Ad Valvas 1989-1990 - pagina 195

17 NOVEMBER 1989

fJ)\pJ^/F£

Persoonlijke ontwikkeling kind v a n d e rekening bij kortere studie

Jonge academicus mist sociale vaardigheden Vakken werden geschrapt en practica vervielen. De tweefasenopleiding zou minderwaardige producten af­ leveren, zo werd er gezegd. Inmiddels vliegen de nieu­ we stijl­doctorandussen uit. Zijn ze gekortwiekt of vlie­ gen ze best aardig? De arbeidsmarkt komt tot een oordeel. "Ze hebben geen helicopter­view". Harde acties e n g e m e e n over­ leg. De verkorting v a n d e a c a ­ demische studie tot vier j a a r hield d e onderwijswereld in het begin v a n d e j a r e n tachtig ver­ deeld. Het bedrijfsleven vond dat het efficiënter moest èn kon. De studentenbond w a s onvoor­ waardelijk tegen. De nieuwe wet hield volgens d e studenten in dat d e universiteit e e n leerfa­ briek werd. Ruimte voor e e n blik op d e wereld w a s er niet meer. De universiteiten slikten e n gin­ g e n met gezwinde spoed over tot het schrappen v a n allerlei vakken. D e g e n e n die in 1982 ondanks alle sombere berichten lef h a d d e n getoond e n zich als student lieten inschrijven zijn in­ middels klaar. Verschillende af­ nemers komen l a n g z a m e r h a n d met e e n oordeel over d e kwali­ teit v a n d e nieuwe stijl­docto­ randus. Chemie­gigant Gist Brocades recruteert zijn a c a d e m i s c h g e ­ schoolde employés vooral uit d e hoek v a n d e technologen e n mi­ crobiologen. Dr. ir. R. van Til burg, belast met d e management l deve opment heeft als t a a k d e inzetbaarheid v a n sollicitanten op d e l a n g e termijn te beoordelen."Er is e e n verschil ontstaan tussen oude en nieuwe academici. Bij d e m a n a g e m e n t development kij­ ken w e niet alleen of iemand geschikt is voor d e functie w a a r men n a a r solliciteert, m a a r ook wat w e over vijf of tien j a a r v a n

e e n k a n d i d a a t kunnen ver­ wachten. Het is reuzemoeilijk g e w o r d e n dat in te schatten, w a n n e e r je steeds meer men­ sen a a n tafel krijgt die net in d e twintig zijn. Er is niets mis met m e n s e n v a n die leeftijd, m a a r wij proberen iets v a n e e n hel i­ copter­view bij deze m e n s e n te herkennen. Als je m e n s e n hebt die nog nooit d e tijd h e b b e n ge­ h a d om over d e wereld n a te denken, is dat heel moeilijk her­ kenbaar." Grote b a n c a i r e instellingen als d e recent s a m e n g e v o e g d e N MB Postbank constateren ook e e n verschil tussen afgestudeerden v a n voor e n n a 1982. Personeelsconsulente J. Wijnen v a n d e N MB Postbank ziet dat het steeds vaker voorkomt d a t m e n s e n die studeren, thuis blij­ ven wonen e n als gevolg d a a r ­ v a n niet leren op h u n eigen b e ­ nen te staan. "Ze h e b b e n veel minder levenservaring, dat merk je in e e n bedrijf. Er zijn nu ook nog minder mogelijkheden je buiten d e studie te ontplooien: alles binnen e e n studie is op el­ k a a r gepropt. Dat is e e n n a ­ deel." Gist Brocades heeft, om deze te­ kortkomingen het hoofd te bie­ den, voor alle nieuwe a c a d e m i ­ ci e e n trainingsprogramma op­ gezet. Hierin wordt d e jonge academicus onder a n d e r e ge­ leerd hoe e e n 'moeilijk gesprek met e e n h a r d e b o o d s c h a p ' a a n te pakken.

Mark Plekker O p d e opleidingsafdeling v a n d e N MB Postbank krijgen jonge academici nog g e e n a p a r t e a a n d a c h t . "Het is n o g niet als probleem n a a r voren geko­ men", aldus w a a r n e m e n d afde­ lingshoofd' Pl ochg. Bij d e branchegenoot AMRO heeft m e n het gebrek a a n socia­ le v a a r d i g h e d e n p a s recent ge­ signaleerd. De b a n k is n o g a a n het onderzoeken of er über­

k a n jaarlijks tachtig academici a a n e e n natuurkundig promo­ tie­onderzoek helpen. Voorlichter Van Eggen van FOM heeft nog g e e n indicaties dat d e kwaliteit v a n het promo­ tie­onderzoek onder d e nieuwe wet te lijden heeft g e h a d . "In ons circuit merken w e met n a m e dat er minder experimentele vaardigheid is. De academici h e b b e n minder tijd g e k r e g e n om ervaringen op te d o e n met het m a k e n e n in bedrijf houden v a n laboratoriumopstellingen. M a a r w e h e b b e n tot n o g toe g e e n aanleiding te z e g g e n dat het werk v a n d e promovendi onder d e m a a t is." FOM is wel op zijn qui­vive, om­ dat d e verschillen in kwaliteit zich later kunnen o p e n b a r e n . "De eerste p a a r lichtingen on­ derzoekers zijn, door d e b a n k genomen, natuurlijk ook d e snelst studerenden e n d e meest briljanten. De b e h e e r d e r s v a n

leid dat w e minder a a n b o d h e b ­ ben gekregen. De m e n s e n die bij ons binnen komen, willen per se onderzoek doen. Ze doen lie­ ver nu onderzoekervaring op. Het aantrekkelijke salaris d a t ze ergens a n d e r s zouden kunnen verdienen, telt nog niet." De gezamenlijke universiteiten (VSNU) zijn natuurlijk erg b e ­ nieuwd n a a r d e ervaringen v a n d e 'gebruikers' v a n academici. Medio 1988 confereerden ze over het thema. Uit het verslag v a n d e bijeenkomst blijkt dat "de nieuwe generatie a c a d e m i ­ ci in iets mindere m a t e beschikt over e e n totaal overzicht v a n h a a r vakgebied." Een a n d e r e ervaring is dat d e "gemiddeld jonge leeftijd v a n eerste­fase opgeleiden d e inzet­ b a a r h e i d voor met n a m e g e n e ­ ralistische e n op m a n a g e m e n t gebied liggende functies k a n beperken." De landelijke studentenvak­

d e FOM­fondsen vreesden a a n ­ vankelijk d a t d e b e g e n a d i g d e onderzoeker e e n goed b e t a a l d e b a a n bij e e n laboratorium in het bedrijfsleven zou verkiezen bo­ ven e e n universitair lab," aldus Van Eggen. Echter: "De l a g e OIO­salarissen h e b b e n er absoluut niet toe ge­

bond (LSVb) staat niet te kijken v a n d e ervaringen die het be­ drijfleven met d e academici heeft. "Persoonlijke e n m a a t ­ schappelijke vorming h e b b e n het afgelegd," stelt Robert Gis­ bert v a n d e LSVb vast. "Als ge­ volg v a n d e bezuinigingen e n het h o g e collegegeld zijn d e stu­ denten steeds meer over hun studie als e e n investering g a a n denken. Vroeger vond m e n d a t het onderwijs ook vormend moest zijn. Dat is voorbij. De eisen die d e arbeidsmarkt stelt, h e b b e n d e o v e r h a n d gekre­ gen." ƒ. Koning, secretaris voor onderwijszaken bij d e christelijke werkgevers (NCW), geeft toe dat d e vorming in het onderwijs te lijden heeft g e h a d onder d e tweefasenwet. Volgens hem zal er als oplossing voor d e problem e n binnen d e opleiding meer a a n projectonderwijs g e d a a n moeten worden, waarbij "studenten g e d w o n g e n worden op enigerlei wijze s a m e n te werken". D a a r n a a s t vindt hij dat, ond a n k s d e toegenomen studiedruk, v a n studenten g e v r a a g d m a g worden "uit zichzelf acitiviteiten te ontplooien die e e n bijd r a g e zouden kunnen betekenen a a n hun persoonlijke vorming." Ook voor het bedrijfsleven is e e n t a a k weggelegd. "Niet alleen moeten er vanuit het bedrijf trainingen verzorgd worden, ook zou d e e l n a m e in a n d e r e maatschappelijke verbanden, zoals e e n politieke partij of een sportvereniging, gestimuleerd kunnen worden", aldus Koning. "Het kennisniveau v a n d e nieuw e academicus vindt het b e drijfleven over het a l g e m e e n goed. Ik denk dat het bedrijfsleven e n a n d e r e segmenten v a n d e arbeidsmarkt ziollen moeten leren leven met d e kwaliteiten v a n studenten zoals ze nu uit het onderwijs stromen."

Tekening A a d Meijer

haupt iets a a n het ontbreken v a n d e sociale v a a r d i g h e d e n te doen is. Behalve in het bedrijfsleven vin­ d e n veel academici emplooi bij e e n non­profit organisatie. Bij­ voorbeeld bij FOM, d e Stichting voor fundamenteel onderzoek der materie, in Utrecht. FOM

Doctorandus op uitzendpad "Er s t a a n hier niet veel m e n s e n met e e n filoso­ fische opleiding inge­ schreven. Dat is nou zo'n groep waarvoor we weinig kunnen doen", zegt Eve l ine Wentzel v a n Top Cen­ tre. Deze organisatie is opgericht op 6 septem­ ber e n fungeert onder a n d e r e als uitzendbu­ r e a u voor academici e n HBO'ers. Ook is het e e n intermediair voor met n a m e het bedrijfsleven, dat tijdelijk of vast per­ soneel onder d e hoger opgeleiden zoekt. Daarnaast bemiddelt Top Centre bij het zoe­ ken v a n s t a g e p l a a t s e n voor academici die in bijscholing, gefinan­ cierd door het arbeids­ bureau, zitten. Achter dit initiatief schuilt e e n gezelschap waarvan Uitzendbu­ r e a u Start, N ieuw Elan, de werkgeververeni­ ging VN O e n het ar­ beidsbureau v a n Am­ sterdam deel uitmaken. Het doel is om d e ar­ beidsmarkt voor hoger opgeleiden beter te ont­ sluiten. Hoewel werkgevers

zich grote zorgen m a ­ Deze zijn e e n initiatief ken over het a a n b o d v a n het a a n het ar­ v a n gekwalificeerd ­ beidsbureau gelieerde dat wil zeggen goed Uitzendbureau Start. In opgeleid­ personeel, is d e toekomst zal Top d e werkloosheid onder Start in meer grote ste­ universiteitsverlaters d e n opduiken, zo is d e toch hoog. In septem­ verwachting. ber b e d r o e g het a a n t a l werkzoekende a c a d e ­ In Amstelveen is het mici volgens het minis­ executive searchbu­ terie v a n Sociale Zaken reau (een modern 27.666. woord voor h e a d h u n ­ "Het is niet voor niets < ter) CDC actief onder academici. Het richt dat er e e n Top Centre is zich uitsluitend op deze gekomen", zegt Eveline categorie. Sinds 1985 Wentzel." Er melden opereert het uitzendbu­ zich verschillende cate­ r e a u Funktie/Mediair goriën academici bij Top Centre: werklozen, p a s afgestudeerden die nog zoeken n a a r werk e n d e g e n e n die al e e n b a a n hebben, m a a r v a n werkkring willen BV onder academici e n veranderen. HBO'ers. Sinds e e n a a n t a l j a r e n Oprichter J.C.F. Jacobs is het jbon ton voor uit­ signaleerde e e n grote zend­, arbeids­ e n he­ v r a a g uit het bedrijfsle­ adhuntingbureaus om ven n a a r tijdelijk perso­ iets met academici te neel met e e n hogere organiseren. Enkele opleiding. Vooral in d e grote steden in N eder­ dienstensector blijkt land, zoals Groningen, deze v r a a g erg hoog. Rotterdam e n M a a s ­ Jacobs' b e s t a n d v a n tricht k e n n e n al uit­ academici e n HBO'ers zendbureaus voor a c a ­ b e d r a a g t volgens ei­ demici e n HBO'ers, g e n zeggen "duizen­ Topstart genaamd. den".

Het verloop is groot. Ze­ ventig procent v a n zijn uitzendkrachten blijft h a n g e n bij het bedrijf w a a r ze tijdelijk h e e n gingen. "Vaak worden ze aangetrokken voor e e n b e p a a l d e taak", zegt Jacobs. "N a afloop d a a r v a n krijgen ze soms elders in het be­ drijf e e n b a a n . G o e d e m e n s e n houd je nu e e n ­ maal vast." Vooral mensen met e e n be­ drijfskundige e n e e n in­ formaticaopleiding lig­ g e n goed in d e markt. "Wat dat betreft zie je

ARBEIDSMARKT hier e e n afspiegeling v a n d e a n d e r e uitzend­ bureaus." Toch biedt het uitzend­ wezen voor veel a c a ­ demici weinig hoop voor d e toekomst. Ja­ cobs k a n voldoende ho­ ger opgeleiden wer­ ven, m a a r d e grootste problemen heeft hij met m e n s e n die hij niet in k a n schrijven, omdat ze niet inzetbaar zijn. Ze h e b b e n niet voldoende

v a a r d i g h e d e n voor d e aangeboden taken. Dat lot treft volgens h e m vooral sociale we­ tenschappers. Top Centre schrijft ie­ d e r e e n in die e e n bul kan laten zien, m a a r ook d a a r laten ze dui­ delijk weten dat er niet voor iedereen werk is. "Als iemand bijvoor­ beeld tien j a a r antropo­ logie heeft gestudeerd d a n kunnen wij h e m wel inschrijven, m a a r w e z e g g e n erbij d a t d e k a n s op werk klein is", zegt Eveline Wentzel v a n Top Centre. "We g a a n uit v a n d e v r a a g uit het bedrijfsleven, want dat is d e realiteit." Zowel zij als Jacobs b e ­ nadrukken dat e e n we­ tenschappelijke oplei­ ding niet het b e l a n g ­ rijkste is dat telt. "Als je niets a n d e r s hebt te melden d a n veertien j a a r studie, wordt het moeilijk", zegt Jacobs. "Heeft iemand d a a r ­ n a a s t symposia geor­ ganiseerd, in vereni­ gingen gezeten of in e e n broodjeszaak g e ­ werkt? Het hoeft niet zo z w a a r te zijn, m a a r dit soort dingen zegt iets over iemands ambi­ ties."

(Henk l V aming)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen