Ad Valvas 1989-1990 - pagina 308

K

PD\PS^/1^

26 JANUARI 1990

NA VIJVEN (9): DE BIJENHOUDER

'Dit is geen boerenbezigheid, dit is wetenschapK Voor Hans van Egmond, m e d e ­ werker v a n d e afdeling ge­ steentebewerking v a n d e facul­ teit Aardwetenschappen, liggen een p a a r boekjes op tafel: over d e gezonde werking v a n honing (goed voor het hart) en e e n cur­ susboek voor moderne bijen­ teelt. Van Egmond is in zijn vrije uren imker ofwel bijenhouder. "Dan h e b ik het n o g niet e e n s g e h a d over d e bijbel v a n d e bijenteelt, een heel dik boek w a a r v a n al­ les en nog wat over d e imkerij in staat", zegt Van Egmond. Hij toont zich echter weinig bijbel­ vast, want hij is d e titel verge­ ten. "Oh ja," roept hij n a e e n poosje, "ik geloof dat het ge­ woon Bijenteelt heet. Eigenlijk is het al verouderd, m a a r er s t a a n nog veel nuttige wetenswaar­ digheden in. Imkerij is niet zo­ m a a r e e n boerenbezigheid; het is e e n wetenschap. A a n d e uni­ versiteit v a n Utrecht bijvoor­ beeld is er e e n werkgroep die zich ermee bezighoudt." De literatuur herbergt e e n schat a a n informatie. Honing bevat vitaminen, aminozuren, hormo­ nen, enzymen e n aromastoffen. Een groot bijenvolk produceert per seizoen maximaal 25 küo honing. Een werkbij k a n per

Hans van Egmond:

"Bijen houden

vlucht e e n tiende g r a m nectar transporteren. Dit type bij, dat v a n zonsopgang tot ­ o n d e r g a n g uitvliegt, leeft zes weken. Een bijenvolk telt gemiddeld vijfhon­ derd darren. Dat zijn mannet­ jesbijen, die zich enkel met d e voortplanting bezighouden. Ze worden geboren uit onbevruch­ te eitjes. "Een d a r heeft dus g e e n vader", zegt Van Egmond. "De zegswijze 'ergens ronddar­ ren' zou wel e e n s v a n die m a n ­ netjesbijen afgeleid kunnen zijn. Een d a r is namelijk welkom bij ieder volk. Een werkbij niet, tenzij die nectar of stuifmeel meebrengt. Vreemde werkbijen worden v a a k al op d e vUeg­ plank geweerd." De imkerij heeft volgens h e m nog meer invloed g e h a d op d e Nederlandse taal. De uitdnik­ king geen moer zien bijvoor­ beeld. "Een moer is e e n bijenko­ ningin", verduidelijkt Van Eg­ mond. "Er zit er m a a r é é n tussen al die duizenden werkbijen; je k a n h a a r makkelijk over het hoofd zien." Wetenschappelijk of niet, d e bij­ e n v a n Van Egmond zijn niet welkom op d e VU, w a a r ze j a r e n geleden stonden. Tussen d e ge­ bouwen v a n d e campus w a r e n ze beschut tegen guur weer e n

niet van de lucht van parfum

JOOL HUL DUS DB VU IS (j££h!

Henk Vlaming in d e nabijheid bevonden, zich fruitbomen w a a r d e insekten nectar konden vinden. Maar medewerkers v a n d e hortus za­ g e n Van Egmonds liefhebberij niet zitten. "Ze w a r e n b a n g voor bijen e n wilden dat ik ze weg­ haalde", zegt hij. "N u s t a a n ze bij e e n boer onder d e rook v a n Amstelveen." Van Egmond heeft vier grote e n twee kleine volken. Een volk is d e vakterm voor é é n groep bij­ e n die in e e n kast woont. Een groot volk bestaat uit wel vijftig­ duizend bijen; e e n klein volk twintigduizend. Vroeger h a d hij vijftien volken, m a a r d a t w a r e n er teveel. Het kostte teveel tijd. Nu spendeert hij e e n flinke za­ t e r d a g per week a a n d e b e e s ­ tjes. Liefst zou hij w e e r uitbrei­ den, m a a r dat k a n hij niet al­ leen a a n . N ee, zijn vrouw moet niets v a n bijen hebben; die is er ook b a n g voor. "Maar je kunt e e n bij gewoon over je h a n d laten lopen", zo verdedigt hij d e insekten. "Meestal hoef je zelfs voor e e n zwerm niet b a n g te zijn. Als bij­ e n g a a n zwermen zoeken ze e e n a n d e r e woonplaats, e e n

of bier."

holle boomstam of zo. Voor on­ d e r w e g n e m e n ze honing m e e voor drie d a g e n . Daardoor kun­ n e n ze hun achterlijf niet krom­ men e n dus ook niet steken." Als er e e n eitje met e e n a a n ­ s t a a n d e koningin is, verlaat d e oude moer d e kast met d e helft v a n d e bijen. Voor e e n imker is het o p p a s s e n geblazen, wil hij niet d e helft v a n zijn volk verlie­ zen. "In Nederland kunnen ze in het wild nauwelijks overleven", meent Van Egmond. "Je moet bijen verzorgen a n d e r s worden ze ziek." De laatste jaren heeft vooral d e varoamijt, die leeft v a n bijenbloed, toegeslagen onder bijenvolken. "De bijen uit Azië, w a a r d e mijt v a n d a a n komt, vlooien elkaar e n zo w e ­ ren ze zich tegen mijten." Twaalf j a a r is hij imker. Van Egmond heeft er cursussen voor gevolgd, m a a r voor sommige technieken heeft hij eigen me­ thodes ontwikkeld. Zo heeft hij a n d e r s d a n gebruikelijk d e ope­ ning v a n d e kast n a a s t d e raten gemaakt. Zo waait er weinig wind tussen d e raten door e n kost het d e bijen minder energie om hun kast op temperatuur te houden. Die moet in d e winter 25 g r a d e n celcius zijn e n 's zo­ mers 35. Natuurlijk is het Van Egmond uiteindelijk om d e honing te doen. Een groot deel eet hij op, d e rest verkoopt hij. "Ik moet d e kosten v a n d e suiker er toch uit­ halen", zegt hij bijna veront­ schuldigend. "In d e winter moe­ ten ze ergens v a n leven. Dus geef ik ze suikerwater. M a a r ik b e n niet iemand die d e honing er tot d e laatste druppel uit­ draait. Alleen heidehoning h a a l ik er h e l e m a a l uit. D a a r kunnen ze d a r m k w a l e n v a n krijgen." Van Egmond kent zijn bijen. Ze h e b b e n allemaal e e n a n d e r ka­ rakter. "Wat dacht je dan?" roept hij. "Elk volk is a n d e r s . Rasvermenging komt door d e overal welkome d a r r e n heel veel voor e n d a a r d o o r h e b b e n volken bijna altijd verschillende eigenschappen. Ik h e b eens e e n volk g e h a d w a a r m e e niets w a s te beginnen. Dat w a s ver­ schrikkelijk agressief." M a a r n o r m a a l werkt hij v a a k zonder handschoenen. Wel met gezichtsbescherming. "Ik b e n e e n s vlak bij mijn oog gestoken. Als e r e e n bij o p je gezicht g a a t zitten knipper je in e e n reflex met je ogen. De bij schrikt d a a r ­ v a n e n steekt." M a a r echt con­ tact m a k e n met e e n bij is teveel g e v r a a g d . Het insekt zal zijn im­ ker nooit herkermen. "Het is g e e n hond of e e n kat. Als je e e n b a n d met e e n bij wilt h e b b e n moet je n a a r parfum of bier rui­ ken. Maar d a n h e b je wel e e n negatieve b a n d . Ze h o u d e n er niet v a n e n ze g a a n g e g a r a n ­ d e e r d steken."

"Het is toch verrassend dat je je als wetenschapper overdag kunt bezighouden met de theo­ rieën van Foucault, Hegel en Heidegger, en dat je dan 's avonds een plaat van Tina Tur­ ner kunt opzetten." Rosi Braidotti, hoogleraar vrou­ wenstudies a a n d e universiteit v a n Utrecht, in Wetenschap Samenleving.

"Er wordt nu te hooi en te gras geschreven. Als je maar ergens in een blad staat, gelezen of niet, dan is het goed. Maar vol­ gens mij is het helernaal niet mogelijk om meer dan één fat­ soenlijk artikel per jaar te schrij­ ven. " De Tilburgse ex­hoogleraar economie D.B.J. Schouten in Haagse Post.

"De wijze waarop veel onder­ wijs is geprogrammeerd is schandalig. Twee maanden geen colleges, dat is toch bela­ chelijk. Of vijf tentamens in tien dagen, terwijl iedereen zo lang­ zamerhand kan weten dat er daarvan dan maar hooguit twee goed worden voorbereid." J a a p d e Bruijn, voorzitter v a n d e Landelijke Studentenvakbond, in NRC Handelsblad.

"Het universitaire adagium is anno 1990 niet meer 'publiceer of sterf', maar 'profileer je of sterf'." Stelling v a n VU­taalkundige D.T. Greidanus bij h a a r proef­ schrift.

"Wat nou, leerling­onderzoeker? Wij zijn de trekpaarden van het wetenschappelijk onderzoek. Bij onze aanstelling zijn wij af­ gestudeerde, volleerde acade­ mici. En gezamenlijk verrichten we zo langzamerhand het leeu­ wendeel van het onderzoek aan de universiteiten, veel meer dan de meeste hoogleraren en do­ centen." J. Doomemik, voorzitter v a n het Landelijke AIO Overleg, in het Algemeen Dagblad.

Foto Bram d e Hollander

door Aad Meijer l/i(\jECELoofr

ZELP

CHKiJTBiMKE OMIV£/y)r£ir; DENK je -)£ KiMÖ

NflAf^ EENl ­pArJOEMlMK^ jcHooL T E ' ^ E N ­ .

Sf^^'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen