Ad Valvas 1989-1990 - pagina 259

fiPVpSJ^pS

15 DECEMBER 1989

Dl

De eeuwige student verdween gedwongen v a n het toneel D

e studenten­activisten v a n d e j a r e n tachtig h e b b e n d e afgelopen tien j a a r voornamelijk moeten schaduwboksen. Hun groot­ ste strijd leverden zij met het g e d a c h t e n g o e d v a n d e acti­ visten uit d e j a r e n zestig, dat als e e n knippatroon onder iedere eis of handeling werd gelegd.

De media hebben gedurende de gehele jaren tachtig dank­ baar teruggeblikt op de 'Maag­ denhuis'­jaren. Steeds kwam men tot dezelfde conclusie: de student van de jaren tachtig was niet te vergelijken met de vorige generatie. De vraag waarom die terugblik dan toch telkens werd herhaald is deels misschien verrassend eenvoudig te beantwoorden. Schreven de journalisten die zo gretig vergeleken, niet in feite in verhulde vorm hun eigen me­ moires op? Toen Ton Regtien, symbool voor het sludentenverzet van de ja­ ren zestig, aan het eind van de jaren tachtig samen met Maar­ ten van Poelgeest werd geïnter­ viewd, leek alleen Regtien in de spiegel te kijken, en iets van zichzelf terug te zien in de LSVb­ voorzitter. Van Poelgeest, het gezicht van het studentenverzet in de jaren tachtig, leek echter maar weinig verwantschap te voelen met Regtien. Een tweede gevecht leverden de studenten met de schaduw van gedachtengoed dat al in de jaren zeventig was ontwikkeld. De breinen achter de hervor­ mingen in het hoger onderwijs (Wiegersma, A.D. de Groot, Posthumus) vonden in Deetman (en begin tachtig in Pais) alleen maar een uitvoerder. De stu­ dentengeneratie van tachtig kwam gewoon te laat! Als de studenten al iets bereik­ ten, dan nog was dit in Den Haag vaak al ingecalculeerd.

De bezuinigers wisten immers van tevoren dat hun plannen met geloei zouden worden ont­ vangen. Alleen als het geloei oorverdovend werd, bliezen ze die af.

D

e belangrijkste verdien­ ste van de generatie van tachtig is misschien wel dat ze minister Deetman tot leven hebben gewekt. Deetman ging jarenlang schijnbaar on­ bewogen zijn gang, ook al

kreeg hij stront en eieren naar het hoofd gesmeten. De kente­ ring kwam in november 1988, op het hoogtepunt van het stu­ dentenverzet, toen Deetman in Amsterdam een schop in zijn buik kreeg. Een week later vertrapten de studenten een pop, die Deet­ man voorstelde. Toeval of niet, maar na die bewogen novem­ bermaand kreeg Deetman, tot verbazing van de pers, ineens een menselijk gezicht. In zijn laatste jaar als minister blikte hij monter terug en hij bleek zelfs grapjes te kunnen maken. In de jaren tachtig viel ook het (gedwongen) afscheid van de pispaal van de bevolking: de

Frank van Kolfschooten

eeuwige studen t, die 's avonds in de kroeg hangt en overdag ligt te ronken op 'onze' kosten. Met de invoering van de twee­ fasen­structuur in september 1982 was studeren voortaan ge­ bonden aan een maximum van zes jaar. De studenten die al voor die tijd begonnen waren kregen uiteindelijk tot 1989 de gelegenheid om alsnog hun bul

binnen te halen. Van het stereotype beeld van de eeuwige student bleek, zoals dat met stereotypen gaat, in de praktijk weinig te kloppen. Deze iangstudeerders waren ~ vaak helemaal geen leeghoofden en slampampers, maar juist breed ontwikkelde geesten, die hun jaren hadden gebruikt om veel boeken te lezen. De harde wer­ kelijkheid hadden ze niet leren kennen aan de bar, maar door het uitoefenen van lullige baan­ tjes en vrijwilligerswerk.

H De zegetocht v a n het ondernemende denken D e omslag moet zo rond het j a a r 1985 h e b b e n plaatsgevonden. Daarvóór werden d e jaren tachtig steevast a a n g e d u i d als 'de matte jaren tachtig'. Neder­ land w a s in d e g r e e p v a n d e economische malaise. Niets kon meer, niets mocht meer. Broekriem a a n h a l e n , tering n a a r d e nering zetten, bo­ men groeien niet meer tot a a n d e hemel, e n meer v a n dat soort deprimerende g e ­ meenplaatsen bepaalden de tijdgeest. Aan de universiteiten was de graad van verzuring tot onge­ kende hoogte gestegen. "De universiteiten zijn de afgelopen tien jaar herschapen in zuivere bureaucratieën, waar uitslui­ tend dankzij het particuliere ini­ tiatief van enkelen er nog se­ rieus wetenschappelijk onder­ zoek wordt verricht", schreef een verbitterde Lodewijk Brun t (nu hoogleraar sociologie a a n de UvA) in 1983 in Vrij Neder­ land.

Het thema van de geestdoden­ de werking van de bureaucratie dook in die jaren geregeld op in de kranten. Vele professoren klommen in de pen om via de opiniepagina's het alsmaar uit­

et grootste bezwaar van de tegenstanders van de twee­fasen­structuur betrof de kwaliteit van het on­

Wim Crezee

dijende apparaat van het minis­ terie van Onderwijs Weten­ schappen te hekelen. Dat minis­

derwijs. De critici vreesden dat de universiteit zou verworden tot een legbatterij, die alleen nog maar eieren met smakeloze dooiers aflevert: studenten die allemaal dezelfde boeken tot zich hebben genomen en zich in iets van elkaar onderscheiden. Geen wonder dat sommige stu­ denten vreesden voor hun kan­ sen op de arbeidsmarkt. Zo wer­ den in de jaren tachtig de dub­ bel­ en de driedubbelstudenten geboren, die bijvoorbeeld tege­ lijkertijd rechten, economie en psychologie studeren. Ironisch genoeg bleek aan het eind van de jaren tachtig dat het bedrijfs­ leven niet zozeer vindt dat de moderne student in kennis te kort schiet, maar in sociale vaardigheden. Voor dit gebrek bestaat een be­ proefd middel: lid worden van het studentencorps. Daar leer je op een hoog niveau met mensen omgaan en smeed je banden voor het leven, naar verluidt. In de jaren tachtig stonden de eer­ stejaars dan ook in lange rijen te wachten om zich te laten ont­ groenen. De excessieve vormen van ontgroening zijn officieel af­ geschaft, tot verdriet van som­ migen: "Beesten waren we. We werden bij het ontgroenen nog kaalgeschoren en fysiek aange­ pakt. Tegenwoordig worden ze als mens behandeld." Deze 'menselijke' aanpak lever­ de in de jaren tachtig evenwel nog genoeg fraaie taferelen op. Het studentencorps mag nooit verdwijnen, want daarmee zou een schat aan inzichten in de menselijke natuur verloren gaan. Hoe kom je anders te we­ ten wat er met een knulletje van achttien gebeurt als je hem een liter whisky via een trechter in zijn mond giet? En waar anders kom je erachter hoe ver je ie­ mand moet drijven voordat hij zich in wanhoop voor de trein werpt? Dat leert een student niet op de universiteit.

terie zorgde ervoor dat er een steeds dichter wordende bui van grotendeels onleesbare no­ ta's over het wetenschappelijk onderwijs neerdaalde, onder­ steund door onhandige oeka­ zes. De stroom papier maakte bij de universiteiten een soort van contrabureaucratie noodzake­ lijk, die het warrige proza op departementale bedoelingen

Vervolg op pag. 13

Foto: Bram d e Hollander

studenten worden worden driekwart jaar later toch weer toegelaten tot hun studie psy­ chologie, zij het onder beper­ kende voorwaarden. Het VU­corps, in 1985 nog lAN geheten, raakt in opspraak als een eerstejaars in het Haar­ lems Dagblad de groentijd be­ schrijft. Hij moest onder ande­ re een kip opgeüen , in een AIDS­ton gaan zitten en een pleidooi voor apartheid hou­ den. Het is een voorval in een hele reeks incidenten rond het corps, waarvan het laatste in 1989 plaatsvindt, als een stu­ dent tijdens de ontgroening zijn nek breekt.

1986 In januari breken overal be­ zettingsacties uit tegen Deet­ mans studiefinancieringsplan­ nen. Op de VU bezetten enkele tientallen studenten de be­ stuursvleugel van het Hoofd­ gebouw. Vier jaar na de invoering van de tweefasen­structuur wor­ den de eerste AIO's aange­ steld, de promovendi­nieuwe stijl van de jaren tachtig. On­ danks het magere salaris mel­ den zich 1050 kandidaten voor de twintig plaatsen die de VU dat eerste jaar heeft te verde­ len. Veel AIO's zullen het moeilijk krijgen bij de bekostiging van hun promotie. Chemicus Mi­ chael Nielen heeft de oplos­ sing: hij is de eerste promo­ vendus die zich laat sponso­ ren. Ook de universiteiten hebben zo hun geldproblemen. Minis­ ter Deetman komt met een nieuwe bezuin gin gsron de van 130 miljoen gulden, eufemis­ tisch 'Selectieve Krimp en Groei' genaamd. Tot over­ maat van ramp wordt een roofoverval op de centrale kas in het Hoofdgebouw ge­ pleegd. Hoeveel geld is ver­ dwenen blijft geheim, maar achter de plaatsing van een postkantoor wordt daarna ex­ tra vaart gezet.

1987 Het n ieuwe studiefi nna cie­ ringsstelsel gaat van start, maar wordt van het begin af geteisterd ddor kinderziektes. De achterstand in de postver­ werking bij de Centrale Direc­ tie Studiefinanciering neemt monsterlijke vormen aan. "Puur Kafka" noemt een stu­ dentendecaan de lotgevallen van sommige studenten die geen geld krijgen. De deca­ nen worden ingezet om steun ­ punten te installeren. Behalve een onderwijsbegro­ ting presenteert Deetman op Prinsjesdag een nieuwe pa­ pierberg: het Hoger On der­ wijs­ en On derzoekplan , een 971 pagina's tellend stuk waarin hij zijn plannen voor de komende jaren ontvouwt. De universiteiten mogen er uit­ gebreid op reageren. In december demonstreren tienduizenden op het Museum­ plein tegen Deetmans nieuw­

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen