Ad Valvas 1989-1990 - pagina 443

AD VALVAS 5 APRIL 1990

PAGINA 3

Computercriminelen rukken op Jurist Rik Kaspersen pleit voor zuinige aanpassing van de strafwet Jan van der Veen Uit de cijfers wordt het duidelijk: in binnen- en buitenland vraagt computermisbruik steeds vaker om ingrijpen door justitie. D e schade van computercriminaliteit kan groot zijn. Omvangrijke bestanden foetsie, miljoenen verdwenen. Aanpassing van het N e derlandse strafrecht kan niet uitblijven. Een wetsontwerp is in voorbereiding. Maar laten we oppassen voor 'overcriminalisatie', vindt specialist mr. Rik Kaspersen. Jaarlijks krijgen politie en justitie in ons land nu nog slechts met enkele tientallen gevallen van computermisbruik te maken. Het rijtje grote, sensationele 'computercrimes' is klein. Gemiddeld nog geen één per jaar. Een voorbeeld. Bij de Belastingontvanger te Rotterdam slaagt een ambtenaar erin valse btw-aangiften in het systeem in te voeren en bepaalde programmacontroles uit te schakelen: schade ƒ6,5 miljoen (1984). Ander voorbeeld. Een computeroperator van bookmaker Ladbroke (paardenrennen) manipuleert en haalt zo steeds de winnende combinatie ten gunste van zijn medeplichtigen (1987). Het topje van een ijsberg? De jurist Kaspersen, die dinsdag aan de VU promoveerde op het proefschrift 'Strafbaarstelling van computermisbruik', vermoedt dat er sprake is van een dark number van aanzienlijke omvang. "Daar zijn voldoende aanwijzingen voor." Ook onderzoek in het buitenland wijst dat uit. Getroffen bedrijven zullen publiciteit schuwen, omdat daarmee aan het licht komt dat hun beveiligingssysteem faalde. Of ook omdat beveiligingsggegevens daardoor bekend kunnen worden en ze weer iets anders moeten bedenken. Een bank zal nog weer terughoudender zijn dan een handelsfirma.

'Private justice' "Algemeen is er een tendens naar wat men in de vakliteratuur omschrijft ah private justice " aldus Kaspersen. Bedrijven zoeken het zelf uit en nemen zelf maatregelen. De dader

is soms snel te achterhalen: hij is werknemer en wordt ontslagen. Anderzijds zien slachtoffers van computermisbruik vaak geen heil in een strafrechtelijk onderzoek: de lange procesduur, de kosten of ook de veronderstelde ondeskundigheid bij politie en justitie en ontoereikende wettelijke strafbepalingen. Daar moet verandering in komen, meent Kaspersen. "We moeten zicht krijgen op wat er in de maatschappij aan de hand is. Met strafbepalingen moet je proberen onder andere die private justice althans in te dammen, want die zal wel blijven bestaan." Zo kun je bijvoorbeeld vormen van computercriminaliteit op het spoor komen die je nergens anders tegenkomt. En dat is dan weer nuttig voor het overheidsbeleid, dat anders zal stoelen op een minder juist beeld van de omvang van het misbruik. "Ook is het goed strafbepalingen te scheppen om gelijkheid van straffen te bewerken. En verdachten hebben zo ook betere waarborgen dan als een zaak intern binnen een bedrijf wordt afgedaan." Kaspersen meent overigens dat je zuinig moet zijn met strafbepalingen. "Je moet niet overcriminaliseren." Hij wijkt daarmee af van de analyse van de commissie Computercriminaliteit (commissie-Franken), die de uitgangspunten voor het komende wetsontwerp leverde. Die commissie, waarvan Kaspersen deel uitmaakte, werd eind 1985 ingesteld door Justitie na een spectaculaire inbraak van journalisten in het slecht beveiligde computersysteem van het Rijksinstituut voor Milieuzaken. De commissie constateerde een groot aantal leemten in het bestaande strafrecht die zouden moeten worden opgeheven.

Niet te wild Volgens Kaspersen kan veel misbruik via de huidige strafwet worden aangepakt. Een computerfraudeur die zich aan een electronisch geldtegoed vergrijpt, kan nu net zo goed worden bestraft als de klassieke fraudeur die een greep in de kas doet. "Ik zeg: doe niet te wild. Laten we niet roepen: hup, nieuw strafrecht! We moeten alleen regelen wat strict noodzakelijk is. En dan maar eens kijken hoe de ontwikkelingen verder lopen." "Kijk, computerprogramma's en -

Onderkast

Psychologen moeten voortaan liftend de wereld verkennen

psychologische inzichten van de Belgen worden nog steeds zwaar onderschat.

De psychologen zijn voortaan aan huis gekluisterd. Het faculteitsbestuur van PPW heeft het budget buitenlandse reizen namelijk verlaagd tot 300 gulden per medewerker per jaar. De psycholoog Klandermans klaagt met veel gevoel voor understatement: "In een tijdperk waarin allerwege om internationalisering van de wetenschap geroepen wordt kan dit nauwelijks een serieuze ondersteuning heten." De psycholoog Koops formuleert het zo: "Van 300 gulden per persoon kan men eens per 10 jaar liftend en kamperend een intercontinentale reis maken." Drie retourtjes Antwerpen moeten de psychologen nog wel kunnen betalen. België is ook een mooi land, en de

1 aprilgrap bevat toch een kern van waarheid Vorige week donderdag werd dekaan Egbert Boeker van de Natuurkunde faculteit door een ANP-journalist opgebeld. Deze had, zei hij, net een interessant persbericht van prof. Boeker mogen ontvangen en wilde wat meer informatie. In het persbericht stond dat in 1991 het propedeusejaar van de studie Natuurkunde ook aan het Baarnsch Lyceum gevolg kan worden. Toen Boeker van de journalist begreep dat hiervoor zondag 1 april een contract zou worden getekend voelde de dekaan nattigheid.

gegevens, dat zijn niet erg tastbare, immateriële dingen. Bij concrete goederen kun je zeggen: wie het eigendomsrecht frustreert, krijgt van het strafrecht op z'n donder. Maar bij computergegevens, 'potentiële informatie', is het eigenlijk precies andersom. Daar is het maatschappelijk juist bijzonder vervelend als die kunnen worden geïndividualiseerd en gemonopoliseerd door mensen die er de hand op weten te leggen. Dat vraagt om een voorzichtiger houding. Dus: je moet daar zoveel mogelijk vrij laten, tenzij er zwaarwegende belangen zijn om dat niet te doen."

uL,^ 4',**ï

Bagatellen Het invoeren van een onschadelijk ping-pongvirus, het onbevoegd binnendringen in andermans computersysteem of het gebruiken daarvan zonder toestemming (resp. kraken en zgn. tijdsdiefstal) terwijl daar geen grote belangen door geschaad worden, zijn bagatellen volgens Kaspersen. "Daar moet je niet voor naar de politie kunnen hollen en dus ook geen strafbepalingen voor maken." Ook de neiging die in Europa bestaat om het gebruik van illegaal gekopieerde van software te bestraffen als schending van het auteursrecht noemt Kaspersen "overtrokken". "Het openbaar ministerie zal daar terughoudend in moeten zijn." Als hackers na een kraak echter de hele wereld rondbellen op andermans kosten, dan is dat een vorm van oplichting, zegt hij. De bestaande oplichtingsbepaling in de strafwet voldoet daarvoor volgens hem niet en zal ook het 'bedrieglijk aftroggelen van geautomatiseerde diensten' moeten omvatten. Het is een van de vijf aanbevelingen die hij in zijn proefschrift doet. Verder vindt hij dat de huidige bepaling over 'valsheid in geschrifte' ook moet kunnen worden toegepast op electronisch of digitaal vastgelegde gegevens. Het vervalsen van bijvoorbeeld een betaalpas staat dan gelijk met een valse handtekening. Het wederrechtelijk 'vernielen' of 'onbruikbaar maken' van computergegevens moet volgens Kaspersen ook strafbaar worden gesteld. Om echter te voorkomen dat zo'n bepaling ongebreideld wordt toegepast, wil hij de Gefopt! Ook Trouw en NRC gaven blijk van hun welgemeende journalistieke interesse in de "Gooise Propedeuse" van de natuurkundigen aan de VU. "Een goede 1-aprilgrap ligt altijd dicht bij de waarheid," legt Boeker uit. "Een maand of drie geleden lanceerde onze faculteit het plan een propedeusejaar natuurkunde in Zwolle mogelijk te maken." Gebleken was namelijk dat in de straal van honderd kilometer rond deze stad geen hond aan de VU gaat studeren. "We denken hiermee een nieuwe stroom studenten aan te boren, " zegt Boeker. Het is een serieus plan waarover nu de nodige Seelenmassage bij de gereformeerde vrinden van de Hogeschool Windesheim in Zwolle plaatsvindt. Windesheim voelde er in eerste aanleg namelijk niet zo veel voor.

Brinkman naar VSNU? Je zou het niet verwachten, maar het gerucht wil dat collegevoorzitter drs. Harry Brinkman (55) er wel oren naar heeft om VSNU-voorzitter ir. P. van der Schans, die juni '91 met pensioen gaat, op te volgen. U weet wel, die club van samenwerkende

Kaspersen: Gebruik van illegale software bestraffen is overtrokken. Foto Bram de Hollander

strafbaarheid beperkt zien tot uitsluitend gevallen waarin ernstige schade is ontstaan, zoals bij het verspreiden van een 'dodelijk' computervirus. Een vierde aanbeveling die Kaspersen doet is dat het grondwettelijke telegraaf- en telefoongeheim in de strafwet dient te worden uitgewerkt tot een algemeen verbod op het wederrechtelijk onderscheppen van alle vormen van telecommunicatie. Ook faxzendingen horen daaronder. De bescherming van persoonsgegevens vergt ook een strafbepaling die Nederlandse universiteiten, waarvan sommigen zich afvragen of het nu een ministerieel bijkantoor of een echte universitaire belangenbehartigingsorganisatie is. "Op zichzelf een lullig baantje lijkt me", zegt iemand uit het circuit. Brinkman zit toch na bijna 18 jaar collegelidmaatschap bijkans vastgespijkerd aan zijn stoel?! Een rasbestuurder zonder weerga, die de VU in zijn zak heeft. Waarom zou-ie?! Als-ie nou minister van onderwijs had kunnen worden, ja dan, misschien... Maar het gerucht omvat meer. Brinkman zou alleen dan in de sporen van Van der Schans willen treden als hij een soort "executieve voorzitter met grote macht" kan worden. Aha. Op het VSNU-bureel in Utrecht zegt men (uiteraard?) van niets te weten. "Er zijn wel meer gegadigden voor de opvolging, maar zover is het nog niet. En een statutenwijziging? Die is niet aan de orde," zegt een woordvoerder. Wat zegt Brinkman zelf? Die zegt (uiteraard?) "volstrekt verrast" te zijn. "Bovendien is het mijn standaardregel over dit soort dingen geen publieke verklaring af te geven, want op het moment datje zegt dat je het doet, word je het misschien niet..."

onbevoegden verbiedt zich van die gegevens meester te maken. De huidige verplichting tot beveiliging van persoonsregistraties wordt door Kaspersen in het informatietijdperk als te mager beoordeeld. Voor het verbreden van zo'n strafbepaling tot alle in computersystemen opgeslagen informatie zijn echter volgens hem geen redelijke argumenten aan te voeren.

Advertentie

-3»

'] «ipoo

mmfnh. i^^^fi

umi o

Compact Disc Gespecialiseerd in Compact Disc en Afspeelapparatuur alle leverbare titels Van Woustraat 156 1073LW Amsterdam Tel. 020-6626333 2 afluisterstudio's

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen