­ meen­christelijk als Rondom Tien of de Cosby Show. En als briefhoofd hebben we sinds kort een zinledige, postmoderne, polyinterpretabele af­ beelding van een niet­bestaand beest opgedrongen gekregen. Maar hoe zit het nu eigenlijk met die gereformeerden buiten de VU? Daar heeft de religieuze omwenteling toch ook wel haar sporen getrokken? Er wordt evenwel in de pers nog regel­ matig verslag gedaan van opmerkelij­ ke staaltjes van klassiek­gereformeer­ de folklore. Tal van reformatorische instellingen en organen leiden (weer) een buitengewoon bloeiend bestaan. Zo nu en dan doemen er zelfs op de VU weer spoken uit voorbije tijden op en speelt de gereformeerde ge­ schiedenis de VU nog parten, tot groot verdriet van de VU­top. Voor wie meer inzicht in zulke kwes­ ties verlangt, verscheen onlangs een nuttig handboekje bij de voorheen gereformeerde uitgeverij Kok te Kampen. Het is geschreven door de

VU­hoogleraar in de godsdienstso­ ciologie, dr G. Dekker, en zijn colle­ ga van de Katholieke Universiteit Nijmegen, dr J. Peters. In 140 pagina's laten zij aan de hand van sociologisch onderzoek zien dat er m Nederland enkele onderling zeer uiteenlopende soorten gerefor­ meerden aan te wijzen zijn. De hoofdboodschap van het boek is dat men eigenlijk niet goed kan spreken over "de gereformeerde", wat men in de dagelijkse omgang en in de weten­ schap desalniettemin vaak doet.

Eén noemer? Velen weten natuurlijk wel dat je on­ der gereformeerden zulke uiteenlo­ pende typen tegenkomt als de zwaar­ moedige en zwijgzame 2^euwse vis­ ser, de bevlogen en bebaarde, tegen kruisraketten demonstrerende domi­ nee, de blijmoedige, door Feike te Velde persoonlijk bekeerde, hallelu­ jah­jubelende EO­jongere, de zich aan Jezus' lichaam opgeilende bejaar­ deflikker­theologischestudentenpas­ tor, de kritische en rationalistische wetenschapper Kuitert, en de om zijn scherpzinnige en beginselvaste poli­ tiek alom geprezen GPV­parlemen­ tariér Schutte. Kun je die nog allemaal onder die ene noemer van "gereformeerd" bij elkaar brengen? En zo ja, hoe leg je dat dan uit aan de zeer velen (ook on­ der VU­studenten), die zelfs niet eens enige belangrijke verschillen tussen katholieken en protestanten kunnen opnoemen? Dekker en Peters zijn er in geslaagd om helderheid en orde in deze chaos te scheppen. Ze beschrijven zowel wat gereformeerden gemeenschap­ pelijk hebben als waarin ze onderling verschillen. Eerst stellen ze op grond van kerkhistorische en sociologische gegevens vast wat gereformeerden onderscheidt van de rest van Neder­ land. Belangrijk is hierbij uiteraard het behoren tot die specifieke protes­

Foto Oscar van Alphen/ Hollandse Hoogte

tantse traditie die teruggrijpt op de 16de eeuwse reformator Calvijn. Calvinisten onderschrijven bepaalde theologische opvattingen, waarvan Gods souvereiniteit, de menselijke zondigheid en onmacht, het absolute gezag van de Heilige Schrift, en de uitverkiezing redelijk bekend zijn. Ook sociologisch gezien verschillen gereformeerden van andere Neder­ landers. Opvallend zijn de sterke bin­ ding aan de kerk, het voortbestaan van een verzuilde organisatiestruc­ tuur, de nauwe verwevenheid van ge­ loof en handelen, de grote maat­ schappelijke en politieke betrokken­ heid, en de betrekkelijk conservatieve opvattingen ten aanzien van econo­ mie, cultuur en ethiek. Er komt evenwel binnen die calvinis­ tische cultuur zeer grote diversiteit en variatie voor. Alleen al het bestaan van de talrijke grote en kleinere kerk­ genootschappen wijst in die richting. Met name aan de rechterflank van gereformeerd Nederland tiert de ker­

Advertentie

HOE COMMODORE HET 3 JAAR GARANTIE SHOCKEFFECT VERHEVIGT

kistische en sectarische splijtzwam welig.

Drie stromingen De belangrijkste winst van dit naslag­ werkje is dat Dekker en Peters aan­ nemelijk weten te maken dat het handig en overzichtelijk is om, be­ trekkelijk los van kerkelijke kwesties, binnen de gereformeerde gezindte drie grote stromingen te onderschei­ den: de bevindelijk­gereformeerden, de orthodox­gereformeerden en de modern­gereformeerden. De bevindelijk­gereformeerden val­ len op door het accent dat ze plaatsen op persoonlijke geloofsbelevingen: ze worstelen met de vraag of ze wel tot Gods kinderen behoren en of een eventuele speciale band met God wel tot uiting komt in hun geestelijk le­ ven en in hun handel en wandel. Ze kenmerken zich voorts door ortho­ doxe confessionele opvattingen, door wereldmijding, door zwarte kousen en door rechtse en conservatieve standpunten. De orthodox­gereformeerden vindt men vooral in de Vrijgemaakte Ker­ ken ("artikel 31"). Zij lijken het meest op de gereformeerden uit de hoogtij­ dagen van de neo­calvinistische zuil in de eerste helft van de 20ste eeuw. Toch springt juist deze groep eruit doordat zij erg veel jonge mensen herbergt, en door een aantal opmer­ kelijk vooruitstrevende standpunten, met name op sociaal­economisch ter­ rein en ten aanzien van de positie van vrouwen.

Dat neemt niet weg dat ze op een aantal typische traditioneel­gerefor­ meerde punten zeer rechtlijnig en scherpslijperig zijn. De orthodox­ge­ reformeerden vormen voorts een op­ vallend homogene stroming. In so­ ciologisch opzicht gedragen ze zich haast ideaal: ze scoren niet zelden (bijna) 100% op een bepaald item. De derde groep tenslotte zijn de mo­ dern­gereformeerden. Onder hen hebben secularisatie en ontzuiling sinds de jaren '50 het krachtigst huis gehouden. Toch houden ook zij gro­ tendeels vast aan een stukje verzui­ ling: NCRV, CDA, Trouw, VU. Af­ gezien hiervan, lijken ze maar weinig op die andere twee gereformeerde stromingen, en zijn ze eigenlijk niet te onderscheiden van de doorsnee Nederlander. Ook de achterban van de VU, zo kan men nu concluderen, is inmiddels dus gewoon bijzonder geworden. G. Dekker en J. Peters, Gereformeerden in meer­ voud. Een onderzoek naar levensbeschouwing en waarden van de verschillende gereformeerde stromingen Kok , Kampen 1989, 141 pag , ƒ22,50 De recensent is docent historische pedagogiek aan de VU

Advertentie

Tul! computers

De meest verkochte computers van Nederlandd voor een studentenprijs Tulip pc compact 2, V20 9,54 lUhz Tulip at compact 3, 80286 12,50 Mhz Tulip sx compact 2, 803S6sx 16,00 IMhz Tullp at 386SX 80386sx 16,00 Mhz Tuilp at 386/25 80386 25,00 Mhz Tulip isolan netwerken onder NOVELL

De machines worden met harddisk (20 Mb tot 330 Mb) 5,25" en of 3,5" diskdrive en met DGA, ËGA of VGA geleverd U ontvangt de machine geïnstalleerd Er worden Nederlandse handleidingen bijgeleverd BEL ons voor Informatie en offertes. WIJ garanderen U optimale werking en service.

PC­30­11I 80286­12 MHz, 1Mb, 20 Mb vaste schijfeenheid, AGA of EGA video Universitaire pnjs v a fl 3 085,­ incl BTW

Van de kwaliteit van onze Personal Computers gaat menig­ een uit de bol. Vooral als ze de shockerend lage prijzen zien. Dat we d'r zelf volledig achter staan bevkójst de 3 jaar volledige garantie op elke universitaire Commodore PC. Weer bijgekomen? Bel dan onze servicelijn: 020 ­ 842495. Of ga even langs bij:

Tevens zijn wij officieel dealer van — WORDPERFECT, EXACT en KING software — STAR, EPSON, NEC en HP-pnnters — CANON faxen, NEC 3D monitoren, KYOCERA

INGENIEURSBUREAU J. L. SCHAGEN B.V.

Wilson, Utrechtsestraat 70­72, Amsterdam. 020 ­ 247821/238395.

ONLY COMMODORE MAKES IT POSSIBLE. C Commodore

Amstelveenseweg 1100, 1081 JV Amsterdam

Tel.. 020-436436 Fax 020-463776

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen