Ad Valvas 1989-1990 - pagina 530

IAD VALVAS 31 MEI 1990

PAGINA 10

ransseksualiteit zit met in je broek, maar i Schuchtere mannen veranderen in VU ziekenhuis inflamboyantevrouwen, maar sociale omgeving bepalend voor gelukkiger leven "'t Is geen zotheid, wat we ondersteunen." Psycholoog drs.B. Kuiper over de behandeling van transseksuelen. Uit zijn onderzoek blijkt dat bijna zeventig procent zich (zeer) gelukkig voelt na de operatie. In het VU ziekenhuis zijn inmiddels zo'n tweehondervijftig mensen geholpen. Schuchtere mannen veranderen in flamboyante vrouwen, maar sommigen worden triest genoeg volkomen uitgerangeerd. Een gesprek met de hoogleraar, de chirurg, de coördinator en de psycholoog. Diana Doornenbal Een mollige jongen met Limburgs accent en een ietwat Spaans uiterlijk stormt glunderend de kamer van de afdeling andrologie binnen: "Hé, Jos, ik ga binnenkon weer optreden! Wil je het horen? Ik heb een bandje meegenomen", roept hij enthousiast. Jos Megens, coÖordinator van de afdeling waar transseksuelen komen, is verrast door z'n bezoek. Ze omarmen elkaar als oude vrienden en meteen gaat het bandje in de cassette achter z'n bureau. De volumeknop wordt omhoog gedraaid en een donkere baritonstem schalt door het kantoor. Megens is stil van verbazing. "Ben jij dat?", brengt hij even later uit. De jongen knikt trots. "Ik had het zelf ook nooit gedacht," licht hij toe, "dat ik weer zó zou kunnen zingen. Laat staan optreden!" De jongen, J., heette een paar jaar geleden nog Marleen, hij was toen een vrouw. Megens heeft nog een bandje van hem uit die tijd, toen hij nog zangeres was in dezelfde band. Ook dat bandje wordt even gedraaid en J. de bariton maakt plaats voor een hoge vrouwenstem: Marleen. Stemmen van twee verschillende mensen; in werkelijkheid van een en dezelfde persoon. Na een paar minuten is J. weer verdwenen. Megens vertelt dan dat hij biologisch eigenlijk half man half vrouw is, want al zijn de borsten, de baarmoeder en de eileiders verwijderd en heeft J. alles wat van een man een man maakt: een penis ontbreekt. "Omdat de 'penistechniek' nog in een experimenteel stadium is, wacht hij daar liever nog even mee. En hij mist 'm niet. Het is natuurlijk ook alleen maar iets voor in de broek. Je zag 't zelf: het geluk straalt van hem af! Ik zeg ook altijd: transseksualiteit zit niet in je broek, maar in je hoofd."

Proeve Megens kent alle transseksuelen die in het VU-ziekenhuis geopereerd of nog onder behandeling zijn. Voordat transseksuelen de geslachtsveranderende operatie ondergaan, moeten ze twee jaar hormonen slikken waardoor de secundaire geslachtskenmerken zoals borsten en baardgroei ontstaan. Ook moeten ze in die twee jaar voor de buitenwereld de rol van hun nieuwe geslacht aannemen, de zogenaamde real life-test. Als een soort proeve van bekwaamheid.

Al die tijd hebben ze contact met Megens en z'n collega. Ook na de operatie komen ze steeds bij Megens terug voor controle, want het hormonen slikken duurt een leven lang. Megens is de vraagbaak voor zij die van geslacht willen veranderen. Vragen waarmee ze meestal bij niemand anders terecht kunnen. Hij voelt zich dan ook half dokter en half maatschappelijk werker. Megens: "Ik hoor heel andere verhalen van ze dan professor Bouman, de chirurg, of professor Gooren, want die kunnen zeggen 'ik opereer u niet', of 'ik schrijf nog geen recept voor u uit'. Vaak gaat het helemaal niet zo goed als het lijkt. Het is mijn taak om dat te signaleren." Megens geeft als voorbeeld een voorval van een vrouw die op een avond met koffer en al naar de afdeling andrologie kwam en zei: 'Ik wil hier blijven, want hier voel ik me veilig'. Aan de vrouw was te zien dat ze ooit een man was geweest. In haar woonplaats hadden een paar jongens haar pruik afgerukt en een zak patat op haar hoofd uitgedrukt. Megens: "Zoiets is zó triest. Het is mijn taak om haar dan gerust te stellen en het maatschappelijk werk in haar woonplaats te waarschuwen, want hier kan ze natuurlijk niet blijven." Ook gebeurt het regelmatig dat transseksuelen ontslagen worden. Megens is dan degene die contact zoekt met het bedrijf of eventueel met een advocaat. En hij verstuurt talloze brieven naar het ziekenfonds. Voor het vergoeden van een experimentele penisoperatie, stemles of elektrische epilatie.

voor de deur staat. Dat is niet zo. Je moet vechten voor je eigen geluk. Door ons wordt alleen wat aan het lichaam gecorrigeerd. Schoenmaat 46 wordt heus geen leuk pumpsje van maat 38. En een kalend hoofd verandert na de operatie niet in een Tina Turner-haardos." Volgens schattingen voelt in Nederland 1 op de 50.000 mannen zich vrouw en 1 op de 20.000 vrou*en zich man. In het VU-ziekenhuis zijn twaalfhonderd mensen in behandeling. De grootste groep ter wereld. Het zogenaamde genderteam van de VU bespreekt alle patiënten en besluit gezamenlijk tot behandeling. Eerst hormonaal, daarna chirurgisch.

Erkenning Prof.dr.L.J.G. Gooren, internist en hormoonspecialist werd in november 1988, als eerste ter wereld benoemd tot bijzonder hoogleraar in de transseksuologie. Morgen houdt hij z'n inaugurele rede. Volgens zijn zeggen

krijgt hij door z'n benoeming eindelijk wat meer erkenning. "Ik ben een soort rijksbotermerk. Als hoogleraar bèn je iemand binnen het universitaire bestel. Er wordt niet meer gedacht dat transseksualiteit een rare hobby van me is." Ook voor de acceptatie van de transseksuelen heeft Goorens benoeming haar steentje'bijgedragen: "Mensen weten nu, door alle publiciteit, dat je er gewoon voor naar de dokter kan. Het probleem is gemedicahseerd. Wat vroeger vies en voos was, waarvoor mensen in de prostitutie moesten om geld te sparen voor de ingreep in Casa Blanca, daarvoor kun je nu naar het VU-ziekenhuis. Door medicalisatie van het probleem, wordt deze 'afwijking' respectabel, want zo werkt dat in onze maatschappij. De patient hoeft zich, ook juridisch, niet meer te verdedigen. Hij lijdt aan iets, net zoals je aan een maagzweer kunt lijden." Het zijn niet alleen de transseksuelen die iets hebben aan de aanwezigheid

van een hoogleraar transseksuologie. Onder leiding van Gooren lopen verschillende onderzoeken die waardevol zijn voor de hele geneeskunde. Gooren: "Waar een klein VU'tje groot in kan zijn. Wij hebben hier unieke modellen -ook qua aantal- in handen. Namelijk van vrouwen die man willen worden en zich daardoor laten behandelen met mannelijk hormoon. En biologische mannen die zich met vrouwelijke hormonen laten behandelen. Zo kun je te weten komen wat die hormonen voor effect hebben en hoe bepaalde ziektes die bij biologische vrouwen spontaan optreden, ontstaan. Ook vergroot het ons inzicht in de werking van vetten in het bloed en van geslachtshormonen." Ook vermoedt men dat mensen met vet op de buik (mannen) eerder kans lopen op een hartaanval dan degenen met vet op de billen en heupen (vrouwen), wat te maken heeft met de afvoer van vet naar de lever. Gooren: "In het normale leven kun

"Omdat transseksualiteit een tamelijk onbekend fenomeen is, heb je overal een brief voor nodig, want als je als man aan de balie van het ziekenfonds komt en vraagt om elektrische epilatie, dan wordt er gezegd 'Man, stel je niet aan, pak een scheerapparaat'. Ook gaan er brieven de deur uit voor het vergoeden van kleding. De nieuwe vrouwen moeten immers een hele damesgarderobe aanschaffen, want bedenk wel dat m'n transseksuele vriendinnen zich heel vrouwelijk willen kleden, dat kost wel wat. Gelukkig vergoedt het ziekenfonds alles." Het valt voor velen niet mee om zich echt als een dame te gedragen. Sommigen hebben bewegingslessen nodig, vertelt Megens. Ze moeten leren om als een dame te gaan zitten. Ook kan make-up advies soms geen kwaad: "Als ze eruit zien als een soort moeder Oef met allerlei oorlogskleuren op het gezicht. Dat geef ik dan door aan de huidtherapeut die tijdens het elektrisch epileren voorzichtig kan zeggen 'doe het 'ns niet zus, maar zo'."

Veertig procent De transseksuelen vormen veertig procent van Megens' patiëntengroep, daarnaast krijgt hij onder meer mannen met impotentieproblemen en 'slecht zaad'. Toch geven de transseksuelen hem werk voor zeventig procent. Naast het schrijven van brieven en de controle, staat de telefoon niet . stil. Voor de tientallen vragen waarmee de patient niet naar de huisarts durft te gaan, wordt Megens geraadpleegd. Trinnng..."Hallo Jos, met Monique, m'n ballen worden zo week en ik heb er helemaal geen gevoel meer in. Hoort dat zo?", klinkt het aan de andere kant van de lijn. "Ja, hoor. Dat geeft niks. Dat komt door de hormonen", antwoordt Megens geduldig na het zoveelste telefoontje. Meteen vertelt hij weer verder: "Een andere belangrijke klus van mij is hel afremmen van hoge verwachtingen. Velen denken dat als ze eenmaal geopereerd zijn, de prins op het witte paard

Foto Bram de Hollander

fea

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen