Ad Valvas 1989-1990 - pagina 371

PAGINA 7

AD VALVAS 1 MAART 1990

IBM knappe ondernemer Computergigant verovert plaats in universitaire wereld Henk Vl aming Met het akkoord tussen SARA en IBM heeft de laatste blijk gegeven van een knappe ondernemers­ geest. Tot een paar jaar geleden speelde de Amerikaanse multina­ tional een marginale rol in het academisch rekenkundig cen­ trum in Watergraafsmeer. D e hoofdrol was weggelegd voor een concurrerende onderneming, Control Data. SARA werkte al enige tijd met su­ percomputers van Cyber, het han­ delsmerk van Control Data. Behalve het rekencentrum hadden alleen het Nederlands Centrum voor de Ruim­ tevaart en Shell zo'n zware computer. Het zijn enorme getallenkrakers, die de complexe werkelijkheid tot in de details nabootsen in een tijd die te overzien valt. Volgens een anekdote bij SARA wilde Rijnmond geluids­ schermen om haar industrieterrein zetten. Men moest de vereiste hoogte en de gewenste hoek per computer berekenen. Er waren echter zoveel gegevens dat hun eigen computer alle berekeningen pas ergens in de vol­ gende eeuw zou hebben uitgevoerd. De Cyber bij SARA was als reken­ meester speciaal bestemd voor weten­ schappers uit de bètafaculteiten. Dat IBM toch de tweede viool mocht spe­ len in Watergraafsmeer lag aan het door de universiteiten uitgestippelde automatiseringsbeleid. Alfa­ en gam­ mawetenschappers moesten over faci­ liteiten voor tekstverwerking en de manipulatie van databestanden be­ schikken. Daar deugde de Cyber niet voor. Die kon alleen maar rekenen. IBM was in dataverwerking gespecia­ liseerd en dus werd er een IBM 3090 over de drempel gesjouwd. Dat was een main frame, een lichter model dan een supercomputer.

Geldslurpers De bij SARA geïnstalleerde machi­ nes waren heuse geldslurpers. N iet alleen voor SARA, maar ook voor de participerende universiteiten, die voor de exploitatiekosten moesten op­ draaien. De realisering van het twee­ sporenbeleid, zoals het werd ge­ noemd, kostte 25 miljoen gulden, al­

leen al aan apparatuur. Het ministerie betaalde de rekening, maar de univer­ siteiten moesten het spul draaiende zien te houden. In 1988 heerste er crisis in Water­ graafsmeer, veroorzaakt door finan­ ciële problemen elders in de stad. De sponsors, in de vorm van de universi­ teiten, hadden te kampen met geldge­ brek. Vooral de UvA was het water tot de lippen gestegen. Er waren gelui­ den dat de stadsuniversiteit het peper­ dure tweesporenbeleid wenste te her­ zien. In dit jaar beging Control Data een historische blunder, die ze tot de dag van vandaag niet meer te boven is gekomen. Ze moderniseerde haar Cy­ ber bij SARA en bracht daarvoor een bedrag in rekening dat hoger was dan dat van een gloednieuwe supercom­ puter met dezelfde capaciteit. SARA weigerde botweg te betalen.

Handig IBM speelde handig in op de pro­ blemen. De Amerikaan was nooit prominent in het universitair onder­ wijs vertegenwoordigd geweest. Maar de fabrikant was begonnen aan een inhaalrace in de wetenschap. Hij sponsorde universitaire rekencentra her en der door verstrekking van ap­ paratuur. Ook sloot hij overal researchcon­ tracten. Hij deed zijn eigen computer­ netwerk, EARN, cadeau aan SURF, de stichting die bezig was een universi­ tair computernetwerk vorm te geven. Hij voorzag zijn IBM 3090 bij SARA van een zogenaamde factor facility. Dat is een soort versneller die het apparaat van een main frame omto­ verde in een supercomputer, die zich ook aan het rekenwerk waagde. IBM deed toen al water in de wijn wat betreft de rekening van deze dienst. "Ik geloof dat het ze wel iets waard is om hier binnen te komen", zo vertelde in 1988 een anonieme medewerker van SARA tegen het maandblad SURF van de gelijknamige stichting. In de tijd die daarop volgde hebben de computers van IBM blijkbaar nog beter leren rekenen. Met de uitbrei­ ding van de 3090 met zes processors is de supercomputer helemaal een kie­ ne getaliengoochelaar geworden, waarop desalnietemin ook weten­ schappers uit de alfa­ en gammadisci­ plines kunnen werken.

Arbeidsmarkt Beginnende tandarts komt weer gemakkelijker aan de slag Mark Pl ekker De Belangenvereniging voor werkloze Tandartsen (B>XT)is op sterven na dood. Wil dat zeggen dat er geen werkloze tandartsen meer zijn? Tot 1984 wist elke tandarts als hij zich waar dan ook vestigde, dat hij inkomsten van zowel particuliere patiënten als zie­ kenfondspatiënten zou genie­ ten. Ziekenfondsen hadden zich verplicht de rekening van de ziekenfondspatiënten aan de nieuw gevestigde tandarts te vergoeden, er golden nauwe­ lijks restricties voor vestiging. De tandartsen bleken uitste­ kend in staat nieuwe patiën­ tengroepen aan te boren en menig praktijkje floreerde uit­ stekend. De kosten van de tandheelkundige zorg stegen

echter voortdurend. Om te bezuinigen werd er in het midden van de jaren '80 een aantal maatregelen geno­ men. Zo vonden de zieken­ fondsen vanaf 31 januari 1984 één tandarts per 3250 inwoners genoeg. Bovendien werd het niet toegestaan in een reeds gevestigde praktijk met zieken­ fondspatiënten een extra tand­ arts in dienst te nemen. Eerst werd gekeken of er behoefte aan een nieuwe tandarts was. De maatregelen verkleinden niet alleen de groei van de uit­ gaven aan tandheelkundige zorg, maar tevens de kansen op de arbeidsmarkt voor net afge­ studeerde tandartsen. Tand­ artspraklijken werden schaar­ ser. Er was echter nog een belem­ mering voor jonge tandartsen

* * *AI*.fesi#' SARA'S supercomputer wordt een nog kienere getaliengoochelaar. Het tweesporenbeleid, dat destijds als een molensteen om de nek van de universiteiten hing, is nu in één com­ puter verenigd in plaats van over twee apparaten verspreid. Hiermee loopt de computerfirma precies in de pas met de ontwikkelingen in de branche. "Wij zijn natuurlijk niet op ons ach­ terhoofd gevallen", zegt voorlichter P. Meijers van IBM. "Je ziet wat anderen doen. De ontwikkeling gaat in de richting van versnelling en intensive­ ring van de rekensnelheid en daaraan wil je mee doen. Daar zijn we een handelshuis voor." En alweer heeft IBM water in de financiële wijn gedaan, getuige de op­ merking van SARA­directeur Schip­ per dat de uitbreiding van de 3090 binnen het budget van het rekencen­ trum past. Normaal is een supercom­

hun beroep uit te oefenen. Vrijkomende praktijken wer­ den aan de hand van een wachtlijst verdeeld. Bij een dergelijk systeem zijn jonge tandartsen (een hoog rang­ nummer op de lijst) in het na­ deel. Als er een tandarts met pensioen ging, werd de eerste vijf op de lijst gevraagd naar de vrijkomende praktijk te sollici­ teren. Ook oudere tandartsen die een betere praktijk zochten, stonden op de lijst. Een aantal tandheelkundestu­ denten en net afgestudeerde tandansen besloot, tegen deze achtergrond, een belangenver­ eniging op te richten om de dreigende werkloosheid onder jonge tandarsten af te wenden. En zo werd in 1985 de Belan­ genvereniging voor Werkloze Tandheelkundigen (BWT) op­ gericht. Thans staan er ongeveer 300 tandartsen als werkzoekend bij het GAB ingeschreven. Van massale werkloosheid is geen sprake. Voor het achterwege blijven van de massale werk­ loosheid geeft de voorzitter van de BWT, G. Stoker, een aantal oorzaken Zo'n vijfhonderd tandartsen kozen eieren voor hun geld.

puter met zes processoren goed voor vijftig miljoen gulden. In ruil voor deze milde transactie heeft IBM een vaste voet binnen de universitaire we­ reld gekregen. Van concurrent Control Data is weinig meer over sinds één van haar meest prominente ontwerpers voor zichzelf begon. N og steeds sponsort IBM universiteiten, waaronder de VU, met apparatuur en is betrokken bij universitaire onderzoeksprojecten. Het voordeel dat IBM met deze goedhartige acties verkrijgt is niet he­ lemaal duidelijk. Maar off the record wordt heel wat gespeculeerd. Een medewerker van het Centrum voor Wiskunde en Informatica, P. Beerte­ ma, meent dat de universitaire wereld een soort proeftuin is voor computer­ fabrikanten. Wetenschappers zijn nu

veelal gouden eieren. Ze heb­ ben zich voornamelijk in Duitsland en Italië gevestigd. Deze uittocht is een aanzienlij­ ke ontlasting voor de arbeids­ markt in N ederland. "Met name in Italië kan je goed ver­ dienen," vertelt Stoker. "Er is daar een enorme schaarste aan tandartsen en de tarieven zijn er nagenoeg vrij. Een enkel­ voudige vulling kost er over de honderd gulden, terwijl je in Nederland maximaal 32 gul­ den mag vragen. Het is er

Foto Bram de Hollander

eenmaal veel meer geneigd tot expe­ rimenten. Alles wat hier ingeburgerd raakt, vindt na verloop van tijd zijn weg naar andere maatschappelijke sectoren, niet in de laatste plaats het bedrijfsleven. En die moeten met klinkende munt betalen. "Wat ze in hun schild voeren weet ik niet pre­ cies," zegt Beertema, "maar ze zijn wel iets van plan."

bovendien warm!" Daarnaast zijn de vestigings­ mogelijkheden voor jonge tandartsen de afgelopen ander­ half jaar verruimd. "Mede on­ der invloed van onze vereni­ ging," zegt voorzitter Stoker. "Elke tandarts, jong of oud, kan sinds 1988, ongeacht de plaats op de wachtlijst, dingen naar een vrijkomende praktijk. Het systeem met een open sol­ licitatie is veel doorzichtiger," meent Stoker. Ook zijn de mogelijkheden om op parttime basis als praktijk­ medewerker in een praktijk bij te springen verruimd. "Als de omzet van een praktijk hier­ door maar niet meer dan 10% stijgt ten opzichte van de situa­ tie zonder de parttimer, vindt het ziekenfonds dit goed," al­ dus Stoker. Dat er nog steeds forse overna­ mekosten (goodwill) voor een praktijk worden betaald, is vol­ gens Stoker niet te billijken. "Want dit wordt uiteindelijk toch aan de patiënt door bere­ kend en werkt dus kosten ver­ hogend," zegt hij. Zij vereni­ ging is echter niet bij machte geweest dit probleem aan te pakken. De situatie op de arbeidsmarkt

is voor de jonge tandarts ten opzichte van de toestand vijf jaar geleden aanzienlijk verbe­ terd vindt de BWT. Echter nog niet ideaal. "De eerste jaren zijn jonge tandartsen veelal gedwongen parttimer. Een volledige baan, direkt na de studie zit er voor de meesten niet in," meent Stoker. "Het werkloosheidspercentage van 2 % is niet uitzonderlijk op de arbeidsmarkt." De kans om als net afgestudeerde tandarts werk te vinden is toegenomen, meent Stoker. "Als je je best doet kan je werk vinden. Men­ sen die niet willen zoeken, kan je niet als een vader of moeder aan de hand naar werk leiden." De BWT is overbodig gewor­ den. "De situatie op de arbeid­ markt rechtvaardigt het be­ staan van de BTW niet meer. We zijn een katalysator van de verbetering geweest," aldus de voorzitter. De twee honderd leden zullen in de loop van dit jaar voor een opheffmgsverga­ dering bijeengeroepen wor­ den.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen