Ad Valvas 1989-1990 - pagina 289

19 JANUARI 1990

PD\pJ^/F£

a

Nieuwe hoogleraar kunstmatige intelligentie dr. Jan Treur:

'Ik ben niet van plan een programma te schrijven dat alles kan' Met de komst van een nieuwe hoogleraar per 1 februari ziet de toekomst van de sectie Kunstmatige Intelligentie er weer zonnig uit. Dr J. Treur neemt vijf lopende onderzoeksprojecten en negen medewerkers van de UvA mee naar de VU. Op 37­jarige leeftijd heeft Jan Treur zich reeds laten kennen als een solide docent, onderzoeker en manager. "Ik maak geen computerpro^ gramma dat aUes kan", zegt hij. "Maar ik wil dat ken­ nissystemen in bredere kring worden geaccepteerd. Het hoogleraarschap is d e 37­ jarige Jan Treur b e p a a l d niet af te zien: l a n g h a a r , spijkerbroek en e e n donkergrijze trui v a n on­ bestemde stijl. Onder d e k r a a g steekt nog e e n stukje v a n e e n groen T­shirt uit. Toch klopte hij bijna dertig a n d e r e kandidaten v a n over d e hele wereld die n a a r het hoogleraarschap a a n d e faculteit Wiskunde e n Infor­ matica dongen. M et zijn komst neemt hij vijf onderzoeksprojec­ ten m e e v a n d e Universiteit v a n Amsterdam n a a r d e VU. En p a s s a n t komen ook zijn n e g e n medewerkers mee. De sectie Kunstmatige Intelli­ gentie zwelt op v a n e e n leegge­ lopen luchtballon tot bijna d e grootste v a n d e faculteit. Op dit moment is er nog slechts é é n promovendus a a n d e sectie ver­ bonden, die wordt begeleid door e e n hoogleraar v a n Theo­ retische Informatica. De UvA erft d e leeggelopen luchtballon, want n a het vertrek v a n Treur en zijn m a n n e n verdwijnt kunst­ matige intelligentie als specia­ lisme v a n d e vakgroep Pro­ grammatuur. Dat wil niet zeg­ gen dat kunstmatige intelligen­ tie g e e n plaats meer heeft bin­ n e n d e UvA. Binnen d e vakgroep Robotica bijvoor­ beeld wordt er n o g n a a r harte­ lust a a n g e d a a n .

Goed onderzoeker Het binnenslepen v a n vijf goed lopende projecten e n n e g e n medewerkers is volgens prof. dr. H. van Vliet, voorzitter v a n d e sollicitatiecommissie, niet d e reden w a a r o m hij is verkozen boven d e a n d e r e g e g a d i g d e n .

Treur heeft zich onderscheiden als e e n g o e d e onderzoeker en docent, terwijl hij ook e e n kun­ dig m a n a g e r is gebleken. Naast zijn werk als onderzoeker doceert hij a a n d e Academie voor Informatica, e e n interuni­ versitaire beroepsopleiding voor mensen v a n buiten d e uni­ versiteit. D a a r is hij ook coördi­ nator voor het studieprogram­ m a Data­ e n Kennistechnologie. Op d e universiteit geeft hij in zijn eentje leiding a a n n e g e n medewerkers. Ook wist hij verscheidene hij ex­ terne onderzoeksprojecten bin­ n e n te halen. Zelf zegt hij dat hij misschien n o g wel meer projec­ ten h a d kunnen opzetten. Om te voorkomen dat het leiden v a n e e n nog groter t e a m zijn vermo­ g e n te boven zou g a a n , heeft hij d a a r m a a r v a n afgezien. Zijn overstap n a a r d e VU werd volgens Treur ingegeven door e e n gunstigere positie a l d a a r . Op d e VU wordt hij hoogleraar e n heeft hij voor zijn werk e e n betere basis d a n op d e UvA, w a a r hij gewoon staflid w a s . D a a r n a a s t hoeft hij niet meer alleen leiding a a n e e n t e a m te geven. Twee nog a a n te stellen stafleden zullen h e m assisteren. Met vijf goed lopende projecten wordt d e sectie Kunstmatige In­ telligentie a a n d e VU weer op­ gestoten in d e v a a r t der volke­ ren. Na het vertrek v a n Treurs voorganger z a g het er heel wat a n d e r s uit. In 1984, toen er in Nederland nog niet zoveel a a n kunstmati­ g e intelligentie werd g e d a a n , trok d e VU e e n Amerikaan a a n als hoogleraar kunstmatige in­ telligentie e n b e t a a l d e hem

Henk Vlaming meer d a n e e n ton per jaar. De nieuwe kracht leek veelbelo­ vend, m a a r het dienstverband werd e e n flop. Al snel w a s het water e n vuur tussen Laurent Sikllóssy e n zijn collega's, die elkaar niet goed konden verdragen. Wederzijds w e r d e n beschuldigingen geuit over wanprestatie e n machts­ wellust. De rechter m a a k t e ruim e e n j a a r g e l e d e n e e n eind a a n dit d r a m a door d e arbeidsover­ eenkomst te ontbinden. De VU h a d volgens outsiders tijdens deze slepende twist h a a r riante positie in d e kunstmatige intelli­ gentie verloren.

Met d e komst v a n Jan Treur lijkt dit verleden tijd te zijn. De nieu­ w e hoogleraar verdient g e e n ton, m a a r m e n vertrouwt er o p dat hij e e n v a k m a n is. Hij heeft bewezen fundamenteel e n toe­ gepast onderzoek met elkaar te kunnen combineren. De vraagstellingen die hij voor zijn wetenschappelijk werk ge­ bruikt, haalt hij rechtstreeks uit d e praktijk. Daarvoor onder­ houdt hij talrijke contacten met het bedrijfsleven. Die lopen uit­ e e n v a n d e R a b o b a n k tot scheepswerven in Duitsland en Italië. Hij beschrijft d e probleemstel­ lingen volgens d e logica, zoekt er e e n wiskundig k a d e r bij e n brengt d a a r v a n vervolgens d e

Dr. Jan Treur: "Ik denk dat het m ogelijk bredere kring geaccepteerd te krijgen".

is om kennissystem en in Foto Bram de HoUander

e i g e n s c h a p p e n in kaart. N a a r aanleiding d a a r v a n poneert e n bewijst hij stellingen. Dat is d e zuiver wetenschappelijke com­ ponent v a n zijn onderzoek, dat verder een toegepast karakter heeft. Zo werkt zijn onderzoeksgroep a a n e e n kennissysteem dat d e snelste e n makkelijkste route zoekt voor betalingsverkeer tus­ sen bijvoorbeeld Ermelo e n e e n stadje in midden­Brazilië. Voor zulke transacties, die over veel schijven lopen, zijn zeer veel verschillende wegen. Dit soort betalingen is derhalve omslach­ tig e n ingewikkeld. Een kennissysteem is e e n soft­ w a r e p r o g r a m m a b e s t a a n d e uit e e n kennisbank e n een inge­ bouwd redeneersysteem dat b e p a a l d e kennis met informatie k a n .combineren tot nieuwe in­ formatie. Er hapert echter nog teveel a a n kennissystemen. Vol­ gens Treur zijn ze nog te statisch e n te star, wat ze voor d e ge­ bruiker matig aantrekkelijk ma­ ken. Om kennissystemen beter toe­ p a s b a a r te m a k e n ontleent Treur zijn probleemstellingen a a n d e werkelijkheid. "Ik b e n niet v a n plan om over p a k w e g twintig j a a r e e n p r o g r a m m a te schrijven dat alles kan", zegt hij over zijn arrüsities. "Ik wil dit ge­ bied v a n d e kunstmatige intelli­ gentie verder brengen. Ik denk dat het mogelijk is om kennis­ systemen in b r e d e kring g e a c ­ cepteerd te krijgen. Kunstmatige intelligentie is niet veel a n d e r s d a n op e e n g o e d e manier o m g a a n met software. Er is niets mystieks a a n . Jaren­ lang h e b b e n veel mensen ge­ poogd om met kunstmatige in­ telligentie hele v a g e dingen te benadrukken. Bijvoorbeeld het intelligentieniveau dat bereikt zou kunnen worden. Dat zijn discussies die in d e lucht h a n ­ gen. Ik g a n a w a a r d e kunstma­ tige intelligentie praktisch in be­ drijven k a n worden toegepast. Of d a t met intelligentie heeft te m a k e n is e e n filosofische dis­

Milieuhausse leidt tot overspannen arbeidsmarkt "Als je snel rijk wil wor­ den moet je in het milieu gaan", zegt J.P. van Soest v a n het Centrum voor Energie e n Schone Tech­ nologie in Delft. "Je kunt voor veel geld a a r d i g wat kletsrapporten in el­ k a a r zetten voordat je door d e m a n d valt. O p e e n s moeten er ant­ woorden komen op vra­ gen die wij vijf j a a r gele­ den al stelden e n w a a r toen niemand n a a r wüde luisteren." Bij het Centrum voor Technologie h e b b e n ze een groei w a a r g e n o m e n van in milieuzaken ge­ specialiseerde adviesbu­ reaus. De o m v a n g d a a r ­ v a n is niet bekend. Wel is duidelijk dat d e v r a a g n a a r milieudeskundigen snel groeit. Vooral het Nationaal M i­ lieu Beleidsplan v a n d e overheid voorziet alleen al bij d e centrale over­ heid in e e n gigantische uitbreiding v a n milieu­

deskundigen. Voor d e uitbreiding inspectie mi­ lieuhygiëne wordt in 1990 vijftien müjoen gul­ d e n uitgetrokken, oplo­ pend tot 25 miljoen in 1994. Voor d e uitbreiding van milieuspecialisten bij gemeentes e n provin­ cies wordt in 1990 ook vijftien miljoen gulden besteed, oplopend tot 65 miljoen gulden in 1994. Voor uitbreiding v a n po­ litie e n justitie ten behoe­ v e v a n milieutaken wordt in 1994 tachtig miljoen gulden uitgetrokken. Deze b e d r a g e n s l a a n puur op personele ver­ sterkingen. Deze personeelsuitbrei­ dingen krijgen p a s vanaf dit j a a r hun beslag. Veel lagere overheden, non­ profit organisaties e n be­ drijven spelen echter al in op in het vooruitzicht gestelde voorschriften. Zo moeten organisaties in d e toekomst beschik­ ken over e e n soort mi­

lieuboekhouding, een overzicht v a n alle milieu­ schadelijke stoffen. Ken­ nis over het milieu e n wat ermee s a m e n h a n g t blijkt bij veel organisaties nog veel te gering te zijn. De v r a a g n a a r deskundigen op het gebied v a n milieu is derhalve zeer groot.

Miliedeskundigen komen vooral v a n d e Landbouw Universiteit v a n W a g e ­ ningen of worden gewor­ ven onder technologen of chemici die in hun stu­ die als bijvak milieukun­ d e h e b b e n gevolgd. Er is echter vooral behoefte a a n deskundigen die

ARBEIDSMARKT Een d e r d e v a n het perso­ neel v a n het ingenieurs­ b u r e a u Heidemij is be­ last met opdrachten die het milieu a a n g a a n . Hei­ demij heeft vijfhonderd werknemers en momen­ teel negentien vacatures voor milieudeskundigen. De orderportefeuille in dit specialisme is d e laat­ ste j a r e n flink gegroeid, zo vertelt e e n medewer­ ker.

e e n b r e d e kennis v a n het milieu hebben. A a n der­ gelijke specialisten ont­ breekt het nog. Het vak­ gebied kent als n a d e e l dat het is uitgespreid over verschillende disci­ plines, die onderling niet veel overlap hebben. Sinds e e n p a a r j a a r is er e e n interuniversitaire be­ roepsopleiding voor a c a ­ demici die tijdens hun studie e e n milieugericht

specialisme in hun stu­ diepakket h a d d e n . De opleiding, d e Universitai­ re Beroepsopleiding M ili­ eukunde (UBM ), biedt a a n bijna veertig men­ sen e e n éénjarige oplei­ ding. De studie onder­ richt d e cursisten in a a n het müieu gerelateerde kennis, w a a r m e e zij in hun universitaire studie niet in a a n r a k i n g zijn ge­ weest. Voor d e laatste cursus r e a g e e r d e n acht­ honderd geïnteresseer­ den, w a a r v a n uiteinde­ lijk tweehonderd zich werkelijk a a n m e l d d e n . Tachtig procent v a n d e cursisten krijgt binnen korte tijd e e n b a a n in d e milieusector, zo zegt dr. H. Verbruggen v a n d e UBM. De rest is nog bezig met het vervullen v a n d e militaire dienstplicht of heeft elders werk gevon­ den. In veel gevallen vin­ d e n d e v a n d e UBM af­ komstige cursisten werk in nieuwe b a n e n . Veel

afgestudeerden verdwij­ nen n a a r het bedrijfsle­ ven, met n a m e n a a r d e adviesbureaus, w a a r d e hoge salarissen worden betaald. De wetenschap, die d e basis vormt v a n d e mi­ lieuexpertise, k a n ook wel meer m e n s e n g e ­ bruiken, m a a r onder­ vindt hinder v a n d e ge­ s p a n n e n arbeidsmarkt. "Er is bij ons werk ge­ noeg", zegt Verbruggen, tevens verbonden a a n het Instituut voor M ilieu­ vraagstukken. Hij b e n a ­ drukt dat veel experts d e voorkeur a a n het be­ drijfsleven geven. "Som­ mige v a n onze medewer­ kers zijn al overgestapt, want je krijgt e e n hoger salaris. Als ik een a d ­ viesbureau zou beginnen zou ik makkelijk drie m a a l zoveel kunnen ver­ dienen als nu."

(Henk Vlam ing)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen