Ad Valvas 1989-1990 - pagina 432

PAGINA 8 1

Een stoere DAF 95 wijst ons de weg door de Roemeense laagvlakte tussen Oradea en Timisoara. Stof stuift op; kippen, ganzen, varkens, scliapen en lionden vlucliten de berm in. Aileen boerenkarren remmen ons nog op onze weg naar liet Timisoara Polyteciiniscli Instituut. Aan boord liebben we duizenden en duizenden boeken, bedoeld om de kennislionger van Roemeense studenten te stillen. Het is liet resultaat van de inzamelingsactie onder Nederlandse studenten door het Amsterdamse Tweede Wereld Centrum en de studentenorganisatie "Knowledge Transfer Network". Hans Ariëns Donderdagmorgen waren we vertrokken uit 's Heerenberg: zeven vrachtwagens sterk, gevuld met medicijnen, babykleren, typemachines en computers. En met studieboeken in Frans, Duits en Engels, een goede 26.000 stuks. Drie busjes vormen het escort. Pas zaterdagmiddag arriveert ons deel van het konvooi, een truck en een klein busje in Timisoara, in het zuidoosten van Roemenië. Op het plein van de Overwinning, zoals het grote Operaplein van Timisoara nu heet, branden kaarsen bij geïmproviseerde monumenten van stapels kransen. Nog elke dag worden hier de doden van december herdacht. Groepjes mensen hebben zich gevormd om de politiek van het Front voor Nationale Redding en de aanhoudende dreiging van de Securitate te bespreken. Hier begon het allemaal. Hier durfden de studenten voor het eerst "Jos Ceausescu" (weg met Ceausescu) te roepen, toen de Securitate dominee Tokes Laszlo wilde arresteren. De reactie van de kant van de autoriteiten: tien doden en vijf vermisten. Dat was op zeven-

tien december. Een dag later werd de campus van het Polytechnisch Instituut, zeg maar de Technische Universiteit van Timisoara, zonder verklaring door het leger afgesloten en omsingeld. Het was - vervroegd kerstvakantie. De studenten gingen niet naar hun ouders, maar de straat op. Werktuigbouwkundestudent Emil Corfu, die nu, zaterdag 24 februari, met ons oploopt, was een van hen. "Op de zeventiende belde ik mijn ouders op: het is oorlog hier, we vechten met het leger op straat. Mijn vader reageerde: dat is onmogelijk, je bent gek. Ik liep met de telefoon naar buiten, je kon het schieten horen. Toen zei mijn vader: je hebt gelijk, ik moet naar je toe komen." Wij steken het Victorieplein over naar de mensa in de buurt. Emils mede-student Sorine Mathei wijst me op de kogelgaten in de statige gevels. In een krant die hij voor me koopt lees ik: "Timisoara de eerste Europese stad, de stad waar de revolutie doorgaat". Op de werktuigbouwkundefaculteit is na onze mensamaaltijd inmiddels al een groep studenten gearriveerd om de truck uit te laden. Behalve boeken zijn er ook kantoorbenodigdheden voor het Instituut bestemd. In het kantoortje van de studentenbond buigt de Hongaars-Transsylvaanse student Zoltan zich over een onwillig stencilapparaat en stuurt een vragende blik in onze richting. Tevergeefs. Emil Corfu heeft tussen van de boeken al een verhandeling over marketing ontdekt. Precies wat hij zocht. "We zijn bezig om het onderwijsprogramma nieuw vorm te geven. We willen een collegecyclus over management en marketing opzetten, maar we beschikken nog niet over studieboeken." Naast marketing-boeken hoopt hij ook nog wat meesters van de westerse filosofie in de kartonnen dozen aan te treffen. "We kennen sinds kort ook een college geschiedenis van de filosofie. Vóór december ben ik alleen naar het eerste filosofiecollege geweest. Het was louter Marx, Engels, Lenin, wat de klok sloeg, niets over de Grieken, of • Schopenhauer, nog geen woord. Ik deed mijn tentamen en haalde een negen, terwijl ik niets had geleerd. Ik vertelde alleen wat ik van Marx dacht." "Als je voor de revolutie een boek over Schopenhauer of Nietzsche in handen kreeg, las je het razendsnel, om het meteen weer door te geven. Bij mijn opa op zolder vond ik "Also sprach Zarathustra", in een druk uit 1930. Dat was "goud" voor mij. Maar het was in het oude Roemeense alfabet gedrukt. Kon ik het dus amper lezen." "s Avonds vallen we met de neus in de boter. Het is feest. De studenten-

Prakticum natuurkunde op de universiteit van Timisoara. Foto Flip Franssen

bond werktuigbouwkunde is tegelijkertijd ook vriendenclub, maar Emil verzekert me dat dit het eerste gezamenlijke feest sinds de revolutie is. De studenten zijn gewoonweg te druk geweest met de naweeën van_de revolutie. Een paar vveken eerder gingen ze nog avond aan avond langs de huizen om het preciese dodental van de decemberdagen te achterhalen. In dezelfde straat waar dominee Tokes zijn gemeente heeft, betreden we nu een huurkazerne. In de huiskamer zit de vader van studente Cosmina tv te kijken. Maar als de schuifdeuren opengegaan zijn, zitten we plotseling in het schemerduister van de party. Aan alles is gedacht. Een getto-blaster schalt westerse en Roemeense hits. Er is twika, de Roemeense va- . riant van wodka, die wij beslist moeten drinken. Er is Roemeens bier, lekker maar moeilijk te krijgen. En er 'is een uitgebreid scala van vleessalades, die hun oorsprong op de zwarte markt moeten vinden. Behalve bij de drank en hapjes moet ik ook geen schroom voelen de dames in het gezelschap voor een dansje te benaderen, zegt Emil. "Niemand van ons heeft iets met elkaar. We zijn gewoon goede vrienden, meer niet." Tussen het schuifelen door gesprekken over politiek. "We praten over niets anders". De een na de ander laat me weten bijzonder veel in ons, westerse, systeem te zien.

'Time is money' "Ik houd erg van die Engelse woorden: "time is money", verklaart Emils vriend Sorine Andrei met grote stelligheid. Dat wij in het westen ook zo onze problemen hebben lijkt weinig indruk op hem te maken. Onze beslommeringen zijn misschien ook wel futiel vergeleken met de lotgevallen van studenten hier. Vrolijk lachend en flirtend beweegt Petrica Trandafirescu zich temidden van de feestgangers. Naast student is hij artiest, komiek eigenlijk. Drie jaar geleden werd hij door de Securitate vervolgd nadat hij op een cabaretfestival een perfecte imitatie van Ceausescu ten beste had gegeven. Emil werd vorig jaar langdurig ondervraagd, toen een vriend naar Frankrijk gevlucht was. De Securitate bleek precies op de hoogte van de inhoud van hun gesprekken, hun dromen over het leven in het westen. Maar Emil bleef glashard ontkennen dat hij iets met de vlucht te maken had. De boeken zijn welkom, maken de werktuigbouwkundestudenten ons duidelijk, daar niet van, maar ze hadden stiekem toch op meer gehoopt. Op een fax bijvoorbeeld, waarvan ze gehoord hebben dat die ongekende mogelijkheden tot internationale communicatie verschaft. Of een "xerox", een copieerapparaat. In hun houding tegenover ons laten ze van teleurstelling niets blijken. Integendeel. Zonder hun hulp zouden we Boekarest misschien niet eens gehaald hebben. Zondag wordt ons duidelijk dat buitenlanders met dollars voor benzine moeten betalen. En die hebben we niet. Gelukkig weten de studenten raad. We springen in de "Dacia" van bondsvoorzitter Ovidius en rijden naar de campus van de Polytechnica. Daar bewoont mede-student Dani Posta een studentenflat. En hij maakt - als enige student in Roemenie deel uit van de districtsraad. Als we op zijn deur kloppen, ligt Dani nog zijn roes van het feest uit te slapen. Snel wordt hem de situatie uitgelegd. Dani gunt zich even de tijd om de "Ballade pour Adeline" op te zetten, zich te wassen en zijn bandplooibroek van moderne snit aan te trekken.

Kransen op het plein voor de kathedraal van Timisoara

'Hetwaslout Lenin, wat

Ingezamelde studieboeken mi ev Door zijn bestuurswerk heeft hij een bevoorrechte positie; zijn eenpersoons kamer - hoewel haveloos - is daar het in het oog springende bewijs van. Na een stief kwartiertje kunnen we naar het bureau van de districtsraad, de Judetean Consilium Timisoaran, een luxueus ingericht neo-klassiek gebouw waar Dani's indentiteitspas alle deuren voor ons opent. We belanden na wat heen-en-weer gedraaf bij de commissaris externe relaties. Dat blijkt een potige knul, die net zijn Engelse les aan het repeteren is. Dani verwisselt het lesbandje voor een bandje countrymuziek en duwt de commissaris een papier onder zijn

hem verenigen met Raluca, de studente bouwkunde in Boekarest, die hij twee weken daarvoor op een studenten-ontmoeting had leren kennen. Over colleges bekommert hij zich niet. "Ach, eerlijk gezegd ben ik sinds de revolutie niet meer naar college geweest." Ons onderkomen in Boekarest vergoedt de pijn van alle kuilen onderweg. De Academia Stefan Gheorghiu was voor de revolutie het opleidingsinstituut van de Communistische Partij (CPR). Na december lag er ineens een gigantisch complex braak. Studenten electronica, aangevoerd door Corheliu Manescu en Marian lanorescu, vonden dat hun

'Sinds de revolutie ben ik niet meer naar college geweest' neus. Als hij heeft getekend zijn we 50 liter gratis benzine rijker. Tevreden stappen we naar buiten. Op het grasveld voor de districtsraad zien we een handjevol jongeren bij een tentje hangen. Dat zijn studenten, legt Emil uit, bezig met een hongerstaking omdat ze vanwege een numerus fixus niet tot de studie medicijnen toegelaten worden.

Hulpprogramma Drie uur zondagmiddag wacht ons nog de 600 kilometer naar Boekarest, dwars door de Karpaten. Emil Corfu vergezelt ons, om ons door het Roemeense duister te loodsen en ons daarna wegwijs te maken in de hoofdstad. Voor h e m zit er ook een aantrekkelijke kant aan. Wij kunnen

faculteit wel aan nieuwe behuizing toe was, en klopten aan bij de nieuwe premier Petre Roman, die als hoogleraar aan de Boekarestse Polytechnica verbonden was geweest. H u n lobby werkte. "Stefan Gheorgh i u " viel toe aan electronica; de faculteit moest alleen nieuw te vormen opleidingen voor journalistiek, sociologie en psychologie als mede-bewoners dulden. In het bijbehorende hotel konden Corneliu en Marian een kamer reserveren voor zichzelf en h u n vriend Dani. Op dezelfde gang worden wij nu gehuisvest. Voor Roemeense begrippen zijn de kamers van een ongekende weelde. Een fatsoenlijke douche met heet water plus toilet op elke kamer. Alles proper en goed onderhouden. Er ligt

de ee hi vc D Wl

Pl va te ni nc be trc pi de zij on hc Cc be va kk be de er Pil zie on M( dei coi ko! les sy" pei Or PU

hu mi me dig kar eer wij

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen