Ad Valvas 1989-1990 - pagina 121

PD\PS^/FS

6 OKTOBER 1989

E

Samengesmolten A'damse faculteiten tandheelkunde nog niet uit de problemen Vijf j a a r ACTA

'Als ACTA niet binnen zeven jaar slaagt, is het mislukt' Vijf j a a r g e l e d e n gaf n i e m a n d e e n cent voor e e n uiterst g e w a a g d e fusie tussen d e twee Amsterdamse subfa­ culteiten Tandheelkunde. De nieuwe collega's beloer­ d e n elkaar als vijanden, d e stress sloeg toe e n instruc­ teurs moesten studenten v a a r d i g h e d e n leren die ze zelf niet onder d e knie h a d d e n . Toch zijn er glimlachjes gekomen op d e wit weggetrokken gezichten v a n wel­ eer. Binnen tien j a a r k a n het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA) bij d e Europese tandheelkundige top horen, zo m e n e n sommigen. Er zijn echter nog veel problemen e n t a n d a r t s e n twijfelen a a n het kaliber v a n d e bij ACTA opgeleide student. Tussen d e m i d d a g stroomt d e kantine v a n het a a n d e Louwes­ w e g gelegen ACTA vol arbei­ ders. Broodtrommels worden uit knapzakken gevist e n werk­ mansknuisten klemmen zich om kartonnetjes melk. In e e n hoek zitten z o w a a r enkele l e d e n v a n het wetenschappelijk corps. In d e hal s t a a n enkele tandarts­ stoelen in e e n slordige rij langs d e muur. Zakken cement, kale g a n g e n e n ongeverfde muren in het gebouw vertellen d a t er hier nog veel moet gebeuren. O n­ d a n k s e e n ingrijpende verbou­ wing v a n d e voormalige facul­ teit Tandheelkunde v a n d e Uni­ versiteit v a n Amsterdam, draait d e winkel moeizaam door. Die vrijdag ­ d e 15e september ­ stralen aUe gezichten in é é n v a n d e weinige o n g e s c h o n d e n vleu­ gels v a n het p a n d . ACTA viert zijn eerste lustrum met d e ont­ hulling v a n e e n logo e n e e n tro­ pisch buffet. Het blijkt e e n beslo­ ten feestje. Wegens d e verbou­ wing, zo luidt d e officiële opgaaf v a n reden. In mei volgend jaar, w a n n e e r het nieuwe gebouw g e o p e n d zal worden, is het groot feest, zo belooft e e n func­ tionaris. De complete a c a d e m i ­ sche tandheelkunde in d e hoofdstad speelt zich d a n af a a n d e Louwesweg.

werkzaam a a n d e VU. "We ken­ d e n collega's in Utrecht, Gronin­ g e n e n Nijmegen, m a a r d e men­ sen v a n d e a n d e r e Amsterdam­ se faculteit k e n d e n w e niet. Er w a s e e n traditie dat je niet met elkaar overweg kon e n die werd kunstmatig in stand g e h o u d e n . Er is in die d a g e n veel stress geweest. Sommigen voelden zich uitermate ongelukkig. Er is e e n a a n t a l m e n s e n d a t ACTA heeft verlaten." De twee tandheelkundige facul­ teiten h a d d e n a p a r t e filosofieën met weinig overeenkomsten. De UvA k e n d e e e n centrale organi­ satie, zo legt dr. P. van der Kuij, hoofd v a n d e Algemene Kliniek,

Henk Vlaming overgenomen. De VU h a d d a a r g e e n a a n d a c h t voor. Studenten moesten gewoon studeren, von­ d e n ze. De VU is hiërarchischer georganiseerd. D a a r heette je doctor. Bij d e UvA n o e m e n ze je Jan. O p e e n s moest d e doctor er a a n w e n n e n om Jan te worden genoemd." ACTA heeft ook enkele elemen­ ten v a n d e VU overgenomen, zoals het duidelijk aanwijzen v a n voor d e uitvoering v a n b e ­ sluiten verantwoordelijke per­ sonen. Bij d e UvA werd het bal­ letje eindeloos rondgespeeld. Ook h a n t e e r d e d e VU e e n strak­ ke indeling v a n d e patiënten n a a r d e a a r d v a n hun klachten. Dit voorkwam dat zij e e n be­ handeling ondergingen die niet aansloot bij hun w e n s e n . Het beste v a n twee faculteiten werd behouden, zo vertellen en­ thousiaste ACTA­medewerkers, waarbij ze vooral g r a a g op het ijzersterke fundamentele onder­ zoek v a n ACTA wijzen, bijvoor­ beeld het vooraanstaande speekselonderzoek. Dat succes vormt tegelijk d e zwakte. Met n a m e in het verle­

opgelopen. O nderwijs e n on­ derzoek w a r e n (en zijn n o g steeds) niet op elkaar afge­ stemd, het onderwijsprogram­ m a werd elk j a a r veranderd, ei­ sen w a a r a a n studenten moeten voldoen e n lesstof w e r d e n tel­ kens gewijzigd. Orders v a n assistenten, die practicum onderwijzen, spraken elkaar soms regelrecht tegen, afhankelijk v a n d e universiteit v a n herkomst. Dat laatste is ver­ holpen door het g e v e n v a n bij­ scholing a a n d e assistenten. "De é é n w a s g e w e n d met zilver­ stiftvuUing te werken e n d e a n ­ der met e e n soort rubbervul­ ling", vertelt Mira-Belle Meyer, vijfdejaars studente bij ACTA. "Sommige assistenten h a d d e n g e e n ervaring met é é n v a n die methodes, m a a r ze moesten ons er wel in onderwijzen."

Misstanden Eind vorig j a a r schreven d e vierdejaars studenten e e n brief vol klachten a a n d e wederzijd­ se colleges v a n bestuur, w a a r i n ze e e n a a n t a l misstanden a a n d e k a a k stelden. Soms w a r e n er m a a r twee stafleden voor vijftig studenten. 'Aan d e gestelde eis

ACTA: nog volop in de

Pistool in de nek

"Het w a s e e n grote schok toen w e opeens met d e vijand moes­ ten samenwerken", vertelt e e n ACTA­bestuurder, destijds

tachtig tot ongeveer tien, zo meldt Van der Kuij. De klagers w a r e n studenten die zich j a r e n l a n g niet h e b b e n be­ moeid met d e interne g a n g v a n zaken bij ACTA, zegt Mira­Bel­ le. Ze verwijst, net als iedereen binnen ACTA, n a a r d e moeiza­ me start v a n het centrum. "Soms worden er beslissingen geno­ m e n die verkeerd uitpakken, ook al leken ze goed", zegt ze. Een beetje spijtig constateert ze dat d e problemen v a n ACTA zo complex zijn dat studenten het contact met hun vertegenwoor­ digers in d e faculteitsraad kwijt zijn geraakt. "Het is net als in d e politiek", zegt ze. "Studenten d e n k e n ook dat inspraak niets uitmaakt."

Uitgesleten

De w a n o r d e die d e verbouwing met zich brengt m a g symbolisch heten voor d e toestand w a a r i n ACTA zich bevindt. Hier e n d a a r is het binnen het gebouw niet om a a n te zien, m a a r er is iets moois op komst. ACTA wordt e e n p a r a d e p a a r d j e dat eersteklas t a n d a r t s e n zal afle­ veren, zo is het a l g e m e n e g e ­ voelen.

Vijf j a a r g e l e d e n z a g het er som­ ber uit voor d e gekunstelde 'fa­ culteit'. Met het pistool in d e nek, zoals e e n ACTA­bestuurder het beeldend verwoordt, w e r d e n d e faculteiten Tandheelkunde v a n d e VU e n d e UvA destijds sa­ mengesmolten. Integreren of verdwijnen, zo stelde politiek Den H a a g d e Amsterdamse subfaculteiten voor het blok. De integratie k e n d e dramati­ sche dieptepunten. Vakgroepen w e r d e n o p g e h e v e n of s a m e n ­ gevoegd. O nderzoekers v a n d e VU verlegden hun werkterrein n a a r d e Louwesweg e n omge­ keerd k w a m UvA­personeel n a a r d e De Boelelaan. De onge­ lukkige verhuizers w e r d e n in hun nieuwe werkomgeving als heuse indringers gezien. De scheidslijn VU­UvA sneed d w a r s door het personeelsbe­ stand.

Vijf jaar geleden gingen de sub­ faculteiten Tandheelkunde van de VU en van de Universiteit van Amsterdam een samenwer­ kingsverband aan. Het resul­ taat daarvan kreeg de naam Academisch Centrum Tand­ heelkunde Amsterdam (ACTA). Deze samenwerking kwam tot stand onder druk van het minis­ terie van O nderwijs en Weten­ schappen, die de opleidingsca­ paciteit voor tandartsen dras­ tisch verminderde. De opleidin­ gen aan de universiteiten van Utrecht en Groningen werden gesloten. Alleen in Amsterdam en Nijmegen worden nog stu­ denten opgeleid tot tandarts. Zij mogen jaarlijks 120 studenten opleiden. Negentig hiervan gaan naar Amsterdam, een vermmdering van zeventig stu­ denten ten opzichte van vijf jaar geleden. Dit jaar leverde ACTA haar eerste tandartsen ai.

opbouwfase.

d e centrale werkgroep voor het onderwijs bij ACTA, uit. Het on­ derwijs w a s centraal geregeld e n opgebouwd rond d e behoef­ te v a n d e patiënt. Een student voerde vanaf het begin aUe noodzakelijke behandelingen bij e e n patiënt uit. De VU k e n d e e e n decentrale or­ ganisatie waarbij d e vakgroe­ pen het onderwijs regelden. De student leerde eerst kleine deel­ gebieden kennen. P a s in het vijfde j a a r w e r d e n al die speci­ alismes door d e student inte­ g r a a l op d e patiënt toegepast. De uiteindelijke filosofie v a n ACTA kent veel trekjes die a a n d e UvA d o e n denken. Niet d e vakgroepen, m a a r d e faculteit b e p a a l t welk onderwijs er wordt g e g e v e n e n evenals d e UvA kent ACTA veel faciliteiten om studenten over colleges e n ten­ tamens te informeren. "De UvA is veel studentvrier?de­ lijker d a n d e VU", zo analyseert Van der Kuij, zelf afkomstig v a n d e VU. "Veel faciliteiten voor studenten h e b b e n w e v a n h e n

d e n h a d d e twee­eiïge faculteit e e n tekort a a n docenten omdat bij d e herindeling v a n vakgroe­ p e n vooral op onderzoekspro­ g r a m m a ' s werd gelet. De klini­ sche vakken, die rechtstreeks opleiden voor het b e r o e p t a n d ­ arts, r a a k t e n d a a r d o o r in d e knel. "Bij ons is het klinisch on­ derzoek ietsje onderontwik­ keld", geeft directeur M.E. Hermant t oe. Het onderwijs speelde e e n ondergeschikte rol. Tegen­ woordig is er meer formatie voor klinische vakken beschik­ baar." "In het eerste j a a r w a s het on­ derwijs e e n slagveld", zegt Van der Kuij v a n d e Algemene Kli­ niek, hoewel er volgens h e m wel iets verbeterd is. "De heren boven b e d a c h t e n richtlijnen, m a a r dat wilde niet zeggen dat die op d e werkvloer w e r d e n uit­ gevoerd." Een verloren jaar, zo n o e m e n velen d e eerste generatie ACTA­studenten. Die heeft tij­ d e n s d e studie veel vertraging

Foto: Bram d e Hollander

om twee tot drie patiënten per ochtend d a n w­el m i d d a g te b e ­ h a n d e l e n komen velen niet eens toe', zo schreven d e onder­ tekenaars. . Ook hekelden d e studenten d e loodzware bureaucratie binnen ACTA. 'Voor e e n simpele vul­ ling zijn zeker vijftien handteke­ ningen nodig v a n d e zaalstaf', luidde d e klacht. De patiënt moest driemaal terugkomen e n daarvoor twee s n i p p e r d a g e n opnemen. Hij kreeg er d a n ook nog e e n rekening voor, zo voeg­ d e n d e studenten e r a a n toe. Ook k l a a g d e n ze over het v a a k uitvallen v a n colleges en het ontbreken v a n colleges over vakken als cariologie en endo­ dontologie. De brief bracht e e n schok te­ w e e g . Studenten uit a n d e r e j a a r g a n g e n gingen ook klagen e n d e beleidsmakers b o g e n zich geschrokken over d e proble­ men. Het a a n t a l formulieren dat studenten nodig h e b b e n bij d e behandeling v a n patiënten is inmiddels teruggebracht v a n

Toch voorzien medewerkers v a n ACTA e e n nieuw tijdperk, w a a r i n d e scheidslijn VU­UvA niet langer d e verhoudingen dicteert. Die scheidslijn is nu al uitgesleten. De nog b e s t a a n d e problemen kunnen op termijn worden geneutraliseerd. In d e toekomst, zo verwachten be­ stuurders, zal ACTA bij d e top 10 v a n tandheelkundige centra in Europa horen. "Dat moet mo­ gelijk zijn in tien jaar", zegt b e ­ stuurssecretaris dr. H. Kers t en. Onder het vernis v a n optimisme zijn echter ook g e r e s e r v e e r d e geluiden te horen. "Je k a n e e n sterke faculteit krijgen door uit twee faculteiten d e beste delen te kiezen," zegt e e n student, "maar er is ook e e n risico dat je net het slechtste kiest." Bij d e beroepsorganisatie v a n tandartsen, d e Nederlandse Maatschappij ter bevordering v a n d e Tandheelkunde (NMT), leven twijfels over het kaliber v a n e e n bij ACTA opgeleide tandarts. "Als ik hoor d a t er m a a r é é n hoogleraar voor d e klinische vakken is d a n m a a k ik me zorgen", zegt drs. A. Heyboer, tandarts e n bestuurder v a n d e NMT. "Men hecht bij ACTA veel w a a r d e a a n zuiver wetenschappelijk onderzoek. Ik zeg niet dat dat niet belangrijk is, m a a r het is ook belangrijk dat er t a n d a r t s e n komen die het vak kunnen uitoefenen. Niet die het nog in d e praktijk moeten leren." Medewerkers v a n ACTA laten zich echter niet v a n d e wijs brengen. "Het sterkste punt v a n ACTA is dat het bestaat", vindt e e n medewerker. "Het leeft, het beeft, het groeit en het bloeit", zegt e e n ander. "Ik h e b ACTA vanaf het begin zeven j a a r d e tijd gegeven", zegt Van der Kuij. "Als het d a n n o g niet g o e d v a n d e grond is, is het mislukt. M a a r ik verwacht niet dat dat het ge­ val zal zijn."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen