Ad Valvas 1989-1990 - pagina 119

PD\PJ}^P£

6 OKTOBER 1989 Sterke a r g u m e n t e n in g o e d e stijl gebracht, leiden niet vanzelf­ sprekend tot verbetering v a n het onderwijs in schrijfvaardig­ heid a a n d e VU, zo ondervond dr. C.J. Koster, directeur v a n het Taaicentrum­VU. Koster ging vorig j a a r voortvarend v a n start met e e n marktonderzoek onder d e personeelchefs v a n 231 grote bedrijven. Die bleken zeer slecht te spreken over d e schrijf­ kwaliteiten v a n academici. De personeelchefs v o n d e n d e a c a d e m i s c h e schrijfsels v a a k onlogisch opgebouwd e n lelijk v a n stijl. Bovendien w a s d e ken­ nis v a n spelling e n g r a m m a t i c a in h u n o g e n b e n e d e n peil. Het overgrote deel v a n d e chefs vond dat d e universiteiten e e n verplichte cursus Nederlandse Taalbeheersing zouden moeten geven. Koster vond het resultaat v a n zijn onderzoek zo a l a r m e r e n d dat hij al bij d e opening v a n het Talencentrum­VU zei: "Voor mij heeft e e n cursus schriftelijke taalvaardigheid Nederlands voor cdle VU­studenten v a n d e héle universiteit d e prioriteit." Het beginnersenihousiasme v a n Koster is iimiiddels a a n ­ zienlijk getemperd, want d e be­ d i e n a r e n v a n d e g e l d k r a a n za­ g e n niets in zijn American dre­ am. In d e Verenigde Staten vol­ g e n cdle universitaire studenten in hun eerste j a a r e e n schrijfcur­ sus. Deze traditie stamt al uit d e vorige e e u w e n heeft zich d a a r ontwikkeld tot e e n w a r e sport. Het is het enige terrein w a a r o p d e Amerikaanse universiteiten e e n l a n g e r e traditie h e b b e n d a n d e Europese universiteiten. Dat is ook goed te merken, want boeken e n artikelen v a n Ameri­ k a a n s e wetenschappers zijn meestal bijzonder goed lees­ baar, vergeleken met het door­ wrochte, m a a r o e r s a a i e proza v a n hun Duitse collega's of het stijlvolle, m a a r al te ijle t a a l g e ­ bruik v a n d e F r a n s e academici.

Nog beter Koster stelt vast dat d e schrijf­ vaardigheid in het hoger be­ roepsonderwijs n o g beter wordt a a n g e p a k t d a n op d e universi­ teit. "Op e e n a a n t a l h e a o ' s be­ s t a a n verplichte schrijf cursus­ sen. O p Nijenrode is het ver­ plicht e n ook d e Amsterdamse Academie voor Bank e n Finan­ ciën ziet d e n o o d z a a k v a n g o e d schrijven in." Het college v a n d e c a n e n hoor­ d e Koster welwülend a a n . Het college d e e l d e zijn zorg over d e schrijfvaardigheid v a n studen­ ten, m a a r z a g niets in e e n ver­ plichte schrijfcursus g e d u r e n d e d e studie. Koster dacht overi­ gens niet a a n e e n cursus voor eerstejaars (zoals in d e VS), m a a r voor hogerej a a r s , omdat d e meeste studenten p a s later in hun studie artikelen e n scripties moeten schrijven.

VU ziet niets in verplichte cursus schriftelijke taalvaardigheid

Schrijven moeten studenten maar na hun studie leren De klacht is zo langzamerhand afgezaagd: de meeste studenten kunnen niet fatsoenlijk schrijven. Docenten jammeren, studenten jammeren; iedereen vindt dat het zo niet langer kan, maar er gebeurt weinig. Het geld ontbreekt en de studieprograiimia's zijn al overvol. Schrijven moeten studenten maar na hun studie leren. ^=ÜL1AUU

LUJMil

T e k e n m g Ton v a n Dun

De d e c a n e n h a d d e n praktische b e z w a r e n tegen d e invoering v a n e e n verplichte schrijfcursus. Volgens Koster h e b b e n ze niet h e l e m a a l goed n a a r h e m g e ­ luisterd. "Ik b e n het met ze e e n s dat het geld e e n probleem is, m a a r het college refereerde ook a a n d e mislukking v a n e e n al­ g e m e n e cursus wijsbegeerte voor alle studierichtingen. Die mislukte omdat hij in e e n v a ­ cuüm werd g e g e v e n . Wij willen d e schrijfcursus juist a a n p a s s e n a a n d e faculteiten. De t a a i g e ­ woontes v a n economen zijn to­ t a a l a n d e r s d a n die v a n psy­ chologen. En wiskundigen e n informatici moeten w e e r hele a n d e r e schrijfstrategieën vol­ gen, w a n t die promoveren o p dissertaties v a n dertig pagi­ na's."

Gehoor Koster vond wel gehoor bij twee faculteiten. Studenten wijsbe­

Universiteitsblad moet tekort ton zelf dekken Het weekblad Univers v a n d e Katholieke Universiteit Brabant m a g tot Kerstmis n o g m a a r zes keer verschijnen met hooguit acht p a g i n a ' s per nummer. De universiteitsraad in Tilburg, die tot deze ingrijpende m a a t r e g e l heeft besloten, vindt d a t het blad zelf het dreigende tekort v a n e e n ton op zijn begroting moet zien te dekken. Het coUege v a n bestuur h a d d e r a a d voorgesteld om in afwach­ ting v a n e e n fundamentele b e ­ handeling v a n d e financiële problemen bij Univers, 86.000 gulden bij te p a s s e n . Univers zelf zou d a n 30.000 gulden moe­ ten b e s p a r e n .

H

Het tekort is volgens e e n brief v a n d e redactie a a n d e univer­ siteitsraad ontstaan doordat d e subsidies in d e afgelopen acht j a a r bijna zijn gehalveerd. Om­ dat d e advertentie­inkomsten d e afgelopen j a r e n stegen, kon het b l a d toch wekelijks blijven verschijnen met e e n gemiddel­ d e o m v a n g v a n zestien pagi­ na's. Daling v a n die inkomsten met 45.000 gulden dit j a a r verctor­ zaakt e e n begrotingsgat, aldus d e brief. Het niet p l a a t s e n v a n e e n serie SheU­advertenties op a a n d r a n g v a n d e r a a d e n het college, d e e d het tekort n o g op­

geerte krijgen voortaan in het eerste j a a r e e n cursus schrijven, e n bij economie begint in j a n u a ­ ri e e n proef cursus. Het is e e n begin, m a a r veel is het niet. Koster: "De faculteiten weten echt wel dat academici hun v a k niet goed kunnen uitoefenen als ze niet behoorlijk kunnen schrij­ ven, m a a r ze weten niet w a a r ze het schrijfonderwijs moeten on­ d e r b r e n g e n in het studiepro­ g r a m m a . Het zou ten koste g a a n v a n vakken die direct met d e studie te m a k e n h e b b e n . Vier j a a r is al zo kort." Koster vindt het lastig om schul­ digen a a n te wijzen. "Eigenlijk moet je al op d e middelbare school leren schrijven, m a a r ja, d e leraren Nederlands moeten hun leerlingen ook al w a a r d e ­ ring voor literatuur bijbrengen. Bovendien kun je d e eisen w a a r a a n e e n wetenschappelijk artikel moet voldoen p a s op d e universiteit onderwijzen." Koster vindt het ook m e r k w a a r ­ lopen. Bovendien bleek e e n g e ­ r a a m d e b e s p a r i n g door auto­ matisering tegen te vallen. De r a a d m e e n d e d a t Univers, als a n d e r e diensten v a n d e KUB e e n zelfstandige budgeteen­ heid, zelf zijn tekorten moet op­ v a n g e n . Een buiten­universitair lid z a g het a n d e r s . Hij stelde dat over d e universiteitsraad weinig in het b l a d wordt geschreven. "Dat is wellicht e e n r e d e n w a a r ­ om d e r a a d over Univers wat e r g kritisch denkt." Volgens d e redactie wü d e r a a d meer g r e e p krijgen op het uni­ versiteitsblad e n dat k a n nu door d e redactie financieel a a n te pakken. De redactie e r v a a r t d e ingreep als e e n onrechtvaar­ dige d a a d , als e e n inperking v a n h a a r informatietaak e n uit­ eindelijk als e e n a a n t a s t i n g v a n h a a r onafhankelijkheid.

(Gerard

Rutten)

Frank van Kolfschooten dig dat er a a n d e VU zo weinig faculteiten zijn voor studenten om vreemde talen te leren. "In Europa n a 1992 moet je je v a k ook in e e n v r e e m d e t a a l a a n d e m a n kunnen brengen." Voorlopig moeten studenten dat m a a r n a hun studie bijspijkeren. Assistenten e n onderzoekers in opleiding (aio's e n oio's) zijn ei­ genlijk d e enigen die worden bijgeschoold op schrijfgebied. Maar zij zijn d a n ook d e p a r a ­ d e p a a r d j e s v a n d e universiteit. Vlotte stukken in d e kranten hoeven w e overigens v a n deze jonge wetenschappers niet te verwachten, want populair schrijven leren ze niet. Het is al heel wat als e e n w e t e n s c h a p p e r wetenschappelijke artikelen k a n schrijven met e e n kop, e e n romp e n e e n staart. Schrijf cursussen w o r d e n wel g e g e v e n door het Vormingscen­ trum v a n d e VU. Een studenten­ voorziening die d e maatschap­ pelijke vorming v a n studenten ivoor zijn rekening heet te ne­ 'men. Schrijfvaardigheid hoort d a a r blijkbaar ook bij. Dit j a a r organiseert het Vor­ mingscentrum voor het eerst e e n cursus schrijfvaardigheid. "Daar kunnen studenten d a n le­ ren wat n o r m a a l gesproken als bekend wordt verondersteld," zegt Greetje de Jong, coördina­ tor v a n het Vormingscentrum. Hoe moeilijk het voor studenten is om h u n schrijfvaardigheid a a n d e VU te verbeteren, blijkt wel uit het feit dat er nota b e n e docenten v a n d e Universiteit v a n Amsterdam moesten wor­ d e n ingeschakeld om d e cursus te verzorgen. Deze universiteit doet overigens ook bitter weinig voor h a a r studenten op dit g e ­ bied. Het Vormingscentrum heeft g e e n idee hoe groot d e o m v a n g v a n d e schrijfproblemen onder studenten is. In ieder g e v a l groot. De Jong: "Er komen hier veel studenten a a n d e balie die klagen over hun geringe schrijf­ vaardigheid. Vooral rechtenstu­ denten h e b b e n d a a r problemen mee, want die faculteit doet niets a a n dit soort zaken. Onze cursus zit al tijden vol, w e h e b ­ b e n zelfs e e n wachtlijst. De Jong ziet e e n v e r b a n d tussen d e studieduurverkorting e n d e schrijfproblemen bij d e scriptie: "Oude stijl­studenten liepen vast met het schrijven v a n hun scriptie, omdat ze te veel tijd konden besteden a a n hun scrip­ tie e n er hun levenswerk v a n wilden maken. Tegenwoordig heeft e e n student m a a r drie m a a n d e n d e tijd voor het schrij­ ven v a n d e scriptie e n is d e druk groter. Een m o d e r n e student moet alleen m a a r feiten repro­ duceren in d e eerste j a r e n v a n zijn studie e n plotseling moet hij d a n zelf teksten produceren. Die o v e r g a n g blijkt niet zonder pro­ blemen te overbruggen."

op te schrijven e n heeft n o g veel ontzag voor d e wetenschap." Sommige studenten raken hier­ door zo verkrampt d a t ze zelfs hun studiebegeleider met meer durven op te zoeken. "Ze zijn b a n g d a t ze o p hun donder zul­ len krijgen of dat d e begeleider ze niet meer wil spreken. Zulke angstige fantasieëm proberen wij te doorbreken." De psychologen leren d e stu­ denten overigens niet om e e n brutale toon a a n te s l a a n in hun scriptie, zoals misschien ver­ wacht zou worden bij assertivi­ teitsproblemen. Ze leren d e stu­ dent om meer zelfvertrouwen te krijgen. Dat k a n in individuele gesprekken, m a a r ook in e e n groepstraining, die bij voldoen­ de belangsteUing gegeven wordt. "Een v a n d e eerste op­ drachten is d a n om in é é n mi­ nuut uit te leggen w a a r d e scrip­ tie over g a a t . Dat lukt v a a k niet e n d a n blijkt d a t m e n s e n zich h e b b e n vastgebeten in a b s t r a c ­ ties die niet v a n h e n zelf zijn. Ze moeten leren om w e t e n s c h a p in hun eigen woorden te vertalen." Meer d a n dertig studenten zoe­ ken jaarlijks d e studentenpsy­ chologen op omdat ze proble­ men h e b b e n met het schrijven v a n hun scriptie. "Maar ik b e n e r v a n overtuigd d a t wij alleen het topje v a n d e ijsberg zien," zegt Claus. Bij al deze sombere geluiden over d e armetierige schrijfkwa­ liteiten v a n d e m o d e r n e student, k a n e e n relativerend geluid g e e n k w a a d . Martin van Ame­ rongen, hoofdredacteur v a n d e Groene Amsterdammer, sprak deze w e e k in d e Agnietenkapel op e e n bijeenkomst gewijd a a n het slechte schrijven v a n stu­ denten. Hij vond e e n g o e d e (schrijf­)stijl niet zaligmakend. Soms is stijlloosheid zelfs e e n v o o r w a a r d e om iets te kunnen bereiken in het leven. Van Amerongen vond d e televi­ sieserie Hol ocaust e e n goed voorbeeld. Wat g e e n weten­ schappelijke verhandeling w a s gelukt, hoe stijlvol ook geschre­ ven, lukte nu wel. "Holocaust veroorzaakte in West­Duitsland e e n w a r e aardbeving, eindelijk r e a g e e r d e n d e Duitsers schuld­ bewust o p d e jodenvervolging. Het w a s d e triomf v a n d e stijl­ loosheid." Met e e n slechte stijl k a n je ook altijd nog terecht in d e politiek. Van Amerongen w e e s op d e prachtige carrière v a n d e oud­ economiestudent Ruud Lubbers met zijn "oorverdovende CDA­ onduidelijkheid". Verhullend taalgebruik, in woord e n g e ­ schrift, is in d e politiek zelfs e e n b e s t a a n s v o o r w a a r d e . "Een po­ liticus die zegt w a t hij denkt, is snel politicus af."

Uw proefschrift van kopij tot boek Vraag deze gratis handleiding aan bij

Assertiviteit Dit v e r h a a l klinkt drs. C.W. Claus, studentenpsycholoog a a n d e VU, zeer b e k e n d in d e oren. Schrijfproblemen h e b b e n volgens h e m v a a k te m a k e n met e e n assertiviteitsprobl eem. "In e e n scriptie spreekt e e n student zich v a a k voor het eerst uit. Hij heeft n o g niet eerder d e k a n s gekregen om zijn eigen ideeën

ICG Printing b.v. Boekenmakers en Tijdschriftenmakers Mijlweg 79 3316 BE Dordrecht tel. 078-511377

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen