Ad Valvas 1989-1990 - pagina 45

/^\pL\ps

1 SEPTEMBER 1989

Weinig buitenlanders voltooien hordeloop aan universiteit Voor allochtonen is de weg naar het doctoraal examen lang, moeizaam en vol hindernissen. Dat begint al bij het Bureau Studentendecanen van de universiteit, waar steeds meer mensen uit de Derde Wereld aan­ kloppen voor een academische studie. Meestal moet de universiteit 'nee' verkopen. Slechts een handjevol bui­ tenlanders bemachtigt uiteindelijk een plaatsje in de collegebanken. "Laat ik beginnen bij d e dingen die ik niet mis", zegt Homayun uit Afghanistan. "Dat is d e oor­ log, het zien v a n geweren, het horen v a n gevechtsvliegtuigen. En d e h a a t in d e o g e n v a n d e mensen, ook dat mis ik niet. Voor d e rest mis ik aUes, mijn vrienden e n familie. I e m a n d k a n niet je zuster of je broer worden. Ik ging ergens h e e n en p a s toen ik a a n k w a m wist ik w a t het w a s . In het begin h a d ik moeite om mij a a n te p a s s e n . Toen ik doorkreeg dat je hier wordt geacht zelfstandig te zijn ging het beter." Homayun studeert informatica a a n d e VU. Zonder schoolpapie­ ren k w a m hij in Nederland, hoe­ wel hij wel e e n middelbare school in Kabul h a d gevolgd. Inclusief politieke indoctrinatie; demonstreren tegen het impe­ rialisme e n voor schooltijd e e n half uur luisteren n a a r e e n toe­ s p r a a k v a n d e schooldirecteur over het duivelse Amerika. In Afghanistan krijg je p a s je di­ ploma w a n n e e r je in militaire dienst bent geweest, zo legt Ho­ m a y u n uit. Dat betekent betrok­ ken raken in e e n oorlog die zijn familie heeft gespleten. Zijn neef vecht als officier in het re­ geringsleger. Een a n d e r e is bij d e mujahedin. Weer e e n a n d e r familielid is op doorreis omge­ komen toen hij betrokken raakte bij gevechtshandelingen tussen d e twee groeperingen. Voordat hij in het legergroen zou worden gehesen, vluchtte Homayun. Via Iran e n P akistan b e l a n d d e hij in Nederland.

Andere cultuur Hij is juist a a n zijn t w e e d e j a a r b e g o n n e n e n é é n v a n d e weini­ g e studenten uit d e Derde We­ reld die zijn doorgedrongen tot e e n studie a a n d e VU. De mees­ ten falen in hun poging e e n plekje op e e n universiteit te be­ machtigen. Diegenen die sla­ gen moeten hun d r a a i zien te vinden, ver v a n familie, vrien­ den, geboortegrond. De a n d e r e cultuur en d e v r e e m d e taal ma­ ken het allemaal nog moeilijker. "Ik mis mijn familie, mijn kennis­ sen, mijn herinneringen...", zegt ook Hassan, e v e n e e n s informa­ ticastudent, uit Marokko. "Ik zou g r a a g terug willen. M a a r het is mij veel w a a r d om mijn diploma te halen. Als ik e e n m a a l b e n afgestudeerd zal ik w^eer terug­ gaan." Volle wachtkamers, overwerkte

universiteitsmedewerkers en g e s p a n n e n w a c h t e n d e buiten­ landers. Dat zijn d e contouren v a n e e n beeld v a n d e m e n s e n uit d e Derde Wereld die zich bij e e n universiteit melden. Het is ook e e n beeld waarbij d e tra­ giek v a n e e n vreemdelingenbe­ leid over d e drempels v a n d e universiteit rolt. Honderden m e n s e n uit d e Derde Wereld ko­ m e n jaarlijks n a a r d e VU. On­ der h e n bevinden zich politieke vluchtelingen, m e n s e n die voor gezinshereniging n a a r Neder­ land zijn gekomen, die met e e n Nederlander e e n duurzame re­ latie zijn a a n g e g a a n e n vooral die enkel e e n toeristenvisum op zak hebben.

Henk Vlaming zie opriep. De gevolgen d a a r ­ v a n achtervolgden d e jongen tot in zijn buurland. "Hij k w a m hier op e e n schoen e n e e n oude slof", vertelt Ern­ sting. "Het w a s e e n g o e d e jon­ gen, m a a r hij h a d hier niets ­ g e e n geld, g e e n familie e n ook g e e n kennissen die h e m konden helpen." Hij is uiteindelijk terug­ gekeerd, want hij m a a k t e g e e n a a n s p r a a k op d e vluchtelingen­ status. Een vluchteling k a n stu­ diefinanciering krijgen, m a a r iemand zonder verblijfsvergun­ ning moet zelf voor geld zorgen. Zonder dat is er g e e n mogelijk­ heid om e e n a c a d e m i s c h e oplei­ ding in Nederland te volgen, h o e briljant d e k a n d i d a a t ook is. Toelating tot e e n a c a d e m i s c h e studie is in h a n d e n v a n d e uni­ versiteit. Voor buitenlanders die a a n e e n universiteit willen stu­

zich voor het voorbereidende j a a r te kwalificeren. In het j a a r ­ verlag v a n Vasvu (Voorberei­ d e n d j a a r Anderstaligen a a n d e VU), e e n VU­instantie die bij­ scholing organiseert voor a a n ­ komende studenten uit d e Der­ d e Wereld, staat dat jaarlijks ongeveer negentig buitenlan­ ders m e e d o e n a a n e e n toela­ tingsselectie voor het voorberei­ d e n d jaar. Dat is voor d e meeste buitenlanders d e enige t o e g a n g tot e e n universitaire studie. Slechts e e n kwart tot e e n d e r d e v a n d e buitenlanders komt door d e selectie. Een deel hiervan slaagt er vervolgens niet in om het voorbereidend j a a r met suc­ ces af te ronden. Van d e 36 buitenlanders die in 1988 a a n het p r o g r a m m a v a n Vasvu begonnen, vielen er uit­ eindelijk veertien af. Vijftien s t a a n ingeschreven a a n e e n universiteit. De overige zeven gingen n a a r het hoger beroeps­

B

d e belangrijkste struikelblokken voor buitenlandse studenten. "Vergelijkingen, bijzinnen, ge­ zegdes ­ ze h e b b e n er allemaal veel problemen mee, hoe goed ze zich ook voorbereiden. Ik denk dat het vijftig procent v a n d e problematiek uitmaakt." "Tijdens e e n college h a d mijn docent het over e e n dobbel­ steen", vertelt Homayun, d e Af­ g h a a n . "Ik k e n d e dat woord echter niet. Wat is dat voor e e n steen, die ogen heeft? zo vroeg ik mij af."

Stampwerk Een a n d e r e hindernis voor bui­ tenlanders is volgens Smit d e manier v a n leren. In hun ge­ boorteland leerden d e studen­ ten d e stof v a a k letterlijk uit het hoofd. "Allemaal stampwerk," zegt d e Smit, "overschrijven wat d e leraar op het bord schreef." Nu h e b b e n ze o p e e n s e e n scala a a n weinig ontwikkelde v a a r ­ digheden nodig. Behalve het luisteren n a a r d e docent moeten ze a a n t e k e n i n g e n m a k e n e n d e stof niet zozeer uit het hoofd le­ ren als wel begrijpen. "Buitenlandse studenten zijn ze­ ker niet dommer d a n hun Hol­ landse collega's", vindt Smit. Zij moeten echter nog veel dingen

Gesloten Uiteindelijk blijft d e universiteit­ spoort voor het overgrote deel gesloten. Hoewel zich steeds meer m e n s e n uit alle delen v a n d e wereld a a n m e l d e n wordt er ook steeds vaker 'nee' verkocht. De oorzaak is e e n combinatie v a n wetgeving e n v o o r w a a r d e n die worden gesteld a a n e e n stu­ die a a n e e n Nederlandse uni­ versiteit. "Als je denkt dat er in deze ka­ mer alleen over studie wordt ge­ sproken h e b je het goed mis", zegt Piet Ernsting, studentende­ c a a n a a n d e VU, speciaal b e ­ last met d e begeleiding v a n bui­ tenlandse studenten. De studen­ t e n d e c a n e n m a k e n rapporten over d e buitenlanders, d r a g e n h e n voor bij faculteiten, helpen eventueel met het regelen v a n een verblijfsvergunning en springen bij w a n n e e r hoger be­ roep tegen e e n afwijzing d a a r ­ v a n gewenst is. Veel v a n hun werk wordt be­ p a a l d door invloeden v a n bui­ tenaf, vooral w a n n e e r d e ver­ blijfsvergunning v a n e e n bui­ tenlander in het geding is. "Ik h e b hier d e meest verschrikke­ lijke verhalen gehoord. Soms is e e n afwijzing voor d e betrokken buitenlander buitengewoon moeilijk te verwerken." Ernsting herinnert zich e e n jongen uit Ivoorkust. Hij studeerde medi­ cijnen, eerst in zijn eigen land, later in e e n buurland. Hij hield het er echter niet meer uit. Hij werd n a a r eigen z e g g e n het slachtoffer v a n hekserij. De jon­ gen k w a m uit e e n aanzienlijke familie. Zijn moeder w a s é é n v a n zijn v a d e r s vrouwen e n zij n a m e e n positie in die veel ach­ terdocht, wantrouwen en jaloe­

Advertentie

Ontmoet de D66-Kamerkandidaten ! Ontmoet Hans van Mierio en de eerste 15 D66-kandidaten persoonlijk. MAANDAGAVOND 4 SEPTEMBER in het WEST-INDiSCH HUIS, Haarlemmerdijk 75, Amsterdam. AANVANG: 20.00 UUR. DEMOCRATEN

urn

Maar 4 minuten lopen van het Station. Volg de borden.

Andere taal en cultuur zijn belangrijke deren gelden twee voorwaar­ den. Ze moeten voldoende alge­ m e n e kennis voor e e n a c a d e m i ­ sche studie h e b b e n en ze moe­ ten geld h e b b e n voor onder­ houd e n studie, uit eigen middelen, of v a n familie of ken­ nissen. Voldoet e e n buitenlan­ der niet a a n deze voorwaarden, d a n wacht slechts Schiphol. Het is v a a k d e financiële p a r a g r a a f w a a r d e buitenlanders op vast­ lopen, zo weet Ernsting.

Koffers p a k k e n Laat d e universiteit n a toetsing v a n d e k a n d i d a a t iemand toe tot het volgen v a n e e n studie, d a n k a n d e buitenlander e e n verblijfsvergunning voor e e n j a a r krijgen. In die tijd dient d e aspirant­student d e Nederland­ se taal voldoende eigen te ma­ ken en zich in sommige vakken, zoals engels, wis­ of natuurkun­ de, bij te scholen tot e e n voor d e studie acceptabel niveau. Scoort d e buitenlander n a dat j a a r op e e n onderdeel onvol­ doende, d a n moet d e g e n e met e e n eenjarige verblijfsvergun­ ning onherroepelijk zijn koffers pakken. Degene met e e n lan­ gerduriger vergunning m o g e n het nog e e n s proberen. Het merendeel v a n d e buiten­ landers slaagt er al niet in om

handicaps

onderwijs of proberen hun on­ voldoende resultaten alsnog te verbeteren. Een enkeling is op d e Joke Smit­school terecht ge­ komen e n e e n a n d e r is uit het zicht verdwenen.

Exacte vakken Het uitgedunde groepje buiten­ landers d a t a a n het eerste j a a r begint "heeft waarschijnlijk twee j a a r nodig voor d e prope­ deuse", zo luidt d e verwachting in het jaarverslag v a n Vasvu. Tentamencijfers liggen lager d a n v a n Nederlandse studen­ ten, m a a r staken v a n d e studie komt nauwelijks voor, zo luiden twee a n d e r e constateringen in het jaarverslag. "Buitenlandse studenten h e b ­ b e n heel wat hordes te nemen", zo meent drs. C.P. Smit, docent exacte vakken voor buitenland­ se studenten. Ze zijn niet ge­ w e n d a a n het Nederlandse on­ derwijssysteem e n moeten zich maatschappelijk n o g leren a a n te p a s s e n . "Het is hier het Wes­ ten", reageert e e n Indonesische student a a n d e VU. "Alles is g e ­ b a s e e r d op wetenschap. In In­ donesië h e e r s e n veel meer ge­ woontes en tradities. Er zijn veel verschillende volkeren e n je kunt snel iets verkeerds doen." De taal is volgens Smit é é n v a n

Foto Peter Wolters, AVC/VU

leren die voor Hollandse stu­ denten vanzelfsprekend zijn. Dat wordt bijvoorbeeld zicht­ b a a r in d e techniek. Hollandse kinderen h e b b e n al spelender­ wijs kennis g e m a a k t met com­ puters en televisies. Buitenlan­ ders h e b b e n d a a r ook kennis v a n genomen, m a a r meer v a n e e n afstand. De buitenlandse student die er in slaagt om e e n wetenschappelijke studie in Ne­ derland te volgen heeft e e n bij­ zonder goed niveau, conclu­ deert Smit. Toch zijn er buitenlandse stu­ denten in het wetenschappelijk onderwijs geweest die beter af zouden zijn geweest in het ho­ ger beroepsonderwijs, meent s t u d e n t e n d e c a a n P iet Smit. "Maar die w e g is v a a k afgeslo­ ten", weet hij. "Moet voor e e n universitaire studie a'an twee v o o r w a a r d e n worden voldaan, voor e e n hbo­studie h e b b e n al­ tijd a n d e r e v r a g e n e e n rol g e ­ speeld. Bijvoorbeeld of d e oplei­ ding een bijdrage levert a a n d e ontwikkeling v a n het eigen land. Zo'n v r a a g heeft iets moe­ ras­achtigs. Het zou interessant zijn om te onderzoeken w a a r d e buitenlandse studenten zijn ge­ bleven. Wat is er met hen ge­ beurd, w a a r zijn ze uiteindelijk terecht gekomen?"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen